Otwórz menu główne

Józef i żona Potifara – dwa obrazy holenderskiego malarza Rembrandta.

Józef i żona Potifara
Ilustracja
Autor Rembrandt
Rok wykonania 1655
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 106 × 98 cm
Muzeum National Gallery of Art
Józef i żona Potifara,
1655, olej na płótnie, 110 × 87 cm
Gemäldegalerie

W 1655 roku Rembrandt dwukrotnie w swoich obrazach podjął starotestamentowy motyw związany z biblijnym patriarchą Józefem. Historia została zaczerpnięta z Księgi Rodzaju. Opowiada o Józefie będącym zarządcą domu urzędnika faraona Potifara. Zawsze pod jego nieobecność jego żona próbowała uwieść Józefa. Ten jednak zawsze odmawiał pokusie. Pewnego razu, spełniając swoje obowiązki, kobieta złapała go za płaszcz i ponownie namawiała go do zdrady. On wyrwał się jej uciekając, lecz zostawiając swój płaszcz. Urażona kobieta zwołała domowników i oskarżyła Józefa o próbę zniewolenia jej. Gdy powrócił Potifar powiedziała do niego:

Quote-alpha.png
Wszedł do mnie ów sługa, Hebrajczyk, którego do nas sprowadziłeś, aby ze mną swawolić. A gdy zaczęłam krzyczeć, zostawił u mnie swój płaszcz i uciekł z domu. Kiedy pan jego usłyszał te słowa swej żony (...) zapałał wielkim gniewem. Polecił schwytać Józefa i oddać go do więzienia, gdzie znajdowali się więźniowie faraona (Rdz 39:6-20)

Opis obrazu i interpretacjaEdytuj

Rembrandt nie był pierwszym artystą, który przedstawiał intrygę żony Potifara. Przed nim temat podejmował m.in. Murillo. Kompozycja Rembrandta jest innowacyjna, przedstawia wszystkie trzy główne postacie opowiadania w jednym pomieszczeniu. Dzięki takiemu zabiegowi był w stanie streścić całą opowieść biblijną na jednym płótnie. Inspiracją do namalowania obrazu mogła być jednak nie Biblia, lecz sztuka teatralna autorstwa Joosta van den Vondela Józef w Egipcie. Cała scena rozgrywa się w sypialni, co również jest odstępstwem od tekstu źródłowego. Pośrodku obrazu siedzi żona Potifara wskazująca na czerwony płaszcza sługi. Światło pada na puste łoże zasłane białym prześcieradłem. W jego blasku stoi za łożem skruszony Józef. Do jego namalowania pozował Rembrandtowi jego jedyny syn Tytus. Chłopak ma u boku klucze do domu Potifara. Temat zdrady i nieuczciwego oskarżenia może odnosić się do prywatnego życia artysty. Kilka lat wcześniej sam został oskarżony przez kochankę o niedochowanie obietnicy przez co sprawa trafiła do sądu i ciągnęła się latami.

W tym samym roku Rembrandt namalował drugą wersję tego samego tematu. Obraz wydaje się niedokończony, postacie przedstawione bardzo teatralnie choć kompozycja została zachowana.

BibliografiaEdytuj

  • Patrick de Rynck, Jak czytać opowieści biblijne i mitologiczne w sztuce, wyd. Universitas Kraków 2009, ​ISBN 978-83-242-0903-3​.