Rada Państwa (Portugalia)

Rada Państwa (port. Conselho de Estado) – konstytucyjny organ doradczy Prezydenta Portugalii. Została utworzona na mocy pierwszej nowelizacji Konstytucji Portugalii w 1982 roku przejmując część kompetencji Rady Rewolucyjnej.

Portugalia
Godło Portugalii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Portugalii

Wikiprojekt Polityka

KompetencjeEdytuj

Zgodnie z Konstytucją Portugalii Rada Państwa jest politycznym organem doradczym Prezydenta[1]. Wyraża ona opinie w sprawie:

  • rozwiązania Zgromadzenia Republiki lub Zgromadzenia Ustawodawczego regionu autonomicznego[2],
  • odwołania Rządu z inicjatywy Prezydenta, gdy okazuje się to konieczne dla zapewnienia prawidłowego działania instytucji demokratycznych[3],
  • wypowiadania wojny i zawierania pokoju[4].

Ponadto, gdy decyzje podejmuje osoba tymczasowo pełniąca obowiązki Prezydenta Rada Państwa wyraża opinię w sprawie:

  • wyznaczania daty wyborów: Prezydenta Republiki, deputowanych do Zgromadzenia Republiki, deputowanych do Parlamentu Europejskiego oraz deputowanych do Zgromadzeń Ustawodawczych regionów autonomicznych[5],
  • zwoływania Zgromadzenia Republiki w trybie nadzwyczajnym[5],
  • powoływania Premiera[5],
  • powoływania i odwoływania, na wniosek Rządu, przewodniczącego Trybunału Obrachunkowego i Prokuratura Generalnego[5],
  • powoływanie i odwoływanie Szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych, zastępcy szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych oraz szefów sztabów trzech rodzajów Sił Zbrojnych[5],
  • sprawowania funkcji Najwyższego Dowódcy Sił Zbrojnych[5],
  • powoływania ambasadorów i specjalnych wysłanników oraz przyjmowania listów uwierzytelniających zagranicznych przedstawicieli dyplomatycznych[5].

Do kompetencji Rady Państwa należy również przyjęcie swojego regulaminu[6], a także doradzanie Prezydentowi Republiki, na jego wniosek, przy sprawowaniu przez niego swoich funkcji[7].

Do wprowadzenia 6 nowelizacji Konstytucji w 2004 roku Rada Państwa opiniowała również powołanie i odwołanie Ministrów Republiki[a]. Rada Stanu opiniowała również zmiany w Statucie Makau, dopóki terytorium to pozostawało pod administracją portugalską.

OrganizacjaEdytuj

Rada Państwa działa na podstawie Konstytucji Portugalii oraz przyjętego przez siebie Regulaminu. Zgodnie z Konstytucją Portugalii[8] Rada składa się z Prezydenta Portugalii oraz członków, którzy obejmują swój urząd przed Prezydentem. W jej skład z urzędu przez okres pełnienia swojej funkcji wchodzą: Przewodniczący Zgromadzenia Republiki, Premier, Przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznik Sprawiedliwości oraz przewodniczący Rządów Regionalnych. Jej członkami są również: dożywotnio byli Prezydenci Republiki[b] oraz pięciu obywateli wyznaczonych przez Prezydenta Republiki na okres trwania jego kadencji[c] i pięciu obywateli wybranych przez Zgromadzenie Republiki zgodnie z zasadą proporcjonalności, na okres trwania kadencji parlamentu[c].

Radzie Państwa przewodniczy Prezydent Portugalii, który jako jedyny ma prawo zwoływać posiedzenia Rady, określać porządek obrad i je prowadzić[d][9]. Rada pracuje w formie posiedzeń plenarnych, które są co do zasady niejawne, a sporządzone protokoły pozostają tajne przez okres 30 lat liczonych od momentu zakończenia kadencji prezydenta, który zwołał dane posiedzenie[10]. Przyjęty regulamin oraz opinie jako załączniki do dekretów Prezydenta, których dotyczą publikowane są w Diário da República[11].

SkładEdytuj

Skład Rady Państwa według stanu na dzień 29 października 2021 roku:

Aktualny skład Rady Państwa
Lp. Funkcja Imię i Nazwisko Członkostwo Kadencja
1. Prezydent Marcelo Rebelo de Sousa z urzędu 2021-2026
2. Przewodniczący Zgromadzenia Republiki Eduardo Ferro Rodrigues z urzędu 2019-2023
3. Premier António Costa z urzędu 2019-2023
4. Przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego João Pedro Barrosa Caupers z urzędu 2019-2023
5. Rzecznik Sprawiedliwości Maria Lúcia Amaral z urzędu 2017-2021
6. Przewodniczący Rządu Regionalnego Azorów José Manuel Bolieiro z urzędu 2020-2024
7. Przewodniczący Rządu Regionalnego Madery Miguel Albuquerque z urzędu 2019-2023
8. Obywatele wyznaczeni przez Prezydenta António Lobo Xavier z nominacji 2021-2026
9. António Damásio z nominacji 2021-2026
10. Lídia Jorge z nominacji 2021-2026
11. Luís Marques Mendes z nominacji 2021-2026
12. Leonor Beleza z nominacji 2021-2026
13. Obywatele wybrani przez Zgromadzenie Republiki Carlos César z wyboru 2019-2023
14. Francisco Pinto Balsemão z wyboru 2019-2023
15. Francisco Louçã z wyboru 2019-2023
16. Rui Rio z wyboru 2019-2023
17. Domingos Abrantes z wyboru 2019-2023
18. byli Prezydenci Portugalii António Ramalho Eanes z urzędu od 1986 dożywotnio
19. Aníbal Cavaco Silva z urzędu od 2016 dożywotnio

UwagiEdytuj

  1. Ministrowie Republiki byli reprezentantami władz centralnych w regionach autonomicznych. Na mocy 6 nowelizacji Konstytucji zostali zastąpieni Przedstawicielami Republiki, których powołanie nie wymaga już opinii Rady Państwa.
  2. O ile zostali wybrani w okresie obowiązywania Konstytucji i nie zostali złożeni z urzędu.
  3. a b Członkami Rady są do chwili objęcia urzędu przez swojego następcę.
  4. Podczas przejściowej niemożności sprawowania urzędu Prezydenta lub opróżnienia urzędu prawa te przysługują osobie tymczasowo pełniącej obowiązki Prezydenta Republiki.

PrzypisyEdytuj

  1. Art. 141 Konstytucji Portugalii.
  2. Art. 145 lit. a), art. 133 lit. e) i j) oraz art. 234 ust. 1. Konstytucji Portugalii.
  3. Art. 145 lit. b) i art. 195 ust. 2 Konstytucji Portugalii.
  4. Art. 145 lit. c) i art. 135 ust. 1. lit. c) Konstytucji Portugalii.
  5. a b c d e f g Art. 145 lit. d), art. 139 ust. 2 Konstytucji Portugalii.
  6. Art. 144 ust. 1. Konstytucji Portugalii.
  7. Art. 145 lit. e) Konstytucji Portugalii.
  8. Art. 142 i 143 Konstytucji Portugalii.
  9. Art. 142 Konstytucji Portugalii oraz art. 4 Regulaminu Rady Państwa.
  10. Art. 144 ust. 2. Konstytucji Portugalii oraz art. 13 i 15 Regulaminu Rady Państwa.
  11. Art. 119 ust. 1. lit. f), art. 146 Konstytucji Portugalii.

BibliografiaEdytuj