Irena Pannenkowa

Irena Pannenkowa (ur. 4 listopada 1879 w Warszawie, zm. 10 października 1969 w Górze Kalwarii) – działaczka niepodległościowa, dziennikarka, doktor filozofii.

Irena Pannenkowa
Pełne imię i nazwisko

Irena Aniela Pannenkowa

Data i miejsce urodzenia

4 listopada 1879
Warszawa

Data i miejsce śmierci

10 października 1969
Góra Kalwaria

Zawód, zajęcie

działaczka niepodległościowa, dziennikarka

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się 4 listopada 1879 w Warszawie, w rodzinie Adama Jawica i Zofia z Hurwitzów. Ukończyła szkołę elementarną i gimnazjum żeńskie w Warszawie. Złożyła egzamin maturalny we Lwowie. W 1905 ukończyła studia na wydziale filozofii Uniwersytetu Franciszkańskiego. Pracę seminaryjną, którą napisała pod kierunkiem prof. Kazimierza Twardowskiego Sądy przeczące i twierdzące uznano za pracę doktorską.

Działalność niepodległościowaEdytuj

W trakcie studiów związana z redakcją socjalistycznego „Promienia”. Działaczka niepodległościowego Związku Odrodzenia Narodu Polskiego, do którego należeli Władysław Sikorski, Stanisław Downarowicz oraz jej przyszły (od 11 sierpnia 1907) mąż Tadeusz Gwalbert Pannenko. Od 1907 w Związku Walki Czynnej. Współzałożycielka i nauczycielka (w latach 1907–1910) szkoły wzor. „Ognisko” w Starej Wsi, następnie nauczycielka gimnazjum we Lwowie (1910–1914). W latach I wojny światowej współpracowała z Departamentem Wojskowym Naczelnego Komitetu Narodowego, na którego czele stał Władysław Sikorski. Do stycznia 1915 współpracowała z I Brygadą Legionów Polskich.

II RPEdytuj

W latach 1918–1919 zaangażowana w obronę przynależności Galicji Wschodniej do Polski. W listopadzie 1918 r. została wiceprzewodnicząca Komitetu Obrony Narodowej we Lwowie. W lutym 1919 interweniowała u Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego na rzecz odsieczy dla Małopolski Wschodniej.

Po I wojnie związana z nurtem narodowo demokratycznym. 1919 współorganizatorka Narodowej Organizacji Kobiecej. Od lat 20. dziennikarka nurtu chrześcijańsko-narodowego związana z „RzeczpospolitąStanisława Strońskiego - autorka artykułów dotyczących stosunków Polski z sąsiadami, Górnego Śląska, Śląska Cieszyńskiego, Gdańska i kresów wschodnich oraz Irlandii. W 1922 za namową Stanisława Strońskiego, wydała (pod pseudonimem Jan Lipecki) najgłośniejszą swą pracę Legenda Piłsudskiego. W 1924 przeszła do redakcji „Warszawianki”. Publikowała także w „Tygodniku Ilustrowanym”, „Bluszczu”, „Kurierze Warszawskim”. Zdecydowana przeciwniczka piłsudczyzny i wszelkiej dyktatury, czego dawała wyraz w swych publikacjach.

W latach trzydziestych odsunęła się od Stronnictwa Narodowego. Od tej pory sympatyzowała z Chrześcijańską Demokracją. Od 1929 r. związana z redakcją „Placówki” – tygodnika Narodowej Partii Robotniczej. Pisywała także w piśmie „Demokrata” - organ Związku Młodzieży Pracującej „Jedność”. 10 października 1937 weszła do Rady Naczelnej Stronnictwa Pracy.

II wojna światowaEdytuj

W czasie II wojny światowej wraz z Franciszkiem Kwiecińskim wydawała „Głos Warszawy” - organ Stronnictwa Pracy. 15 listopada 1941 aresztowana przez hitlerowców więziona kolejno na Pawiaku, w Ravensbrück, na Majdanku. Wyzwolenia doczekała w Oświęcimiu – 28 stycznia 1945.

Po II wojnie światowejEdytuj

Po wojnie w reaktywowanym Stronnictwie Pracy, redagowała główny organ tej partii – tygodnik „Odnowa”. Współpracowała z Karolem Popielem. Publikacje zamieszczała także w „Tygodniku Warszawskim”. Po rozbiciu Stronnictwa Pracy przez władze komunistyczne wycofała się z życia politycznego. Po 1956 r. sporadycznie publikowała na łamach „Twórczości” i „Przeglądu Kulturalnego”. Od 1957 w Związku Literatów Polskich.

Zmarła 10 października 1969 w zakonnym przytułku w Górze Kalwarii, pochowana na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 146 c-4-19)[1].

PublikacjeEdytuj

  • Łukasiński, Lwów 1914,
  • Co robić ma chłop polski czasu tej wojny?, Piotrków 1915,
  • Irlandzkie memento, Lwów 1916,
  • Walka Galicji z centralizmem wiedeńskim. Dzieje rezolucji sejmu galicyjskiego z 24 września 1868, Lwów 1918,
  • Punkty Wilsona a Galicja Wschodnia, Warszawa 1919, tłum. francuskie Paryż 1919,
  • Legenda Piłsudskiego, Warszawa 1922 i 1923 r. pod pseudonimem Jan Lipecki,
  • Od Cezara do Wilhelma. Studium o cezaryzmie, Warszawa 1929,
  • Co to jest wychowanie państwowe, Warszawa 1932,
  • Więzy, Warszawa 1935,
  • Ravensbrück. Wiersze obozowe, oprac. W. Kiedrzyńska, I. Pannenkowa, E. Sulińska, Warszawa 1961.

TłumaczeniaEdytuj

  • B. Saxby, Kształcenie postępowania. Studium psychologiczne, Lwów 1928,
  • E. Barker, Charakter narodowy i kształtujące go czynniki, Warszawa 1933,
  • B. Fay, Roosevelt i jego Ameryka, Warszawa 1935,
  • J. Shearing, Anioł morderstwa Maria Karolina de Corday d’Armont, Jan Paweł Marat, Jan Adam Lux. Studium o trojgu uczniach J.J. Rousseau, Warszawa 1937.

PrzypisyEdytuj

  1. Cmentarz Stare Powązki: IRENA PANNENKOWA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-02-05].

LiteraturaEdytuj

  • M. Patelski, P. Kowalski, Kontrowersyjna publikacja i jej autorka, [w:] I. Panennkowa, Legenda Piłsudskiego, Toruń 2008.