Nematophoranadrząd wijów z gromady dwuparców i podgromady Chilognatha.

Nematophora
Verhoeff, 1913
Ilustracja
Tetracion jonesi
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Podtyp

wije

Gromada

dwuparce

Podgromada

Chilognatha

Infragromada

Helminthomorpha

(bez rangi) Eugnatha
Nadrząd

Nematophora

Dwuparce te mają walcowate ciało o wolnych, niezrośniętych z pleurytami sternitach[1][2]. W ich telsonie znajdują się gruczoły przędne, a prowadzące do nich tchawki są porozgałęziane, co uchodzi za apomorfię grupy. Ich aparat gębowy wyróżnia się obecnością guzka molarnego na żuwaczkach[2].

Krocionogi te rozsiedlone są kosmopolitycznie, przy czym najwięcej gatunków zasiedla Holarktykę. Na południowej półkuli występują w strefach tropikalnej i umiarkowanej. Brak ich na wyspach oceanicznych, z wyjątkiem Azorów, Madery i Kodiaku[3].

Takson ten wprowadzony został w 1913 przez Karla Wilhelma Verhoeffa[4]. Należy tu ponad 1400 opisanych gatunków[5], zgrupowanych w 3 rzędach[2][6][1]:

Według analiz Enghoffa z 1984 oraz morfologicznej Regiera i innych z 2005 tak rozumiane Nematophora są monofiletyczne, a Stemmiulida stanowią w ich obrębie klad bazalny[7][8]. Ich monofilteyzmu nie potwierdzają natomiast analizy molekularne z 2005[8]. William Shear proponował w pracy z 2011 roku włączenie doń również Siphoniulida[5], ale Peter Sierwald w 2016 klasyfikuje je jako incertae sedis w obrębie Eugnatha[9].

Przypisy edytuj

  1. a b Jolanta Wytwer: gromada: dwuparce – Diplopoda. W: Zoologia t. 2 Stawonogi cz. 2 Tchawkodyszne. Czesław Błaszak (red.). Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 29–52.
  2. a b c Descriptions and putative apomorphies of millipede clades. [w:] Milli-PEET: Millipede Systematics [on-line]. Field Museum of Natural History, 26 września 2006. [dostęp 2017-10-10].
  3. Rowland M. Shelley, Sergei I. Golovatch. Atlas of myriapod biogeography. I. Indigenous ordinal and supra-ordinal distributions in the Diplopoda: Perspectives on taxon origins and ages, and a hypothesis on the origin and early evolution of the class. „Insecta Mundi”. 158, s. 1–134, 2011. 
  4. Die Ordnungen der Proterandria und zur Kenntnis der Cambaliden (Über Diplopoden. 65. Aufsatz.), K.W. Verhoeff. „Zoologischer Anzeiger”. 43 (2), s. 49-65, 1913. 
  5. a b William Shear, Class Diplopoda de Blainville in Gervais, 1844, [w:] Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness, „Zootaxa”, 3148, 2011, s. 159–164 [dostęp 2017-10-11].
  6. P. Sierwald: Nematophora. [w:] MilliBase [on-line]. 2016. [dostęp 2017-10-14].
  7. H. Enghoff. Phylogeny of millipedes-a cladistic analysis. „Zeitschrift für Zoologische Systematik und Evolutionsforschung”. 22 (1), s. 8-26, 1984. 
  8. a b J.C. Regier, H.M. Wilson, J.W. Shultz. Phylogenetic analysis of Myriapoda using three nuclear protein-coding genes. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 34, s. 147-158, 2005. 
  9. P. Sierwald: Siphoniulida. [w:] MilliBase [on-line]. 2016. [dostęp 2017-10-14].