Otwórz menu główne

Józef Chmielewski (ur. 4 lutego 1878 roku w Sanoku, zm. 1957 w Krakowie) – inżynier, polski przedsiębiorca, który uratował swoich robotników przed zagładą w obozach koncentracyjnych.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Chmielewski zdał maturę w 1897 r. w gimnazjum św. Anny w Krakowie. W 1909 r. otrzymał dyplom inżyniera architekta na politechnice w Monachium. Po powrocie do kraju w latach 1911 i 1912 pełnił funkcję inspektora budownictwa w Krakowie. Następnie w 1916 r. został zawiadowcą Krajowego Towarzystwa Budowlanego w Krakowie. Po śmierci ojca w 1920 r. zaopiekował się matką oraz dwiema młodszymi siostrami, które do końca życia wspierał finansowo. Nigdy się nie ożenił. W czasie II wojny światowej założył przedsiębiorstwo pod nazwą „Barackenwerk”, które zajmowało się produkcją gotowych elementów do składania drewnianych domków. Zatrudniał w nim Polaków, w tym artystów i uczonych oraz Żydów. Pod koniec życia pracował jako nauczyciel w Państwowej Szkole Przemysłowej w Krakowie. Po stracie całego majątku na skutek zmian w polityce własnościowej i fiskalnej państwa, wprowadzonych przez komunistów po 1945 roku, umarł w biedzie na serce w 1957 roku.

Działalność w czasie wojnyEdytuj

Dzięki dobrej znajomości języka niemieckiego, stworzył dobrze prosperującą firmę „Barackenwerk”. Zatrudniał w niej Żydów oraz Polaków, uczonych i artystów, często na stanowiskach fikcyjnych, które chroniły ich przed wywiezieniem do obozów koncentracyjnych. Żydzi wykonywali najcięższą pracę, byli transportowani do firmy z obozu w Płaszowie razem z robotnikami Oskara Schindlera. Zapłatą za ich pracę była miska zupy i kawałek chleba. Pracowali na tzw. trzecim placu, gdzie doprowadzony był tor kolejowy.

W marcu 1943 roku z inicjatywy przedsiębiorców z Zabłocia została stworzona filia płaszowskiego obozu – miało to chronić więźniów przed komendantem obozu Amonem Göthem oraz jego współpracownikami. Gdy Niemcy postanowili zamknąć obóz w Płaszowie, Chmielewski postarał się, aby jego firma została włączona pod zarząd Organisation Todt, zajmującej się budową i wyposażaniem obiektów o strategicznym znaczeniu wojskowym. Pracownicy Chmielewskiego (ok. 200 Polaków i 400 Żydów) pozostali w Krakowie i tu doczekali wyzwolenia.

Firma znajdowała się w Krakowie między ulicą Zabłocie i Przemysłową. Od wschodu graniczyła z młynem „Ziarno”, a od wschodu z fabryką naczyń emaliowanych Oskara Schindlera. Główne wejście znajdowało się przy ulicy Zabłocie 21. Po wojnie mieściła się tam fabryka kosmetyków „Miraculum”.

KsiążkaEdytuj

Historię Chmielewskiego opisała w swojej książce Zaginiona lista sąsiada Schindlera jego siostrzenica, dr Maria S. Młynarska[potrzebny przypis].

BibliografiaEdytuj