Mikołaj (komita)

komita

Mikołaj - bojar bułgarski z czasów cara Piotra I (927-969), komita zarządzający prowincją w południowo-zachodniej części carstwa bułgarskiego i ojciec cara Samuela[1]

Mikołaj
komita
Dane biograficzne
Data śmierci X wiek
Żona Ripsymia
Dzieci DawidMojżeszAaron
Samuel

Jan Skylitzes przedstawiając czterech braci władających pod koniec X wieku zachodnią Bułgarią mówi że byli synami jednego z wielmożnych komitów (gr.: κόμης, -ητος, komes, -etos). Niektóre z rękopisów Kroniki Skylitzesa przynoszą również informację o imieniu żony Mikołaja, które brzmiało Ripsymia (‘Ριψίμη, Ripsime)[2]. Ripsymia urodziła Mikołajowi czterech synów: Dawida, Mojżesza, Aarona i Samuela.

O pochodzeniu Mikołaja i jego synów nie sposób powiedzieć nic pewnego. Współczesny im historyk armeński Stefan z Taron twierdzi, że pochodzili z Armenii. Pogląd ten cieszy się pewnym uznaniem, szczególnie wśród historyków zachodnioeuropejskich[3], ze względu jednak na błędy, jakich dopuszcza się historyk armeński w stosunku do osoby Samuela Komitopula, bywa również kwestionowany jako niewiarogodny[4]. Wedle innych hipotez Mikołaj pochodził ze słowiańskiego plemienia Brsjaków (Bereziti) zamieszkujących dzisiejszą Macedonię lub z jednego ze starych rodów bułgarskich[5]. N. Błagoew uważa nawet, że korzenie komity Mikołaja i jego synów są protobułgarskie, i że Mikołaj jest potomkiem rodziny Asparucha[6]. Bezpośredniego dowodu za bułgarską świadomością potomków Mikołaja dostarcza Inskrypcja z Bitoli, w której jego wnuk car Iwan Władysław określa siebie samego jako "Bułgara z rodu"[7].

Kolejny problem stanowi pytanie jakim obszarem, zarządzał jako komita, Mikołaj. Niektórzy badacze sugerują, że był to obszar wokół Sredca, gdzie w 976 roku wybuchło powstanie przeciw Bizancjum[8], inni wskazują raczej na okolice Jezior Ochrydzkiego i Prespańskiego w dzisiejszej Macednii, które stały się w ciągu najbliższych 50 lat centrum państwa bułgarskiego[9].

Niedostatek informacji w źródłach historycznych, nie pozwala stwierdzić, czy Mikołaj wziął bezpośredni udział w wydarzeniach z lat 969-971, kiedy wschodnia część państwa bułgarskiego została po raz pierwszy zdobyta przez księcia ruskiego Światosława, a następnie przez cesarza bizantyńskiego Jana Tzimiskesa[10]. W ciągu najbliższych kilku lat, synowie Mikołaja stanęli na czele znacznych obszarów południowo-zachodniej części dawnej Bułgarii, dając początek krótkim i gwałtownym dziejom dynastii Kommitopulów na tronie bułgarskim (zob. Komitopuli).

                       
  komita Mikołaj Ripsymia
       
     
         
  Dawid Mojżesz Aaron Samuel
(panował 997–6 października 1014)

PrzypisyEdytuj

  1. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. s. 64.
  2. Wasyl Złatarski: Istorija na byłgarskata dyrżawa... Tom I. Cz. 2. s. 603-607.
  3. N. Adontz. Samuel l'Armenien. „Memoires de l’Academie Royale”. 38. s. 3 i nn..  The New Cambridge Medieval History. T. 3. s. 584-585.
  4. G. Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. s. 300.
  5. Przegląd tez dotyczących pochodzenia Komitopulów zawiera P. Pawłow: Car Samuił i Byłgarskata epopeja. J. Andreew, I. Łazarow, P. Pawłow: Koj Koj e w Srednowekowna Byłgaria. s. 294. S. Priwatricz: Samuiłowata dyrżawa. s. 112, 116.
  6. N. Błagoew: Kriticzeski pogled wyrchu. s. 21-27. Również P. Pawłow (Byłgarskata epopeja)
  7. Podbrani izwori za byłgarskata istorija. T. II. s. 128.
  8. Wasyl Złatarski: Istorija na byłgarskata dyrżawa... Tom I. Cz. 2. s. 608-609.
  9. J. Andreew, I. Łazarow, P. Pawłow: Koj Koj e w Srednowekowna Byłgaria. s. 293. S. Priwatricz: Samuiłowata dyrżawa.. s. 63-65.
  10. Wasyl Złatarski: Istorija na byłgarskata dyrżawa... Tom I. Cz. 2. S. Priwatricz: Samuiłowata dyrżawa. s. 65.

BibliografiaEdytuj