Otwórz menu główne

Staśmienie

objaw chorobowy u roślin
(Przekierowano z Fascjacja)
Staśmienie pędów kasztanowca zwyczajnego
Staśmienie łodygi dyni zwyczajnej

Staśmienie czyli fascjacja – silne spłaszczenie niektórych części rośliny. Występuje u wielu gatunków. Obserwowano je na łodydze, szypułce kwiatostanu i na całym kwiatostanie[1]. Jest to objaw chorobowy zaliczany do grupy dziwotworów[2].

Najczęściej występującą typem fascjacji jest fascjacja liniowa, czyli wstęgowata. Istnieje kilka teorii usiłujących wytłumaczyć zjawisko fascjacji[3]:

  • w wyniku równoległego wzrostu kilku znajdujących się obok siebie merystemów wierzchołkowych lub pąków następuje nienaturalne zrastanie się kilku narządów rośliny, np. pędów, kwiatostanów czy kwiatów
  • fascjacje powstają wskutek nieprawidłowego rozrastania się pojedynczego stożka wzrostu. Spowodowane to jest intensywnym i nierównomiernym podziałem komórek merystemu.

Na powstawanie fascjacji wywierają wpływ czynniki środowiska. U licznych gatunków roślin przeniesionych z południa Rosji i z Kaukazu w ciężkie warunki polarno-alpejskie nastąpił znaczny wzrost fascjacji. Wystąpiła ona tutaj aż u a 136 gatunków roślin należących do 19 rodzin[3].

Fascjacje można różnymi zabiegami sztucznie sprowokować. Wywołują je np.:

  • obcięcie lub uszkodzenie stożka wzrostu u siewek,
  • przetrzymywanie przed kwitnieniem roślin w warunkach suszy, a następnie szybkie poprawienie ich warunków nawodnienia i intensywne dokarmianie,
  • naświetlanie nasion lub siewek promieniami Roentgena,
  • poddanie działaniu kolchicyny, heteroauksyny i innych substancji pobudzających wzrost,
  • zaburzenie balansu wodnego i odżywieniowego,
  • uszkodzenia spowodowane przez owady,
  • patologiczne oddziaływanie grzybów, bakterii lub wirusów.

PrzypisyEdytuj

  1. Jakub Mowszowicz. Przegląd botanicznych badań teratologicznych w Polsce w ciągu ostatnich stu lat. Kwartalnik historii nauki i techniki 17/1, 1972 r., s. 79-87
  2. red.: Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010, s. 390. ISBN 978-83-09-01-063-0.
  3. a b Jakub Mowszowicz. Fascjacja szypułki i koszyczków kwiatowych u niektórych gatunków spośród Compositae. Acta Societatis Botanicorum Poloniae vol. 34, nr 3, 1965