Otwórz menu główne

Karol Popiel

polski polityk, minister

Karol Michał Popiel (ur. 28 października 1887 w Rzochowie, zm. 6 czerwca 1977 w Rzymie)[1] – polski polityk chadecki, działacz Narodowego Związku Robotniczego, w latach 1937–1939 urzędujący prezes Stronnictwa Pracy, członek Komitetu dla Spraw Kraju w 1943[2], członek Centralnej Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych w 1946 roku[3].

Karol Popiel
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 28 października 1887
Rzochów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 6 czerwca 1977
Rzym, Włochy
Poseł na Sejm RP I kadencji
Okres od 1922
do 1927
Przynależność polityczna Narodowa Partia Robotnicza
Minister sprawiedliwości (p.o.)
Okres od 20 października 1941
do 20 stycznia 1942
Przynależność polityczna Stronnictwo Pracy
Poprzednik Herman Lieberman
Następca Wacław Komarnicki
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Nagrobek Karola Popiela na Cmentarzu Powązkowskim

ŻyciorysEdytuj

Syn Jana i Katarzyny z domu Szczerbickiej. Ukończył szkołę powszechną w Rzochowie i gimnazjum w Mielcu.

Członek Wydziału Finansowego Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych[4]. Działacz Zjednoczenia Organizacji Niepodległościowych ze Związku Inteligencji Niepodległościowej[5]. W czasie I wojny światowej walczył w Legionach Polskich. Członek Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie (grudzień 1915 - luty 1917)[6] W latach 1918-1921 pracował w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. W 1920 był jednym z założycieli Narodowej Partii Robotniczej, w latach 1929-1937 prezesem Zarządu Głównego. W latach 1922–1927 był posłem na Sejm I kadencji. W 1927 wyjechał za granicę.

W okresie od 9 września do 29 grudnia 1930 za działalność w Centrolewie więziony w twierdzy brzeskiej. Zwolennik połączenia NPR i Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji. Od 1936 działacz Frontu Morges. W latach 1937-39 urzędujący prezes (formalnie wiceprezes) Stronnictwa Pracy (powstałego z połączenia NPR i chadecji). Redaktor Prawdy i Nowej Rzeczypospolitej.

Po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę na uchodźstwie. Zwolennik polityki prowadzonej przez generała Władysława Sikorskiego. Od jesieni 1939 do listopada 1941 podsekretarz stanu w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej. Od października 1941 do stycznia 1942 kierownik Ministerstwa Sprawiedliwości. Od stycznia 1942 do lipca 1943 minister bez teki, od lipca 1943 do listopada 1944 minister odbudowy administracji publicznej. Zaakceptował ustalenia jałtańskie, latem 1945 powrócił do Polski[7]. Próbował organizować legalne Stronnictwo Pracy, od lipca 1945 do lipca 1946 prezes Zarządu Głównego SP w kraju. 29 grudnia 1945 dokooptowany do Krajowej Rady Narodowej przez Prezydium KRN. 20 września 1946 zrzekł się mandatu. 27 listopada 1947 wyjechał legalnie do USA. Później przebywał w Paryżu, od 1962 mieszkał w Rzymie. Był członkiem Światowej Unii Chrześcijańskiej Demokracji.

W PRL informacje na temat Karola Popiela podlegały cenzurze. Jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób z całkowitym zakazem publikacji[8]. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną nr 9 z 1975 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów zawierały na liście autorów zakazanych jego nazwisko głosząc: „(...) w stosunku do niżej wymienionych pisarzy, naukowców i publicystów przebywających na emigracji (w większości współpracowników wrogich wydawnictw i środków propagandy antypolskiej) należy przyjąć zasadę bezwarunkowego eliminowania ich nazwisk oraz wzmianek o ich twórczości, poza krytycznymi, z prasy, radia i TV oraz publikacji nieperiodycznych o nienaukowym charakterze (literatura piękna, publicystyka, eseistyka)”[8].

Książki napisane przez niego na emigracji w kraju zostały wydane dopiero w latach 80.

Pochowany został na warszawskich Powązkach.

Życie prywatneEdytuj

Żonaty z Ireną z domu Żukowską, primo voto Gaszyńską.

OdznaczeniaEdytuj

Dorobek literackiEdytuj

Karol Popiel był także pisarzem politycznym. Najważniejsze pozycje jego autorstwa:

  • Na mogiłach przyjaciół, Londyn 1966
  • Od Brześcia do „Polonii”, Londyn 1967
  • Generał Sikorski w mojej pamięci, Londyn 1978, Warszawa 1983[10]
  • Wspomnienia polityczne, Warszawa 1984[11]

PrzypisyEdytuj

  1. Karol Popiel, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2019-06-25] (pol.).
  2. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Zespół Rząd Polski na Emigracji, teczka 701/9/5, p. 25.
  3. Wolna Polska, nr 13 (149) Moskwa 8 kwietnia 1946 roku, s. 1.
  4. Wanda Kiedrzyńska, Powstanie i organizacja Polskiego Skarbu Wojskowego 1912—1914, w: "Niepodległość", t. XIII zeszyt 1 (33), 1936, s. 94.
  5. Jerzy Z. Pająk, Lewica niepodległościowa w Królestwie Polskim (sierpień 1914-sierpień 1915), w: "Czasy Nowożytne", 1998, t. 5, s. 43.
  6. Jerzy Z. Pająk, O rząd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, s. 246 ISBN 83-7133-208-4
  7. Musimy patrzeć na realne, a nie pobożne życzenia, www.mysl-polska.pl [dostęp 2019-06-25].
  8. a b Tomasz Strzyżewski 2015 ↓, s. 88.
  9. M.P. z 1947 r. nr 27, poz. 215
  10. Generał Sikorski w mojej pamięci, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-06-25] (pol.).
  11. Wspomnienia polityczne, Lubimyczytać.pl [dostęp 2019-06-25] (pol.).

BibliografiaEdytuj