Otwórz menu główne
Region Kołymy-położenie geograficzne
Dokument zwolnienia Anatola Krakowieckiego z łagrów Kołymy z prawem podróży z Magadanu do Władywostoku
Więźniowie przy pracy w kopalni złota

Kołyma – nieformalne określenie największej grupy obozów pracy przymusowej na północnym wschodzie ZSRR (Jakucka ASSR, obwód magadański). Nazwa pochodzi od położenia w dorzeczu Kołymy. Przez więźniów obszar ten był nazywany Przeklętą Wyspą. Teren podległy gułagom miał powierzchnię 2,6 mln km².

HistoriaEdytuj

Obozy wchodziły w skład Siewwostłagu (Północno-Wschodnie Poprawcze Obozy Pracy, Северо-Восточный ИТЛ, działające na rzecz „Dalstroju”), utworzonych w 1932 w wyniku odkrycia na bezludnych, niezagospodarowanych obszarach bogatych zasobów naturalnych: węgla, platyny, złota (w żyłach i piaskach złotonośnych), uranu, rudy cyny i ołowiu, molibdenu, ropy naftowej. W 1931 Eduard Berzin na rozkaz Stalina zaczął organizować przedsiębiorstwo górnicze „Dalstroj” podległe NKWD. W lutym następnego roku przybyli pierwsi więźniowie. W pierwszych latach funkcjonowania obozów śmiertelność wynosiła ok. 80%.

Więźniowie obozów byli zatrudnieni głównie w górnictwie, eksploatacji lasów i budowie infrastruktury. Obozy były znane z wysokiej śmiertelności z powodu surowego klimatu oraz złych warunków bytowych – kierowani tam byli więźniowie „szczególnie niebezpieczni” dla władzy radzieckiej. Pracę przerywano dopiero przy –54 °C.

W drugiej połowie lat 40. zaczęto wydobywać tam rudę uranu.

„Pojemność” obozów kołymskich wynosiła w 1953 – 200 tysięcy więźniów (całego „Dalstroju” ok. 2–3 mln). W obozach więźniowie polityczni i kryminalni byli przetrzymywani razem. Więźniowie kryminalni nie pracowali, ich normę wydobycia musieli wykonać więźniowie polityczni. W tym samym roku rozpoczęła się stopniowa likwidacja obozu. Ostatecznie zamknięto go w 1957 r. Liczba ofiar śmiertelnych w okresie działania obozów na Kołymie w latach 1937–1953 szacowana jest na 2 do 4 mln więźniów[1].

Jeden z łagrów, przygotowany pokazowo, wizytował w maju 1944 wiceprezydent USA Henry Wallace[2][3].

Więźniami Kołymy byli m.in. Warłam Szałamow, Anatol Krakowiecki i Ryszard Kaczorowski.

FilmografiaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Kolyma;3924208.html.
  2. Anne Applebaum, Gułag, Jakub Urbański (tłum.), Warszawa: Świat Książki, 2005, s. 409–410, ISBN 83-7391-304-1, OCLC 69316467.
  3. Dariusz Tołczyk „Farsa na Kołymie”. rp.pl, 13 czerwca 2009. [dostęp 2017-10-02].
  4. www.imdb.com.

Bibliografia, literaturaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj