Liliana Narkowicz (ur. 30 stycznia 1961 w Wilnie) – litewska historyk, dr nauk humanistycznych, dziennikarka i publicystka narodowości polskiej.

Liliana Narkowicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

30 stycznia 1961
Wilno

Zawód, zajęcie

historyk, polonistka, pisarka

Odznaczenia
Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej”

Życiorys

edytuj

Absolwentka wileńskiej Szkoły Średniej nr 11 (obecnie Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie). W 1984 r. ukończyła studia polonistyczne w Państwowym Instytucie Pedagogicznym w Wilnie (późniejszy Litewski Uniwersytet Nauk Edukacyjnych). W 2003 r. obroniła rozprawę doktorską na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu: Jan Konrad Obst – publicysta, wydawca, historyk 1876–1954 (promotor prof. dr hab. Sławomir Kalembka), uzyskując stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie historii. Specjalizuje się w tematyce społeczno-kulturalnej Wilna międzywojennego oraz dworów i zakładanych przy nich ogrodów jako zjawiska historyczno-kulturowego. Bada rody arystokratyczne (głównie Tyszkiewiczów), dzieje ich siedzib i gromadzonych w nich zbiorów. Jest członkiem wileńskiego Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy.

W latach 1984–2003 pracowała w Trokach i Wilnie jako: tłumaczka (redakcja „Spartuolis”), nauczycielka (Szkoła Średnia nr 55 i Gimnazjum im. Jana Pawła II w Wilnie), przewodniczka wycieczek (firma turystyczna „Helturas”). W latach 1998–1999 była sekretarką Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego Polaków na Litwie. Współpracowała (1972–2021) z prasą polskojęzyczną wydawaną w Wilnie: „Czerwonym Sztandarem”, „Magazynem Wileńskim”, „Znad Wilii”, „Naszą Gazetą”, „Kurierem Wileńskim”, „Tygodnikiem Wileńszczyzny” i litewskojęzycznym miesięcznikiem „Kultūros barai”. Publikowała także na Węgrzech, w Szwajcarii i Polsce („Polonistyka”, „Medycyna – Dydaktyka – Wychowanie” i in.).

W latach 1999–2001 mieszkała z rodziną w Szwajcarii (Lozanna). Była członkiem Towarzystwa im. Tadeusza Kościuszki w Solurze, gdzie m.in. reprezentowała Litwę w trakcie odsłonięcia tablicy pamiątkowej ku czci Kościuszki (2000). Współpracowała z krakowską redakcją Polskiego Słownika Biograficznego w charakterze autorki i recenzentki biogramów wileńskich. Laureatka konkursu literackiego „Los wilnianina w XX wieku” (2002). W latach 2002/2003 współpracowała w charakterze konsultanta przy realizacji filmów dokumentalnych dla TVP (Szczecin): Tam gdzie wchodzi słońce. Do szpiku kości (o Trokach i Zatroczu hr. Tyszkiewiczów) oraz Jan Obst – ostatni taki kustosz w reż. Joanny Pieciukiewicz i Joanny Tryniszewskiej-Obłaj. Jako historyczka i archiwistka Tyszkiewiczów z Waki uczestniczyła w renowacji byłej Tyszkiewiczowskiej kaplicy i krypty oraz odtworzeniu XIX-wiecznego ołtarza w Wace Trockiej (lit. Trakų Vokė), wspieranych z programu Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (2014–2015). Za krzewienie spuścizny Tyszkiewiczowskiej odznaczona dyplomem Samorządu Miasta Wilna (2015). Za promowanie i pielęgnowanie kultury polskiej oraz tradycji narodowych na Litwie uhonorowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2018)[1].

Autorka ponad 20 książek i broszur, ok. 500 artykułów, przeszło 30 wystąpień i rozprawek naukowych.

Od 1984 r. zamężna z Ryszardem Narkowiczem (ur. 1961), dr. nauk fizycznych; synowie: Krzysztof (ur. 1985) i Karol (ur. 1996).

Publikacje

edytuj
  • Tradycje i obyczaje Wileńszczyzny w pracy pozalekcyjnej, Vilnius 1998;
  • Kościół św. św. Piotra i Pawła w Wilnie, Wilno 1999;
  • Wilno. Spacerkiem po Starówce (współautor Stanisław Kaplewski), Niemenczyn 2001;
  • Życie i spuścizna Jana Obsta, Wilno 2001[2];
  • Znani i nieznani profesorowie medycyny Uniwersytetu Wileńskiego I poł. XIX w. Profesorowie wydziału lekarskiego Uniwersytetu Wileńskiego pierwszego ćwierćwiecza XIX wieku oraz Akademii Medyko-Chirurgicznej w Wilnie, Bydgoszcz 2001;
  • Troki, Wilno 2002;
  • Z Wilna szwajcarskimi śladami Polaków, Niemenczyn 2002;
  • Życie - to wielka tajemnica. Wspomnienia ks. Antoniego Dilysa, oprac.,Wilno 2003;
  • Jan Konrad Obst – publicysta, wydawca, historyk 1876–1954, Bydgoszcz 2004;
  • Ordynacja Tyszkiewiczowska na Zatroczu, Warszawa 2007[3];
  • Tyszkiewiczowie z Waki, Warszawa 2010[4];
  • Korzec na Wołyniu, Wrocław 2011;
  • Waka Trocka i ród Tyszkiewiczów / Trakų Vokė ir Tiškevičių šeima / Traku Voke and the Tyszkiewicz family, Vilnius 2012;
  • Muzealnicy i kolekcjonerzy. Zbiory rodziny Tyszkiewiczów i ich rola w zaborze rosyjskim, Wrocław 2013[5];
  • Tyszkiewiczowie rodem z Landwarowa, Warszawa 2013;
  • Stanisław Moniuszko w Wilnie, Wilno 2014[6][7];
  • Trakų Vokės dvaro sodyba. Grafų Tiškevičių palikimas / The Trakų Vokės estate, Vilnius 2014;
  • Vokės dvarvietės istorija / Dzieje dworu i pałacu w Wace, Vilnius 2015;
  • Tiškevičių koplyčia Vokėje /Kaplica Tyszkiewiczów w Wace, Vilnius 2016;
  • Zatrocze i Pogorzela Tyszkiewiczów / Tiškevičių Užutrakis ir Pogoželė, Vilnius 2016;
  • Skorbuciany – na rozdrożach historii / Skurbutėnai – istorijos kryžkelėse, Vilnius 2017[8];
  • Trakų Vokės istorijos eskizai, Vilnius 2017;
  • Vilniaus Šnipiškės ir Šv. arkangelo Rapolo parapija / Wileńskie Śnipiszki i parafia św. Rafała Archanioła, Vilnius 2019[9].

Przypisy

edytuj
  1. Liliana Narkowicz wyróżniona odznaką honorową [online], zw.lt, 7 marca 2019 [dostęp 2020-10-23] (pol.).
  2. KW, Nieznane kartki z pamiętników Jana Obsta – Kurier Wileński [online], kurierwilenski.lt [dostęp 2022-01-30] (pol.).
  3. Ordynacja Tyszkiewiczowska na Zatroczu. lubimyczytać.pl [dostęp 2020-05-21]
  4. Andrzej Górecki: „Tyszkiewiczowie z Waki” – L. Narkowicz – recenzja. historia.org.pl, 2011-02-07. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-21)].
  5. Muzealnicy i kolekcjonerzy. Zbiory rodziny Tyszkiewiczów i ich rola w zaborze rosyjskim. lubimyczytać.pl [dostęp 2020-05-21]
  6. „Stanisław Moniuszko w Wilnie” Liliany Narkowicz. wilnoteka.lt, 2014-08-08. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-21)].
  7. Media Designers, Magazyn Wileński [online], www.magwil.lt [dostęp 2022-01-30] (pol.).
  8. Z potrzeby pamięci - Magazyn Wileński [online], www.magwil.lt [dostęp 2022-01-30] (pol.).
  9. „Wileńskie Śnipiszki i parafia św. Rafała Archanioła”. Zaraza morowa pokonana, a dziś… [online], l24.lt [dostęp 2022-01-30] (pol.).

Bibliografia

edytuj