Otwórz menu główne

Karl Gratza (niem. Carl Gratza[1]; ur. 27 maja 1820 we Tworkowie[2], zm. 29 czerwca 1876 w Jemielnicy[2]) – niemiecki duchowny katolicki, poseł do Reichstagu.

Spis treści

Posługa duszpasterskaEdytuj

 
Nagrobek Carla Gratzy z 1879 roku przy kościele cmentarnym pod wezwaniem Wszystkich Świętych w Jemielnicy. Stan po renowacji w 2018 roku.

Gratza został wyświęcony na księdza 3 sierpnia 1845 w Kolegiacie Świętego Krzyża i św. Bartłomieja we Wrocławiu[3][4]. W dniu 11 grudnia 1845 objął pozycję wikarego w Strzelcach Wielkich[5]. Jego przeniesienie na posadę wikarego do Starej Wsi pod Raciborzem, ogłoszone 30 września 1846, nie doszło do skutku[6][7]. Następnie oddelegowano go do Koźla, gdzie od 1 lutego 1847 pełnił funkcję wikarego[8], a po 30 czerwca 1847 objął urząd wikariusza powiatowego[9].

3 listopada 1847 awansowano go na pozycję administratora parafii w Łubowicach[10]. 15 listopada 1853 został administratorem parafii w Skorogoszczy[11]. Od 26 wrzesnia 1865 był admistratorem parafii w Jemielnicy[12]. 18 września 1869 został awansowany na proboszcza Jemielnicy[13].

Dzięki zaangażowaniu Gratzy w październiku 1872 roku na łono Koscioła rzymskokatolickiego powróciły starokatolickie miejscowości Zawada Książęca, Łęg i Ciechowice, które od listopada 1871 były pod wpływem charyzmatycznego kaznodzieji starokatolickiego Pawła Kamińskiego[14][15][16][17][18][19][20]. Gratza działał z upoważnienia księcia-biskupa wrocławskiego Heinricha Förstera[21].

Kariera politycznaEdytuj

Po raz pierwszy Gratza zaagangażował się w politykę bezskutecznie kandydując 12 lutego 1867 do Parlamentu Ustawodawczego (niem. Konstituierender Reichstag) Związku Północnoniemieckiego z okręgu Strzelce Wielkie-Koźle z ramienia Klerykałów[22][23].

Po zjednoczeniu Niemiec w 1871 Gratza wraz hrabią Franzem Ballestremem zaangażował się w tworzenie regionalnych struktur Niemieckiej Partii Centrum na Górnym Śląsku[24]. Była to partia skupiająca katolików, którzy sprzeciwiali się polityce Kulturkampfu prowadzonej przez Otto von Bismarcka.

23 kwietnia 1874 Gratza bezskutecznie kandydował do Izby Deputowanych w pruskim Landtagu w wyborach uzupełniających po śmierci hrabiego Andreasa Marii von Renarda w okręgu Strzelce Wielkie-Lubliniec. Gratza przegrał z landratem strzeleckim Carlem Bischoffem[25].

W wyborach uzupełniających do Reichstagu z 24 września 1875 Gratza został wybrany posłem z listy Niemieckiej Partii Centrum z okręgu Strzelec Wielkie-Koźle. Zastąpił on księcia Hugo zu Hohenlohe-Öhringen, którego mandat został unieważniony przez Reichstag w dniu 21 stycznia 1875[26][27]. Po śmierci Gratzy przeprowadzono wybory uzupełniające w dniu 19 września 1876, które wygrał dr Adolph Franz [28].

PrzypisyEdytuj

  1. Smykała, Piotr i Michalik, Piotr. 2014. Jemielnica – dzieje wsi i parafii. Wydawnictwo MS: Opole, Jemielnica, s. 283.
  2. a b Haunfelder, Bernd. 1999. Reichstagsabgeordnete der Deutschen Zentrumspartei 1871-1933: biographisches Handbuch und historische Photographien. Droste Verlag: Düsseldorf, s. 166.
  3. Weltzel, Augustin. 1866. Geschichte der Stadt, Herrschaft und Festung Cosel. Thiele: Berlin, s. 447.
  4. Diözesan=Nachrichten. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 6, 03.08.1845. Joseph Sauer. OCLC https://sbc.org.pl/dlibra/publication/34468/edition/31153/content?ref=desc (niem.). 
  5. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 8, 3 stycznia 1846. Joseph Sauer. OCLC https://www.sbc.org.pl/dlibra/show-content/publication/edition/36302?id=36302 (niem.). 
  6. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 8, 10.10.1846. Joseph Sauer. OCLC https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/43570/edition/40387/content?ref=desc (niem.). 
  7. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 12, 30.01.1847. Joseph Sauer (niem.). 
  8. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 8, 20.02.1847. Joseph Sauer (niem.). 
  9. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 8, 24.07.1847. Joseph Sauer (niem.). 
  10. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 8, 13.11.1847. Joseph Sauer (niem.). 
  11. Anstellungen und Beförderungen. „Schlesisches Kirchenblatt”, s. 8, 19.11.1853. Franz Lorinser (niem.). 
  12. Augustin Weltzel: Das Fürstliche Cisterzienserstift Himmelwitz. Breslau: R. Nischkowsky, 1895, s. 231.
  13. Augustin Weltzel: Das Fürstliche Cisterzienserstift Himmelwitz. Breslau: R. Nischkowsky, 1895, s. 231.
  14. Paweł Kamiński. Nowa gmina Staro-Katolików. „Prawda : pismo poświęcone religii i nauce”, s. 6, 01.12.1871 (pol.). 
  15. Augustin Weltzel: Geschichte des Ratiborer Archipresbyterats. Ratibor: Im Selbstverlage des Verfassers, 1885, s. 380-383.
  16. Adolf Warzok: Czas na rozdrożach: wspomnienia. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1981, s. 21-22.
  17. Z Górnego Śląska. „Katolik”, s. 2-4, 17.10.1872. Karol Miarka (pol.). 
  18. Z Górnego Śląska. „Katolik”, s. 5, 24.10.1872. Karol Miarka (pol.). 
  19. Z Górnego Śląska. „Katolik”, s. 6, 21.11.1872. Karol Miarka (pol.). 
  20. Charles Euler: Le Concile du Vatican et le mouvement anti-infaillibiliste en Allemagne: L'excommunication du chanoine Dr von Doellinger et sa déclaration en réponse. T. II. Paris: Sandoz & Fischbacker, 1874, s. 493-497. (fr.)
  21. Alfons Nowack: Lebensbilder schlesischer Priester. Breslau: Otto Borgmeyer, 1928, s. 154.
  22. Zakład Historii Śląska (Instytut Historii): Studia i Materiały z Dziejów Śląska. T. VII. Katowice: Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, 1966, s. 274-275. (pol.)
  23. Zakład Historii Śląska (Instytut Historii): Studia i Materiały z Dziejów Śląska. T. VII. Katowice: Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, 1966, s. 358. (pol.)
  24. Politische Rundschau. „Grazer Volksblatt”, s. 1, 12.05.1903 (niem.). 
  25. Thomas Kühne: Handbuch der Wahlen zum preußischen Abgeordnetenhaus: 1867-1918. Düsseldorf: Droste, 1994, s. 352-353.
  26. Specht, Fritz i Schwabe, Paul. 1904. Die Reichstagswahlen von 1867 bis 1903. Eine Statistik der Reichstagswahlen nebst den Programmen der Parteien und einem Verzeichnis der gewählten Abgeordneten. 2. wyd., Carl Heymann: Berlin, s. 86
  27. Haunfelder, Bernd. 1999. Reichstagsabgeordnete der Deutschen Zentrumspartei 1871–1933: Biographisches Handbuch und historische Photographien. Droste Verlag: Düsseldorf, 1999, s. 156.
  28. Haunfelder, Bernd. 1999. Reichstagsabgeordnete der Deutschen Zentrumspartei 1871–1933: Biographisches Handbuch und historische Photographien. Droste Verlag: Düsseldorf, s. 166.

BibliografiaEdytuj

  • Baza Danych GESIS Instytutu Nauk Społecznych Leibniza w Mannheim
  • Bernd Haunfelder, Reichstagsabgeordnete der Deutschen Zentrumspartei 1871-1933: biographisches Handbuch und historische Photographien, Düsseldorf: Droste Verlag, 1999, ISBN 3-7700-5223-4, OCLC 43345810.
  • Smykała, Piotr i Michalik, Piotr. 2014. Jemielnica – dzieje wsi i parafii. Wydawnictwo MS: Opole, Jemielnica. ​ISBN 978-83-61915-42-3​.
  • Weltzel, Augustin. 1866. Geschichte der Stadt, Herrschaft und Festung Cosel. Thiele: Berlin.

Linki zewnętrzneEdytuj