Otwórz menu główne

Pułk połtawski (ukr. Полтавський полк) – jednostka podziału administracyjno-terytorialnego i wojskowego Hetmanatu, funkcjonująca w latach 16481775. Miastem pułkowym była Połtawa. Oprócz Połtawszczyzny obejmował nowo zasiedlone tereny wzdłuż rzeki Oril.

połtawski
Полтавський полк Війська Запорозького
Pułk
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Hetmanat
Siedziba Połtawa
Data powstania 1648
Data likwidacji 1775
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Portal Portal Ukraina

HistoriaEdytuj

Pułk powstał w czasie powstania Chmielnickiego jako połączenie oddziałów kozackich i chłopskich. Został sformowany na przełomie lata i jesieni 1648 r. w składzie siedmiu sotni: 3 połtawskich, bagackiej, bałaklijskiej, borkowskiej i kobielackiej. Według rejestru z 1649 r. pułk liczył aż 19 sotni i 2970 Kozaków. W okresie ugody perejasławskiej (1654) liczba kozaków w pułku sięgała 6497. W okresie rebelii przeciwko władzy hetmana Iwana Wyhowskiego pod dowództwem Martyna Puszkara i Jakuba Barabasza (16571658) pułk poniósł duże straty i liczba sotni połtawskich spadła do jednej. W 1662 r. wydzielono z niego pułk zinkowski, a kilka sotni włączono do pułku czehryńskiego. W 1672 r. pułk liczył 17 sotni, a w roku 1723 – 17 sotni, 4381 kawalerzystów i 753 pieszych kozaków.

W 1745 r. nowo zasiedlone okolice miasteczek Kamianka (Кам'янка (Дніпропетровський район)) i Miszuryn Róg zostały przypisane do sotni keleberdyńskiej, perewołoczańskiej i orelskiej.

W 1764 r. znaczną część pułku połtawskiego włączono do nowo utworzonej guberni noworosyjskiej. W tymże roku pułk składał się z następujących sotni: starosanżarska (Старі Санжари), nowosenżarska, bilicka, kobielacka, sokolska, kiszeńska (Кишеньки (Кобелякский район)), perewołoczańska (Переволочна (Кобеляцький район)), keleberdyńska, niechworoska (Нехвороща (Новосанжарський район)), majacka, caryczańska, kitajgrodzka (Китайгород (Царичанський район)) i orelska, a w 1775 roku utworzono trzy nowe sotnie pułkowe: połtawską, budycką i reszetyliwską.

20 października 1775 r. pułk został zlikwidowany, a jego terytorium włączono do powiatu połtawskiego guberni noworosyjskiej.

PułkownicyEdytuj

Pułkownikami połtawskimi byli m.in.:

  1. Iwan Iskra (ukr. Іван Якович Іскра) – pułkownik 16481649, pułkownik nakaźny 1649–1652;
  2. Martyn Puszkar (Puszkarenko): 1649-1652, 1652–1658;
  3. Iwan Iskra (Іван Якович Іскра): 1652 r.;
  4. Kiryło Puszkarenko, syn Martyna (Кирило Пушкаренко): 1658–1659;
  5. Mark Puszkarenko, syn Martyna (Марк Коломак-Пушкаренко): 1659 r.;
  6. Fedor Żuczenko (Федір Іванович Жученко): 1659–1661, 16691672, 16791680, 16861687, 16871689, 16891691;
  7. Prokop Lewieniec (Прокіп Левенець): 16741675, 16771679;
  8. Paweł Hercyk (Павло Герцик): 16751677, 16741678, 16831686, 1687, 16911695;
  9. Łewko (Leon) Czerniak (Левко Черняк): 16801682, 1689, pułkownik nakaźny w 1693 r.;
  10. Iwan Iskra, syn Iwana (Іван Іванович Іскра): 16961700;
  11. Iwan Lewieniec (Іван Левенець): 17011702, 17251729, pułkownik nakaźny w 1735 i 1736 r.;
  12. Iwan Czerniak, syn Łewki (Іван Черняк): 17091722;
  13. Wasyl Koczubej (Василь Кочубей): 17291743;
  14. Andrij Horlenko (Андрій Горленко): 17431774;
  15. Paweł Izmajłow: 17741775.

BibliografiaEdytuj

  • Полтавський полк w: Енциклопедія історії України: Т. 8. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. – Київ 2011, Wyd. «Наукова думка». ​ISBN 966-00-0632-2​.