Kolegium jezuitów w Toruniu

Kolegium jezuitów w Toruniuuczelnia jezuicka prowadzona w Toruniu w latach 1621-1780.

Kolegium jezuitów w Toruniu
kolegium jezuitów
Ilustracja
Państwo

 I Rzeczpospolita

Miejscowość

Toruń

Adres

ul. św. Jana 1/3, Toruń

Data założenia

1605

Data zamknięcia

1773

Położenie na mapie Polski w 1771 r.
Mapa konturowa Polski w 1771 r., po lewej znajduje się punkt z opisem „Kolegium jezuitów w Toruniu”
Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kolegium jezuitów w Toruniu”
Ziemia53°00′33″N 18°36′26″E/53,009167 18,607222

Kolegium należało do prowincji polskiej jezuitów, a od 1759 do prowincji wielkopolskiej[1].

HistoriaEdytuj

Toruń był silnym ośrodkiem protestantyzmu i w 1595 odbył się tu synod różnych denominacji. W odpowiedzi katolicka kontrreformacja wprowadziła do Torunia w 1596 zakon jezuitów. W 1605 otworzono tu kolegium[2].

Działalność jezuitów spotykała się z oporem ze strony protestanckich mieszczan. W 1606 wygnano z miasta jezuitów. Kolegium na nowo podjęło działalność w 1607, wraz z powrotem zakonników do miasta[3]. W 1656, w czasie potopu szwedzkiego, Szwedzi zajęli Toruń, wygnali zakonników, a kolegium zamienili w koszary. Jezuici powrócili tu dopiero w 1659 lub 1660[4].

Budynek kolegium był zniszczony i chylił się ku ruinie. W 1691 biskup płocki Stanisław Kazimierz Dąmbski ufundował budowę nowej siedziby kolegium. Budynek został oddany do użytku w 1698, a ukończono go w 1702[5].

W 1703, podczas wojny północnej, Toruń poddał się wojskom szwedzkim pod wodzą Magnusa Stenbocka, który w kolegium urządził kwaterę główną. Miasto wróciło w ręce polskie w 1709, a kolegium powróciło do nauczania[6].

W 1724 utrzymujące się napięcia między katolikami a protestantami doprowadziły do wybuchu tumultu toruńskiego, w wyniku którego protestanci zdemolowali budynki kolegium. Powołany przez króla Augusta II sąd asesorski skazał na śmierć 9 protestanckich uczestników zajść oraz 2 protestanckich burmistrzów.

Po I rozbiorze dobra kolegium zostały włączone do Prus, samo zaś kolegium, wraz z Toruniem, pozostało przy Polsce. W 1773, wraz z kasatą zakonu jezuitów majątek kolegium przeszedł na własność Komisji Edukacji Narodowej[7].

BudynekEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Załęski 1905 ↓, s. 739.
  2. Załęski 1905 ↓, s. 683-684.
  3. Załęski 1905 ↓, s. 686-689.
  4. Załęski 1905 ↓, s. 724.
  5. Załęski 1905 ↓, s. 725.
  6. Załęski 1905 ↓, s. 730-732.
  7. Załęski 1905 ↓, s. 739-740.

BibliografiaEdytuj

  • Stanisław Załęski, Jezuici w Polsce. t. IV. Dzieje 153 kolegiów i domów jezuitów w Polsce, Kraków 1905.