Proces burżuazyjnych nacjonalistów

Proces burżuazyjnych nacjonalistów – sfabrykowany proces polityczny, rozprawa grupy tzw. słowackich burżuazyjnych nacjonalistów, pięciu wysoko postawionych działaczy Komunistycznej Partii Czechosłowacji, która miała miejsce w dniach 21-24 kwietnia 1954 roku w Pałacu Sprawiedliwości w Bratysławie. Na ławie oskarżonych zasiedli wysocy funkcjonariusze Komunistycznej Partii Słowacji Gustáv Husák, Ladislav Novomeský, Daniel Okáli, Ivan Horváth i Ladislav Holdoš[1]. Sąd Najwyższy wydał wyrok w dniu 24 kwietnia 1954 roku. Gustáv Husák otrzymał karę dożywocia, a wszyscy pozostali karę długoletniego pozbawienia wolności: Ivan Horváth - 22 lata, Daniel Okáli - 18 lat, Ladislav Holdoš - 13 lat i Ladislav Novomeský - 10 lat. Utrzymywanie zasadności zarzutów wobec słowackich towarzyszy pozwalało blokować wszelkie przejawy oporu na Słowacji i odstraszało przed jakimikolwiek dążeniami emancypacyjnymi Słowaków[2]. W latach 60. wyroki zostały zniesione, a Husák został później prezydentem Czechosłowacji[3].

Geneza procesuEdytuj

W latach 50. XX wieku w wyniku czystek stalinowskich Słowacja przeżywała okres największej zależności w całej historii Czechosłowacji. Formalnie miała własne organy polityczne stanowiące namiastki parlamentu oraz rządu: Słowacką Radę Narodową i Zespół Pełnomocników, jednak były to instytucje pozbawione jakiejkolwiek realnej władzy. Komunistyczna Partia Słowacji, o strukturze podobnej do ogólnopaństwowej Komunistycznej Partii Czechosłowacji, z własnym Komitetem Centralnym, Komitetami Okręgowymi i Powiatowymi stanowiła jedynie terytorialną gałąź KPCz. Ich rządy charakteryzowały się całkowitym brakiem samodzielności i przekazywaniem wszystkich decyzji do Pragi. Ograniczały się do blokowania jakiejkolwiek oddolnej inicjatywy i pilnowania, by nikt inny nie przejął roli posłusznych wykonawców poleceń centrali[4]. Wszelkie głosy domagające się zwiększenia kompetencji słowackich organów lub poprawienia stosunków na Słowacji były bezwzględnie tłumione. Piętnowano je jako „burżuazyjny nacjonalizm” i narażały na represje: utratę stanowiska, wykluczenie z partii i więzienie[5].

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj