Indeks 73

Indeks 73 – ogólnopolska inicjatywa środowisk kulturotwórczych na rzecz obrony wolności twórczej i badań naukowych oraz swobodnego dostępu do dóbr kultury, gwarantowanych w art. 73 Konstytucji RP. Powstała jesienią 2006 z inicjatywy Lidii Makowskiej, Macieja Nowaka, Romana Pawłowskiego i Roberta Rumasa. Obecnie kolektyw Indeksu 73 tworzą: dr Izabela Kowalczyk, Agnieszka Kaim, Jarosław Lipszyc, dr Ewa Majewska, Lidia Makowska, Daniel Muzyczuk, Jacek Niegoda, Roman Pawłowski i dr Alek Tarkowski.

Inicjatywę doceniła i dofinansowała w 2008 m.in. Fundacja im. Stefana Batorego w ramach programu „Działania Strażnicze” oraz Unia Europejska w ramach Funduszu Współpracy. Indeks 73 odnotowano także na 97. miejscu Setki Obiegu 2009 (ranking 100 najbardziej wpływowych osób, instytucji i inicjatyw w polskiej sztuce)[1].

Cele i działalnośćEdytuj

Działania Indeksu 73 skupiają się wokół trzech obszarów. Są to:

  • Zapobieganie cenzurze, upowszechnianie idei wolności twórczości artystycznej,
  • Promowanie wolnej kultury i swobodnego dostępu do dóbr kultury,
  • Monitorowanie transparentności instytucji publicznych (zwłaszcza kulturalnych) i realizowania przez nie interesu publicznego.

Swoje cele Indeks 73 realizuje poprzez:

  • Prowadzenie portalu www.indeks73.pl (po polsku i po angielsku). Portal zawiera informacje i analizy dokumentujące aktualne przypadki cenzury w polskiej sztuce oraz przykłady ograniczania wolności twórczej za granicą,
  • Wydawanie internetowego kwartalnika pt. „Nieregularnik Wolnej Kultury”[2],
  • Prowadzenie Kroniki Wypadków Cenzorskich w polskiej sztuce po 1989 r.[3],
  • Analizowanie problemu cenzury i ograniczania wolnego dostępu do dóbr kultury oraz proponowanie możliwych rozwiązań i lobbowanie na ich rzecz,
  • Organizowanie warsztatów, debat i działań edukacyjnych (np. zorganizowanie cyklu debat Forum Indeksu 73, w tym m.in. debaty na temat cenzury w warunkach neoliberalnej gospodarki rynkowej, prowadzonej przez dr Izabelę Kowalczyk z udziałem prof. Piotra Piotrowskiego, dr Pawła Leszkowicza, Jarosława Urbańskiego, Rafała Jakubowicza (Poznań, listopad 2008),
  • Inicjowanie akcji interwencyjnych przeciw konkretnym przypadkom cenzury (m.in. poprzez petycje, doraźne wsparcie i poradnictwo dla artystów).

Główne akcjeEdytuj

Główne przypadki naruszania wolności artystycznej i łamania prawa do swobodnego dostępu do dóbr kultury, którymi zajęła się Inicjatywa Indeks 73 w 2008 i 2009:

  • Monopolizowanie przez koncern Walta Disneya praw autorskich do Kubusia Puchatka[4]. Indeks 73 wsparł akcję Performerii Warszawy pt. „Uwolnić Puchatka!”[5].
  • Ocenzurowanie w czerwcu 2008 roku przez rabina Icchaka Chaima Rapoporta pracy Huberta Czerepoka pt. "Nie tylko dobro przychodzi z góry" podczas wrocławskiego Festiwalu Survival. Indeks 73 wystosował list otwarty[6], a także zorganizował debatę prowadzoną przez dr Ewę Majewską z udziałem rabina Rapoporta oraz kuratora pracy Piotra Stasiowskiego (listopad 2008, Studio BWA Wrocław)[7].
  • Działania cenzorskie wokół scenariusza filmu Tajemnica Westerplatte: ze strony czołowych polityków (m.in. Sławomira Nowaka)[8] padały oskarżenia, jakoby scenarzysta Paweł Chochlew szkalował honor polskich żołnierzy i próbował zrobić antypolski film, co postawiło finansowanie produkcji pod znakiem zapytania. Indeks 73 zorganizował debatę prowadzoną przez Romana Pawłowskiego (listopad 2008, TR Warszawa). Wzięli w niej udział m.in. Paweł Chochlew, dyrektorka Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej Agnieszka Odorowicz, dyrektor artystyczny TR Warszawa Grzegorz Jarzyna[9].
  • Decyzja Prezydenta Płocka Mirosława Milewskiego, który we wrześniu 2008 nakazał zamalowanie murali, stworzonych w ramach Festiwalu Podwórko. Jeden mural został bezpowrotnie zniszczony. Indeks 73 wystosował w tej sprawie list otwarty, wsparł zbieranie podpisów pod petycją Galerii Rusz (jednego z autorów murali)[10] i wyprodukował film pt. Strefa Chroniona.
  • Ocenzurowanie 20 stycznia 2009 pracy Dawida Czernego pt. Entropa, znajdującej się w budynku Rady Unii Europejskiej w Brukseli. Ocenzurowano część instalacji przedstawiającą Bułgarię jako sieć „tureckich toalet”. Indeks 73 zainicjował międzynarodową petycję w tej sprawie[11].

PrzypisyEdytuj

  1. "SETKA OBIEGU" 2009 | obieg.pl
  2. Indeks 73, www.indeks73.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  3. Indeks 73, www.indeks73.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  4. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  5. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  6. Apel przeciw ocenzurowaniu wystawy
  7. Kronika wypadków cenzorskich
  8. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  9. porkbun.com | parked domain, magazyn.kreatura.net [dostęp 2019-02-07].
  10. Wyborcza.pl, plock.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-24].
  11. Indeks 73, www.indeks73.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj