Andrzej Mandalian

polski poeta, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury polskiej z języka rosyjskiego

Andrzej Mandalian, krypt. X-666 (ur. 6 grudnia 1926 r. w Szanghaju, zm. 24 listopada 2011 w Warszawie) – polski poeta, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury rosyjskiej na język polski, członek egzekutywy POP PZPR przy Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich w 1953 roku[1].

Andrzej Mandalian
Ilustracja
Andrzej Mandalian, Warszawa, 21 maja 2007 r.
Data i miejsce urodzenia 6 grudnia 1926
Szanghaj
Data i miejsce śmierci 24 listopada 2011
Warszawa
Zawód, zajęcie poeta, scenarzysta filmowy, tłumacz literatury rosyjskiej
Grób Andrzeja Mandaliana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Andrzej Mandalian, Warszawa, 31 marca 2008 r.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie działaczy komunistycznych (matka Teodora Feder, jego ojciec był ormiańskim komunistą), członków Kominternu[2], uczestników rewolucji w Chinach i wojny domowej w Hiszpanii. Od 1927 r. przebywał na terenie ZSRR. Studiował w Akademii Medycznej w Moskwie. Repatriowany do Polski w 1947 r. W 1951 r. ukończył studia medyczne w Akademii Medycznej w Warszawie. Debiutował w 1950 r. jako poeta. W okresie stalinowskim był jednym z czołowych poetów socrealizmu, zaliczany do pokolenia Pryszczatych. Jego utwory m.in. Pieśń o walce klasowej należały do stałego repertuaru oficjalnych akademii i uroczystości. W latach 1952–1953 oraz 1956–1959 pracował jako redaktor w tygodniku Nowa Kultura. W latach 70. XX wieku związany z opozycją demokratyczną. W 1976 roku podpisał protest przeciwko zmianom w konstytucji. Publikował w wydawanym w drugim obiegu "Zapisie"[2].

Tłumaczył m.in. poezje Osipa Mandelsztama, Bułata Okudżawy, Josifa Brodskiego. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1955)[3] i Medalem 10-lecia Polski Ludowej (1955)[4]. Dwukrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike: w 2004 za Strzęp całunu[5] i w 2008 za Poemat odjazdu[6]. Mieszkał w Warszawie.

Był mężem Joanny Rapackiej (19392000), slawistki, eseistki, profesora nauk filologicznych[7].

TwórczośćEdytuj

Tłumaczenia (wybór)Edytuj

Prace redakcyjne i opracowaniaEdytuj

FilmografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Dariusz Jarosz, Działalność Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR przy Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich w latach 1949–1953 (w świetle akt własnych), „Mazowieckie Studia Humanistyczne”, 5 (1), s. 5-45 [dostęp 2019-01-12]. [zob. s. 9]
  2. a b Zmarł Andrzej Mandalian. „Gazeta Wyborcza”, s. 19, 25 listopada 2011. Agora. ISSN 0860-908x. 
  3. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144
  4. 15 stycznia 1955 M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400, str. 1631
  5. Nagroda Nike 2005. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-05].
  6. Nagroda Nike 2008. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  7. Joanna Rapacka w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI).

BibliografiaEdytuj