Dysk z Fajstos

Dysk z Fajstos – gliniany dysk o średnicy około 16 cm i grubości około 1,2 cm, datowany na okres między 1650 a 1600 rokiem p.n.e. Odnaleziony został w 1908 roku w ruinach pałacu z czasów kultury minojskiej w Fajstos przez włoskiego archeologa Luigi Perniera[1]. Obecnie jest eksponowany w Muzeum Archeologicznym w Heraklionie.

Strona A dysku
Strona B dysku

Dysk pokryty jest obustronnie ciągiem napisów w postaci ideogramów, spiralnie odchodzących ze środka ku obrzeżu dysku. Spośród 241[2] odciśniętych stemplem[3] symboli rozróżniono 45 różnych znaków, przedstawiających głowy ludzkie, naczynia, narzędzia, okręty[4]. Linie dzielą dysk na 31 sekcji na stronie A i na 30 na stronie B[5], z których każda składa się od trzech do pięciu znaków.

Symbole te przypominają pismo linearne A[6]. Jedna z hipotez głosi, że napis jest w języku greckim.

Wielokrotnie podejmowano próby odcyfrowania dysku. M.in. w 1931 F.G. Gordon uznał, że tekst ten brzmi:

pan kroczący na skrzydłach po spokojnej ścieżce, gwiazd pogromca, spieniona zatoka, pogromca małych rekinów na pełzającym kwiecie; pan, pogromca końskiej skóry (lub powierzchnię skały), pies wspinający się po ścieżce, pies przechylający łapą dzbany z wodą, wdrapujący się po krętej ścieżce, wysuszający bukłak...

W 1948 grecki uczony K.D. Ktistopoulos ogłosił swoją wersję:

Pan Najwyższy – bóstwo, tronów mocarnych gwiazda,

Pan Najwyższy – słów pociechy delikatność,

Pan Najwyższy – proroctw dawca,

Pan Najwyższy – jaj białko.

Jedną z prób podjął Benon Szałek wysuwając przypuszczenie, że napis rozpoczyna się na brzegu krążka i biegnie spiralnie ku środkowi. Uznał ponadto, że dysk został zapisany w archaicznym języku greckim, a jego treścią jest modlitwa[7].

TekstEdytuj

(A1)        (A2)     (A3)      (A4)    
(A5)       (A6)      (A7)     (A8)     [.]
(A9)     (A10)       (A11)      (A12)       
(A13)    (A14)        (A15)     (A16)      
(A17)         (A18)     (A19)       (A20)       
(A21)     (A22)       (A23)         (A24)      
(A25)     (A26)      (A27)      (A28)    
(A29)         (A30)    (A31)    
(B1)       (B2)      (B3)       (B4)    
(B5)      (B6)       (B7)      (B8)      
(B9)      (B10)      (B11)      (B12)     
(B13)       (B14)     (B15)     (B16)      
(B17)      (B18)       (B19)     (B20)     
(B21)        (B22)      (B23)     (B24)     
(B25)      (B26)        (B27)       (B28)      
(B29)      (B30)    

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 1985, s. 270.
  2. Nancy H. Demand, The Mediterranean Context of Early Greek History, Chichester 2011, s. 135.
  3. Dysk z Fajstos, Fenomenalna podróbka?, Pismo linearne B i pisma pokrewne
  4. Mała encyklopedia kultury antycznej, red. Zdzisław Piszczek, Warszawa 1966, s. 244.
  5. Brak pewności którą ze stron uznać za awers, a także w jakim kierunku należy czytać napis.
  6. Piotr Cieśliński, 6 historycznych tekstów, których nie udało się dotąd rozszyfrować, wyborcza.pl, 3 sierpnia 2017 [dostęp 2017-08-03].
  7. Aleksander Kondratow Zaginione cywilizacje 1988 s.186, przypis do wydania polskiego.