Otwórz menu główne

Kosz (z mong. höszöö – ogrodzenie[źródło]) – nazwa głównego obozu tatarskiego zakładanego podczas łupieżczych wypraw wojennych; także jego dowództwo (komenda) oraz oddział związany operacyjnie z obozem[1].

Zygmunt Gloger wywodził tę nazwę z tur. koç, spolszczonego jako „koczowisko”. Kosz, czyli główny tabor strzeżony na ogół przez ok. 2/3 sił uczestniczących w wyprawie, był miejscem, do którego czambuły odsyłały zdobyty w czasie najazdów jasyr i łupy. Resztę sił rozsyłano po okolicy w poszukiwaniu zdobyczy.

KozaczyznaEdytuj

Później także przyjęta przez Kozaków zaporoskich nazwa dla określenia obozu warownego budowanego w trakcie wypraw wojennych. Koszem na Ukrainie zwano też samą Sicz zaporoską (stąd funkcja atamana koszowego), a nawet tamtejsze warownie i umocnione strażnice („zamki”), chroniące przed napadami tatarskimi. Należały do nich Biała Cerkiew, Bar, Humań, Czerkasy, Kudak, Niemirów, Trechtymirów[2]

PrzypisyEdytuj

  1. Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: Państwowe Wyd. Naukowe, 1991, s. 468.
  2. Z. Gloger: Encyklopedia staropolska, dz. cyt. w bibliografii.

BibliografiaEdytuj

  • Mała encyklopedia wojskowa. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1970 (wyd. I), t. 2
  • Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska ilustrowana. Warszawa: P. Laskauer, 1902, t. III, s. 90