Otwórz menu główne

Rozmowy z katem

książka Kazimierza Moczarskiego
Ten artykuł dotyczy utworu literackiego. Zobacz też: album muzyczny Rozmowy s catem.

Rozmowy z katem – utwór literatury faktu autorstwa Kazimierza Moczarskiego[1].

Rozmowy z katem
Autor Kazimierz Moczarski
Tematyka wojenna
Typ utworu literatura faktu
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data wydania 1972–1974
Wydawca czasopismo "Odra"

Spis treści

Historia publikacjiEdytuj

Ukazała się po raz pierwszy w latach 1972–1974 w miesięczniku Odra, następnie jako książka, Rozmowy zostały wydane w 1977 (w niepełnej wersji). Wersja pełna i nieocenzurowana ukazała się po raz pierwszy w roku 1992 nakładem PWN. Książka ta stanowi dokumentalną i rzetelną relację, mającą cechy studium socjologicznego i psychologicznego.

Powstanie i tematyka dziełaEdytuj

Powieść jest oparta na autentycznych wydarzeniach. W roku 1949 Kazimierz Moczarski, dziennikarz, prawnik z wykształcenia, żołnierz Armii Krajowej, został osadzony przez władze komunistyczne wraz ze zbrodniarzem, wysokiej rangi oficerem SS Jürgenem Stroopem w jednej celi więzienia mokotowskiego w Warszawie. Stroop (m.in. likwidator getta warszawskiego podczas powstania w 1943, odpowiedzialny za śmierć dziesiątek tysięcy ludzi) został wcześniej skazany na karę śmierci przez amerykański sąd, w Polsce sądzony był m.in. za zbrodnie z Warszawy i poznańskiego. Umieszczając Moczarskiego ze zbrodniarzem władzom komunistycznym prawdopodobnie chodziło o złamanie psychiki polskiego bohatera wojennego i działacza AK. Wraz z nimi wyrok odbywał niejaki Gustaw Schielke, niemiecki policjant. Ta sytuacja sprowokowała Moczarskiego do stworzenia portretu osobowości hitlerowca, opisu jego życia i kariery oraz napisania książki o mechanizmach działania i rozwoju nazizmu[2].

Uwagę zwraca niezwykła pamięć Moczarskiego, który spisując rękopis tuż po wyjściu z więzienia w 1956, pamiętał wiele szczegółów z pobytu, takich jak rozmowy, gesty czy reakcje współwięźniów. Sam autor podejrzewał, że pamięć spowodowana była niezwykłym napięciem okresu wyczekiwania na wykonanie na nim wyroku śmierci. Przed opublikowaniem Rozmów wszystkie fakty w nich zawarte, w miarę możliwości, zostały przez autora zweryfikowane. Moczarski miał dostęp do niektórych świadków opisanych zdarzeń oraz do stenogramów i dokumentów procesowych polskich i amerykańskich.

AdaptacjeEdytuj

W 1977 teatralną adaptację Rozmów z katem w Teatrze Powszechnym w Warszawie przedstawił Andrzej Wajda (premiera 22 grudnia 1977 roku) z Zygmuntem Hubnerem w roli Moczarskiego, Stanisławem Zaczykiem jako Stroopem oraz Kazimierzem Kaczorem w roli Schielkego[3]. W 2006 roku Teatr Telewizji wyemitował adaptację Rozmów w reżyserii Macieja Englerta. W role Kazimierza Moczarskiego i Jürgena Stroopa wcielili się Andrzej Zieliński i Piotr Fronczewski, a w roli Schielkego Sławomir Orzechowski[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Książka: Rozmowy z katem. www.biblionetka.pl. [dostęp 2012-01-06].
  2. Jolanta Wakulińska: Rozmowy z katem. www.lektury.gazeta.pl, 2008-07-02. [dostęp 2012-01-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-17)].
  3. Rozmowy z katem, www.powszechny.com [dostęp 2016-06-13].
  4. Rozmowy z katem. www.filmpolski.pl. [dostęp 2012-01-06].

Linki zewnętrzneEdytuj