Roman Dziemieszkiewicz

Roman Dziemieszkiewicz pseudonim „Adam”, „Pogoda” (ur. 1918 w Zambrowie[1], zm. 30 października 1945[2] w Ciechanowie) – polski żołnierz podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej i powojennego podziemia antykomunistycznego, żołnierz wyklęty.

Roman Dziemieszkiewicz
Adam, Pogoda
Ilustracja
porucznik NSZ porucznik NSZ
Data i miejsce urodzenia

1918
Zambrów

Data i miejsce śmierci

30 października 1945
Ciechanów

Przebieg służby
Lata służby

1939–1945

Siły zbrojne

Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Sign (cross) of Narodowe Siły Zbrojne (NSZ) at plaque in Sanok.jpg Narodowe Siły Zbrojne

Stanowiska

dowódca Powiatu Ostrołęka NZW
dowódca Powiatu Ciechanów NZW

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa,
działania zbrojne podziemia antykomunistycznego w Polsce

ŻyciorysEdytuj

Przyszedł na świat jako syn żołnierza Białej Armii Adama Dziemieszkiewicza[3]. W okresie okupacji niemieckiej był między innymi komendantem Powiatu Ostrołęka Narodowych Sił Zbrojnych[4]. W nocy z 1 na 2 maja 1945 roku, dowodził akcją rozbicia aresztu Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krasnosielcu, kiedy to dowodzony przez niego oddział w sile około 60. żołnierzy uwolnił, 42. działaczy AK i NSZ. W wyniku akcji zginęło 7. funkcjonariuszy UB i jeden z żołnierzy NSZ, Julian Pszczółkowski ps. „Myśliwiec”[5][6]. Z uwolnionych więźniów, Dziemieszkiewicz sformował oddział partyzancki, którego był dowódcą. Był komendantem Powiatu Ciechanów Narodowych Sił Zbrojnych[7]. Został zamordowany przez żołnierzy Armii Czerwonej jesienią 1945 roku, w pobliżu dworca kolejowego w Ciechanowie[8]. Roman Dziemieszkiewicz pochowany został na cmentarzu parafialnym, przy ul. Płońskiej w Ciechanowie[9]. Jego bratem i podkomendnym był Mieczysław Dziemieszkiewicz ps. „Rój”[7]. Miał też brata Jerzego ps. „Żbik” (najmłodszy z trzech braci Dziemieszkiewiczów)[10].

W filmie pt. Historia Roja, czyli w ziemi lepiej słychać w reżyserii Jerzego Zalewskiego, w rolę Romana Dziemieszkiewicza wcielił się Marcin Kwaśny[11].

23 października 2021 roku porucznik Roman Dziemieszkiewicz został patronem dworca kolejowego w Ciechanowie[12]. Dokonano również odsłonięcia poświęconej mu pamiątkowej tablicy.

PrzypisyEdytuj

  1. Powiat Ostrołęka: materiały z sesji naukowej Powiat Ostrołęka w pierwszej dekadzie rządów komunistycznych zorganizowanej 23 października 2008 r. przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie i prezydenta Ostrołęki (Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Warszawa, 2009; ISBN 978-83-7629-085-0, s. 534).
  2. Ciechanów: Prace porządkowe na grobie Romana Dziemieszkiewicza „Pogody”. wpolityce.pl. [dostęp 2016-03-14]. (pol.).
  3. Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1945-1956: słownik biograficny Tom III (Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Kraków, 2007; ISBN 978-83-60464-35-9, s. 138).
  4. Ostatni komendanci: ostatni żołnierze 1951-1963 (Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa, 2013; ISBN 978-83-935994-4-8, s. 395).
  5. Odbili NSZowców i AKowców z rąk UB. wmeritum.pl. [dostęp 2016-03-14]. (pol.).
  6. 70. rocznica rozbicia więzienia UB w Krasnosielcu. nowaostroleka.pl. [dostęp 2016-03-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-14)]. (pol.).
  7. a b Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1945-1956: słownik biograficny Tom III (Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Kraków, 2007; ISBN 978-83-60464-35-9, s. 140).
  8. Mieczysław Dziemieszkiewicz, „Rój”. rozgrzewamypolskieserca.pl. [dostęp 2016-03-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-14)]. (pol.).
  9. Młodzi pamiętali o Żołnierzach Wyklętych. ciechtivi.pl. [dostęp 2016-03-14]. (pol.).
  10. Administrator, Piękni dwudziestoletni - NSZ - Narodowe Siły Zbrojne, nsz.com.pl [dostęp 2018-03-02] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-03] (pol.).
  11. Historia Roja. filmpolski.pl. [dostęp 2016-03-14]. (pol.).
  12. Dworzec w Ciechanowie zyskał patrona. To Roman Dziemieszkiewicz, Warszawa i Mazowsze - najnowsze wiadomości w RDC [dostęp 2021-10-24] (pol.).