Otwórz menu główne

Franz Karmasin (ur. 2 września 1901 w Ołomuńcu, zm. 25 czerwca 1970 w Steinebach am Wörthsee) – inżynier, słowacki sekretarz stanu w okresie III Rzeszy, przewodniczący (Volksgruppenführer) Związku Niemców Słowackich.

Franz Karmasin
Ilustracja
Gen. Ferdinand Čatloš (po lewej) i Franz Karmasin (w środku) na rynku w Sanoku, wrzesień 1939; Atak słowacki na Polskę
Data i miejsce urodzenia 2 września 1901
Ołomuniec
Data i miejsce śmierci 25 czerwca 1970
Steinebach am Wörthsee
Podsekretarz stanu ds. ludności niemieckiej Słowacji
Okres od 1938
do 1944

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu studiów na wydziale mechanizacji rolnictwa w Děčínie w latach 1919–1923 uzyskał dyplom inżynierski. Od roku 1926 był przewodniczącym Niemieckiego Związku Kulturalnego na Słowacji – Karpathendeutschen Volksgemeinschaft, a od czerwca 1928 razem z Rolandem Steinackerem i Karlem Manouschkiem tworzyli partię polityczną pod nazwą Partia Karpackoniemiecka (Karpatendeutsche Partei (KdP)), stawiającą sobie za cel polityczną i kulturalną integrację Niemców słowackich. Partia ta następnie podpisała współpracę z Partią Sudeckoniemiecką (SdP), w wyniku czego Karmasin dostał się następnie do parlamentu czechosłowackiego w latach 1935–1938, oraz został zastępcą szefa partii Konrada Henleina na Słowację oraz Rusi Podkarpackiej (Ukrainę Karpacką, Karpato-Ukrainę). Partia Karmasina została zdelegalizowana przez władze czechosłowackie na krótko przed tzw. kryzysem sudeckim, a on sam w wyniku zmian utworzył 6 października 1937 kolejną partię mniejszości niemieckiej na Słowacji pn. Karpathendeutschen Volksgemeinschaft.

W roku 1938 został wyznaczony przez prezydenta Jozefa Tiso na podsekretarza stanu ds. ludności niemieckiej na Słowacji. Od roku 1940 został również przywódcą mniejszości niemieckiej na Słowacji.

1 września 1943 na rozkaz Himmlera organizował rekrutację Niemców ze Słowacji do wojska poprzez tzw. Freiwillige Schutzstaffel. W okresie przewrotu wojskowego na Słowacji w roku 1944 utworzył korpus Domobrany (Heimatschutz) zwalczający przeciwników prezydenta Tiso. Przed wkroczeniem do Słowacji Armii Czerwonej zbiegł do Austrii pod przybranym nazwiskiem jako Franz Dibak, a następnie przedostał się do Niemiec. W roku 1947 został zaocznie skazany na karę śmierci przed nowe władze czechosłowackie.

Od roku 1952 był jednym z przewodniczących Ziomkostwa Sudeckoniemieckiego (Sudetendeutsche Landsmannschaft (SL)).

BibliografiaEdytuj

  • Buchvaldek Miroslav et alli, Československé dějiny v datech, Praha 1986
  • Malíř Jan, Marek Pavel Politické strany. Vývoj politických stran a hnutí v českých zemích a Československu v letech 1861-2004, t. 1, Brno 2005
  • Novák Otto, Henleinovci proti Československu. Z historie sudetoněmeckého fašismu v letech 1933-1938, Praha 1987
  • Żarna Krzysztof, Hitler-Henlein-Karmasin. Działalność polityczna mniejszości niemieckiej w Słowacji (1933-1939), Przemyśl 2009.
  • Żarna Krzysztof, Między Berlinem a Budapesztem. Polityka wobec Niemców karpackich (1918-1939), Toruń 2011.

Linki zewnętrzneEdytuj