Który skrzywdziłeś

wiersz (aut. Czesław Miłosz; w: „Światło dzienne”, wyd. 1953)
Fragment wiersza Czesława Miłosza znalazł się na Pomniku Poległych Stoczniowców w Gdańsku

Który skrzywdziłeś…wiersz Czesława Miłosza pochodzący z tomu „Światło dzienne” wydanego w 1953 roku[1].

Podmiotem lirycznym jest w wierszu poeta, który występuje w roli świadka ludzkiej krzywdy i osoby zobowiązanej do przekazania prawdy o cierpieniu. Adresatem wiersza jest tyran – władca, który wymaga od swoich poddanych absolutnego posłuszeństwa i uległości. Jest to człowiek skłonny do krzywdzenia innych, często nawet bez powodu.

Ofiarami działań tego władcy są przede wszystkim „ludzie prości”, którzy nie wyróżniają się niczym szczególnym i pozbawieni są możliwości samoobrony. Tyran nie boi się odpowiedzialności, ponieważ nie ma nikogo, kto mógłby go do niej pociągnąć. Jest otoczony przez ludzi bezwarunkowo mu oddanych z powodu strachu lub autentycznej wiary w jego działania, czuje się więc bezpieczny. Poeta informuje go jednak, że nikt nie może uniknąć odpowiedzialności wobec historii (rozumianej jako siła sprawcza i ostateczny sędzia). Adresat dowiaduje się także, że lepiej byłoby dla niego, gdyby został powieszony. Podmiot liryczny liczy się z możliwością śmierci, ale przypomina tyranowi, że zabicie poety nie oznacza jeszcze zabicia głoszonych przez niego tez: nowi „poeci” wciąż się rodzą.

Wiersz liczy 4 strofy, dwie pierwsze mają po cztery wersy, trzecia – trzy, czwarta – dwa. Każdy wers zawiera jedenaście zgłosek ze średniówką po piątej, zatem w całym utworze są dokładnie 143 sylaby. Mimo że nie spełnia normy czternastu wersów, jest uważany za sonet[2]. Poeta zawarł w nim środki retoryczne, między innymi wykrzyknienia, przerzutnie, szyk przestawny.

Cytat z wiersza został umieszczony na Pomniku Poległych Stoczniowców w Gdańsku[3][4][5].

PrzypisyEdytuj

  1. Ewa Kołodziejczyk: Światło dzienne i doświadczenie amerykańskie Czesława Miłosza (pol.). dspace.uni.lodz.pl. [dostęp 2017-12-16].
  2. Wiktor Jarosław Darasz: Mały przewodnik po wierszu polskim. Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, 2003, s. 161, seria: Biblioteczka Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego. ISBN 83-900829-6-9.
  3. Pomnik Poległych Stoczniowców (pol.). zdiz.gda.pl. [dostęp 2017-12-16].
  4. 16 grudnia 1980 r. W Gdańsku odsłonięto Pomnik Poległych Stoczniowców 1970 (pol.). nowahistoria.interia.pl. [dostęp 2017-12-16].
  5. Jarosław Zalesiński: Trwa spór o Pomnik Poległych Stoczniowców. Co nam mówi pomnik Trzy Krzyże (pol.). dziennikbaltycki.pl, 2012. [dostęp 2017-12-16].

Linki zewnętrzneEdytuj