Karabin wielostrzałowy Działyńskiego

Karabin wielostrzałowy Działyńskiego (la carabine Dzialinski) – prototyp polskiego wielostrzałowego karabinu powtarzalnego opracowany w drugiej połowie XIX w przez hrabiego Jana Działyńskiego.

Karabin wielostrzałowy Działyńskiego
Ilustracja
Karabin wielostrzałowy Działyńskiego
Państwo  Polska
Projektant Jan Kanty Działyński
Producent CP Swinburn & Son
Rodzaj prototyp karabinu powtarzalnego
Historia
Prototypy 1863-1867
Dane techniczne
Magazynek 22 naboje

PrototypEdytuj

O tej broni wiadomo niewiele. Nie zachował się żaden jej egzemplarz. Do naszych czasów zachował się jedynie szkic tego karabinu, który znajduje się w zbiorach Biblioteki Kórnickiej[1][2]. Broń prawdopodobnie została opracowana już po tym, jak Działyński zrezygnował z udziału w powstaniu styczniowym i gdy znajdował się na emigracji we Francji[1]. Pojawiają się jednak sugestie że karabin mógł być używany w powstaniu. We wspomnieniach z epoki pojawiają się wzmianki, że Jan Działyński w czasie bitwy pod Ignacewem strzelał z 16-strzałowego karabinu[1]. Prawdopodobnie używał on jednak wtedy karabinu Henrego. Karabin Henry posiadał 15-nabojowy magazynek rurowy plus jeden nabój w komorze nabojowej. Karabin Działyńskiego miał natomiast magazynek na 22 naboje. Na karabinie Henrego mógł się Działyński wzorować, opracowując własną broń.

W archiwum Działyńskiego w Kórniku zachował się projekt umowy na wykonanie tej broni przez firmę CP Swinburn & Son w Birmingham[3][2]. W 1867 przebywając na emigracji w Paryżu Działyński wygłosił kilka prelekcji na temat swojego karabinu, połączonych z jego demonstracją[3]. Podsumowując te informacje można założyć, że broń opracowano między 1863 a 1867.

KonstrukcjaEdytuj

Karabin wzorowany był na karabinie Henrego i karabinie Dreyse. W karabinie Henrego zastosowano magazynek rurowy, który w uproszczonej wersji zastosowano w karabinie Działyńskiego, ale pełni on jedynie formę podajnika naboi[1]. Naboje znajdowały się w magazynku pudełkowym, jednorzędowym, „półślimakowym” sprzęgniętym z rurą-podajnikiem[1]. Na rysunku pokazującym magazynek można policzyć, że przewidziano go na 22 naboje.

W karabinie zastosowano zamek ślizgowo-obrotowy z rączką umieszczoną odwrotnie niż we współczesnej broni, a mianowicie z lewej a nie prawej strony. Naboje z magazynka podawane są na drogę zamka za pomocą wahliwej płytki, która w trakcie ruchu zamka w przód chowa się we wnętrzu jego trzonu[1]. Jan Działyński mieszkał na terenie zaboru pruskiego. Znany mu był więc pruskie karabiny iglicowe Dreyse i prawdopodobnie wzorował się na zamku z tej broni[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Michał Mackiewicz, Sztućce, Janczarki, Belgijczyki - o uzbrojeniu strzeleckim w powstaniu styczniowym, „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej 31”, 2014, s. 143-145, ISSN 0551-3790.
  2. a b Jadwiga Łuczakowa, Katalog akt Organizacji Głównej powstania styczniowego w zaborze pruskim (z archiwum Jana Działyńskiego). Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej Z. 8., Kórnik 1963, s. 377.
  3. a b Przemysław Jan Bloch, Karabin „mierosławka” pomysłu gen. Ludwika Mierosławskiego, w świetle jego wynalazków wojskowych i epoki., s. 6-9 [dostęp 2017-12-27].