Otwórz menu główne

Memuaryautobiografia Jeremiego Przybory, satyryka, autora tekstów, twórcy m.in. Kabaretu Starszych Panów. Wydane przez oficynę „Tenten” w trzech tomach, w latach 1994-1998. W roku 2004 nakładem wydawnictwa „Studio Marka Łebkowskiego” ukazało się skrócone wydanie memuarów w jednym tomie zatytułowanym Przymknięte oko opaczności.

Utwór obejmuje ogromny przedział czasowy, od kresu zaborów (a w reminiscencjach rodzinnych wkracza niekiedy w XIX wiek), po czasy współczesne. Jeremi Przybora, choć, jak sam o sobie pisze – „polityczny minimalista” – niespecjalnie angażował się w otaczający go świat, był świadkiem kilku epok, które subiektywnie i fragmentarycznie, lecz bardzo plastycznie, opisał. Na łamach wspomnień pojawiają się sylwetki dziesiątek osób mniej lub bardziej znanych, z którymi autor zetknął się w swoim długim życiu.

Autobiografia napisana jest, jak zwykle u Przybory, piękną polszczyzną, nasyconą niezwykłym poczuciem humoru autora, objawiającym się w dowcipnych, mistrzowsko skonstruowanych zdaniach. Autor opisuje swoje życie z dużą dozą autoironii, przyznając się z dużym urokiem do rozmaitych „grzeszków” życiowych.

Spis treści

CzęściEdytuj

„Przymknięte oko Opaczności. Memuarów część I”Edytuj

Wyd. Tenten, 1994
Obejmuje okres od urodzenia autora (1915) do wybuchu II wojny światowej.

Jeremi Przybora urodził się w Warszawie w zamożnej rodzinie szlacheckiej, jego ojciec, Stefan, był inżynierem-cukiernikiem, właścicielem fabryki słodyczy oraz cukierni w Warszawie; matka, Jadwiga z domu Kozłowska, zajmowała się domem. Autor miał dwójkę starszego rodzeństwa – brata Wiesława i siostrę Halinę. Rodzice rozwiedli się gdy Jeremi miał kilka lat, ale chłopiec z jednakową serdecznością wychowywany był tak przez matkę, jak i przez macochę i ojca. Gdy miał 10 lat, ojciec zakupił majątek Miedzyń pod Bydgoszczą, gdzie Przybora spędził kilka następnych lat. Tam też rozpoczął edukację szkolną, którą ukończył w Gimnazjum im. Mikołaja Reja w Warszawie. Potem studiował w Szkole Głównej Handlowej i anglistykę na Uniwersytecie Warszawskim, których to studiów nie skończył. Przejściowo pełnił obowiązki korepetytora w majątku Szczorse koło Nowogródka. Tuż przed wojną zgłosił się na konkurs na spikera Polskiego Radia i został przyjęty do pracy w rozgłośni warszawskiej.

 
Jeremi Przybora w 1951 r.

„Przymknięte oko Opaczności. Memuarów część II”Edytuj

Wyd. Tenten, 1998
Obejmuje okres od początku wojny do początku Kabaretu Starszych Panów (1956).

Na początku wojny Przybora wziął ślub z Marią Burską. Okupację przeżył najpierw na posadzie urzędniczej w Urzędzie Miasta Warszawy, potem prowadząc niewielki sklepik. Pod koniec wojny urodziła mu się córka, Marta. Po wojnie podjął pracę w rozgłośni Polskiego Radia w Bydgoszczy, gdzie spędził trzy lata. Po powrocie do Warszawy został zaangażowany początkowo jako spiker, ale wkrótce przeniósł się do w Teatru Polskiego Radia, gdzie stworzył radiowy „Teatrzyk Eterek”. Tam też nawiązał współpracę z Jerzym Wasowskim. Od roku 1956 obydwaj panowie współtworzyli – już w Telewizji Polskiej – słynny Kabaret Starszych Panów. W życiu osobistym przeżył rozwód oraz urodziny syna, Konstantego (Kota), a następnie drugi ślub, z Jadwigą Berens.

„Zdążyć z happy endem. Memuarów część III”Edytuj

Wyd. Tenten, 1998
Obejmuje okres od Kabaretu Starszych Panów (1956) do czasów współczesnych (Lata 90. XX wieku).

Czasy Kabaretu Starszych Panów to dla Jeremiego Przybory okres popularności i apogeum twórczości literackiej. Oprócz Kabaretu telewizyjnego autor występował w kabarecie „Wagabunda”, współpracował z tygodnikiem „Szpilki”, miał także epizod filmowy (Upał). Lata 70. to powrót kabaretu pod nazwą Kabaret Jeszcze Starszych Panów oraz następne telewizyjne dzieła: Divertimento i Teatr Nieduży. W życiu prywatnym, po drugim rozwodzie spotkał autor wreszcie miłość swego życia – trzecią żonę, Alicję Wirth. Dużo miejsca poświęca Przybora swojemu „siedlisku” – działce na wsi mazowieckiej, gdzie, od połowy lat 70. spędzał z żoną cały wolny czas.