Ferroperyklaz

minerał z gromady tlenków

Ferroperyklazminerał z gromady tlenków. Jest to jeden z głównych minerałów wchodzących w skład dolnego płaszcza Ziemi.

Ferroperyklaz
Właściwości chemiczne i fizyczne
Inne nazwy

Magnesiowustyt

Skład chemiczny

(Mg,Fe)O

Układ krystalograficzny

regularny

SkładEdytuj

Ferroperyklaz jest roztworem stałym tlenku magnezu i tlenku żelaza(II). Względna zawartość składników może być różna, tworząc serię od peryklazu (MgO) do wustytu (FeO). Ziarna ferroperyklazu zawierające ponad 50% FeO nazywa się magnesiowustytem[1], choć termin ten bywa też stosowany jako synonim ferroperyklazu[2][3]. Ferroperyklazy zawierają domieszki innych pierwiastków: NiII, CrIII, MnII i Na; zawartość każdego z nich wynosi maks. 1–2,5% wagowych[4].

WystępowanieEdytuj

Badania teoretyczne i eksperymentalne sugerują, że ferroperyklaz powinien stanowić od 16 do 20% masy dolnego płaszcza, najgrubszej z geosfer i być tam drugim pod względem rozpowszechnienia minerałem po bridgmanicie. Stanowi on 50–56% rozpoznanych inkluzji dolnopłaszczowych w diamentach[1].

StrukturaEdytuj

Peryklaz i wustyt mają tę samą strukturę halitu, tworzą sieć regularną ściennie centrowaną (grupa przestrzenna Fm3m). Pod wpływem wysokiego ciśnienia wustyt przechodzi różnorodne przemiany fazowe, zmieniając strukturę krystaliczną; struktura peryklazu jest stabilna w zakresie ciśnień spotykanych w płaszczu[5]. Ferroperyklaz nie przechodzi w dolnym płaszczu przemian strukturalnych, które mogłyby wywołać efekt rejestrowany w przebiegu fal sejsmicznych, za to jest wyraźnie anizotropowy: prędkość rozchodzenia się pionowo spolaryzowanych fal poprzecznych (w sejsmologii oznaczanych SV) jest niższa niż fal spolaryzowanych poziomo (SH). Efekt ten jest silniejszy niż przeciwny efekt w przypadku postperowskitu[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Kaminsky 2017 ↓, s. 67–68.
  2. Ferropericlase, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2017-12-21] (ang.).
  3. Andrzej Żelaźniewicz, Marek Grad: Co dzieje się we wnętrzu Ziemi?. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Komitet Planeta Ziemia PAN, 2009, s. 9.
  4. Kaminsky 2017 ↓, s. 74–75.
  5. Kaminsky 2017 ↓, s. 76–77.
  6. Kaminsky 2017 ↓, s. 289.

BibliografiaEdytuj