Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy cichociemnego. Zobacz też: Marian Jurecki (pułkownik).

Marian Aleksander Jurecki vel Ryszard Romanowski pseud.: „Orawa”, „Tymon” (ur. 10 sierpnia 1911 w Stróżach Wyżnych, zm. 28 grudnia 1941 w Brzozowie Starym) – porucznik kawalerii Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Krajowej, pośmiertnie mianowany rotmistrzem, cichociemny.

Marian Aleksander Jurecki
Ryszard Romanowski
Orawa, Tymon
porucznik kawalerii porucznik kawalerii
Data i miejsce urodzenia 10 sierpnia 1911
Stróże Wyżne
Data i miejsce śmierci 28 grudnia 1941
Brzozów Stary
Przebieg służby
Lata służby 1939–1941
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Armia Krajowa
Jednostki 10 Pułk Ułanów Litewskich
10 Szwadron Kolarzy
24 Pułk Ułanów
Stanowiska dowódca szwadronu, dowódca plutonu
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941)

ŻyciorysEdytuj

Był synem Wincentego, maszynisty kolejowego, i Antoniny z domu Wittek. W miejscowości Stróże uczęszczał do szkoły powszechnej. W maju 1930 roku uzyskał świadectwo dojrzałości w Gimnazjum Koedukacyjnym Towarzystwa Gimnazjum Humanistycznego w Grybowie, jako prymus. Pod koniec nauki w szkole był hufcowym Związku Harcerstwa Polskiego i Przysposobienia Wojskowego. W latach 1930–1932 uczył się w Szkole Podchorążych Marynarki Wojennej, w latach 1932–1933 – w Szkole Podchorążych Lotnictwa, a w latach 1934–1936 w Szkole Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu, otrzymując awans na podporucznika z dniem 15 października 1936 roku. Od października 1936 roku służył w 10 pułku Ułanów Litewskich w Białymstoku.

We wrześniu 1939 roku walczył jako dowódca 10 szwadronu kolarzy w Podlaskiej Brygadzie Kawalerii. Był ranny 4 września pod Skollen (w Prusach Wschodnich). 18 września w ambulansie 10 pułku przekroczył granicę polsko-węgierską. W październiku 1939 roku znalazł się we Francji, gdzie dostał przydział do 10 Brygady Kawalerii Pancernej, w której walczył na stanowisku dowódcy plutonu w szwadronie motocyklowym 24 pułku ułanów. Za udział w tych walkach otrzymał Virtuti Militari. Od czerwca 1940 roku walczył w szeregach tego pułku operującego z Wielkiej Brytanii. Od października 1940 roku służył w 2 Oddziale Rozpoznawczym.

Zgłosił się do służby w kraju. Po przeszkoleniu w dywersji został zaprzysiężony 4 kwietnia 1941 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza. Zrzutu dokonano w nocy z 27 na 28 grudnia 1941 roku w ramach operacji „Jacket” dowodzonej przez por. naw. Mariusza Wodzickiego. Jurecki był dowódcą grupy, która została zrzucona pomyłkowo na terenie Rzeszy, w okolicy Brzozowa Starego. Jurecki zginął rano w walce z niemieckimi celnikami i strażą graniczną. W grupie tej zrzuceni byli również kpt. Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz", por. Alfred Paczkowski „Wania" i por. Andrzej Świątkowski „Amurat" oraz dwóch kurierów. Kalenkiewicz (ranny w czasie tych walk) i Paczkowski oraz kurierzy przedostali się do Warszawy. Jeden z kurierów, Tadeusz Chciuk opisał to wydarzenie w książkach Koncert. Opowiadanie cichociemnego i Raport z podziemia 1942, w których pisze, że Świątkowski w czasie obławy na miejscu lądowania, znajdując się w beznadziejnej sytuacji, zastrzelił rannego Orawę i siebie. Marian Jurecki był pierwszym cichociemnym, który zginął w Polsce.

Jurecki i Świątkowski zostali pochowani na tutejszym cmentarzu.

 
Pomnik rtm. Mariana Jureckiego w Stróżach

Ordery i odznaczeniaEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

  • Szkoła podstawowa w Brzozowie Starym nosi imię „Żołnierzy AK Cichociemnych” i pielęgnuje pamięć o cichociemnych zrzuconych w tej okolicy[1].
  • W miejscowości Stróże 17 czerwca 2015 roku został odsłonięty pomnik ku pamięci dwóch bohaterów: rotmistrza Mariana Jureckiego i majora Romana Proszka ufundowany przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a gimnazjum w Stróżach otrzymało imię Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej.

PrzypisyEdytuj

  1. Patroni Szkoły. [dostęp 2013-11-9].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj