Otwórz menu główne

Prawa socjalne – zespół uprawnień regulowanych aktami normatywnymi oraz przysługujących każdemu obywatelowi, jedna z generacji praw człowieka[1].

Prawa socjalne nakładają na państwo obowiązek zaspokojenia określonych potrzeb obywatela. Należą do nich między innymi:

  • prawo do wynagrodzenia za pracę
  • prawo do urlopu
  • prawo do ochrony zdrowia
  • prawo do pracy w bezpiecznych i higienicznych warunkach
  • prawo do zabezpieczenia socjalnego
  • prawa do świadczeń socjalnych
  • prawo do zatrudnienia
  • prawo do mieszkania[2]

Pojęcie prawa socjalnego w polskim dyskursie naukowym

Zainteresowanie zagadnieniem praw socjalnych sprawiło, że pojawiła się potrzeba zdefiniowania tego pojęcia oraz ustalenia jego zakresu.

W polskim dyskursie naukowym zazwyczaj korzysta się z systematyzacji przyjętej przez politykę społeczną[3].

Określenie prawo socjalne obejmuje wszystkie gałęzie prawa, które w jakikolwiek sposób określają pozycję socjalną obywatela..Należą do nich:

  • prawo pracy
  • ubezpieczenia społeczne
  • pomoc (opieka społeczna)
  • zatrudnienie
  • ochrona zdrowia
  • ochrona prawa do mieszkania[4]

Pojęcie prawa socjalnego w europejskim dyskursie naukowym

Niemieckie Sozialrecht

Niemieckie określenie Sozialrecht ma nieco inny zakres znaczeniowy niż w przypadku polskiego prawa socjalnego. Zakresem odpowiada części Sozialpolitik (polityki społecznej), jednak różni się sposobem ujęcia tematu; prezentuje bowiem zagadnienia od strony prawniczej (objaśnia i systematyzuje akty normatywne, które regulują Sozialrecht)[5]

W przeciwieństwie do polskiego prawa socjalnego, Sozialrecht zachowuje odrębność od prawa pracy (Arbeitsrecht). Obejmuje takie zagadnienia jak:

  • ubezpieczenie społeczne (także prawo do świadczeń leczniczych)
  • opieka społeczna
  • świadczenia zaopatrznościowe
  • promocja i organizacja zatrudnienia
  • dokształcanie pracowników
  • pomoc dla młodzieży[6]  

Prawo socjalne we Francji i Belgii

Pojęcie prawa socjalnego (droit social) we Francji i Belgii różni się od Sozialrecht przede wszystkim zakresem definicyjnym[7].

Z reguły droit social określa zarówno prawo pracy, jak i prawo ubezpieczenia społecznego. Zdarza się jednak, że pod tym pojęciem rozumie się tylko ubezpieczenia społeczne (z próbami szerszego przedstawienia zagadnienia – z uwzględnieniem praw osób samodzielnie pracujących)[8].

Ponadto we Francji (tak jak w Anglii czy ZSRR) używa się pojęcia prawa zabezpieczenia socjalnego (droit de la securite sociale). Odnosi się ono jednak tylko do różnych form zabezpieczenia socjalnego[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Definicja pojęcia prawa socjalne, Encyklopedia PWN.
  2. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 5-10.
  3. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 12.
  4. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 12.
  5. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 11.
  6. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 11-12.
  7. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 12.
  8. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 12.
  9. Wojciech Muszalski, Prawo socjalne, Warszawa 2010, s. 12.