Otwórz menu główne
Psałterz synajski

Psałterz synajskipsałterz pochodzący z XI wieku n.e., napisany klasyczną głagolicą w języku staro-cerkiewno-słowiańskim. Psałterz ten jest jedynym znanym odpisem pierwotnego, jeszcze soluńskiego, przekładu Cyryla i Metodego. Był tłumaczony z greckiej Septuaginty[1]. Psałterz synajski jest przechowywany w klasztorze św. Katarzyny na Synaju co nadało mu jego nazwę.

HistoriaEdytuj

Psałterz synajski znajdował się wśród drogocennych ale nieudostępnianych naukowcom, rękopisów przechowywanych w klasztorze św. Katarzyny na półwyspie Synaj. Podobnie jak inne pochodzące z XI i XII wieku manuskrypty cerkiewnosłowiańskie został tam przywieziony przez wędrownych mnichów z góry Athos w północnej Grecji lub z innych prawosławnych klasztorów.

Pierwsza część psałterza, składająca się z 177 kart, została odnaleziona w 1850 roku przez archimandrytę Porfiriusza Uspienskiego (MS 38)[2]. W 1968 roku prof. Mosze Altbauer (1904–1998) odkrył 32 karty pochodzące z tego samego psałterza (MS 2/N). Opracował je i wydał w 1971 roku[3]. Końcowa partia psałterza została odkryta w tym samym klasztorze w 1975 roku. Została ona wydana przez I.C. Tarnanidisa (The Slavonic Manuscripts Discovered in 1975 at St Catherine’s Monastery on Mount Sinai, Thessaloniki 1988, str. 278-279.)[1].

OpisEdytuj

Psałterz synajski zawiera 151 psalmów, modlitwę Ojcze nasz oraz piętnaście kantyków[2]. Wśród znajdującego się na jego końcu zbioru hymnów na pozycji 15 znajduje się hymn zatytułowany: Pěsnь utrьněě (Δόξα ἐν ὑψίστοις ΘεῷGloria in excelsis Deo), określany w tradycji liturgicznej jako doxologia maior. Kantyki zamieszczone w młodszych odpisach Psałterza tego hymnu nie zawierają. Ponieważ psałterz, jak informują Żywoty Cyryla i Metodego, był jednym z pierwszych, a może wręcz pierwszym tekstem, przetłumaczonym na język słowiański przez Braci Soluńskich jeszcze w Salonikach przed wyjazdem na Morawy, więc zawiera on kantyki zgodnie z tradycją bizantyjską[1].

Psałterz pisany był przez nie mniej niż siedmiu pisarzy. Zawiera on najstarszą, archaiczną formę głagolicy. Niemniej w niektórych miejscach kopiści wprowadzili do tekstu znaki cyrylicy[2].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Leszek Moszyński. Doxologia maior (Gloria in excelsis Deo) w dwóch najstarszych drukowanych mszałach chorwackich głagolaszy (1483 i 1494) wobec cyrylometodejskiego przekładu Psałterza synajskiego, Mszału serbskiego i postanowień Soboru trydenckiego (1545-1563). „Slovo”. sv. 56-57 (2006-’07), s. 363–377, 2008. Zagreb: Deutsche Bibelgesellschaft. 
  2. a b c Андрей Бояджиев: Синайски глаголически псалтир (bułg.). W: bibliotheca Slavica [on-line]. [dostęp 2013-08-10].
  3. Zenon Andrzejewski: Mojżesz Altbauer (1904 – 1998). W: Tekstowa kartoteka osobowa Przemyślan [on-line]. Pogranicze 2001, nr 22, s. 12. [dostęp 2013-08-10].