Otwórz menu główne

Rzeki Ameryki Południowej

lista w projekcie Wikimedia

Większość rzek Ameryki Południowej należy do zlewiska Oceanu Atlantyckiego (ok. 15,6 mln km², czyli blisko 88% powierzchni kontynentu). Rzeki należące do zlewiska Oceanu Spokojnego są krótkie i zajmują 1,3 mln km², czyli około 7% powierzchni. Główny dział wodny przebiega Kordylierą Zachodnią łańcucha andyjskiego. Pozostałą część kontynentu stanowią obszary bezodpływowe w kotlinie Andów Centralnych – zlewiska jezior Titicaca, Poopó czy Mar Chiquita.

Dorzecze Amazonki – największy system rzeczny na kuli ziemskiej

Na kontynencie południowoamerykańskim znajduje się największy system rzeczny świata – Amazonka wraz ze swoimi dopływami zajmuje powierzchnię 7,2 mln km². Niektóre źródła podają, że jej długość wynosi 7025 km, co daje jej również pierwsze miejsce pod względem długości, przed Nilem. Długość Amazonki jest jednak nadal przedmiotem sporów. Inne duże rzeki Ameryki Południowej to: Parana, São Francisco i Orinoko.

Ze względu na reżim oraz położenie można wydzielić 5 rodzajów rzek[1]:

  • rzeki nizin równikowych – wysokie opady oraz wielkie obszary równinne sprzyjały wykształceniu się wielkich rzek. W strefie tej dominują trzy duże rzeki: Amazonka, Parana i Orinoko. Każda z tych rzek głównych posiada od kilku do kilkunastu dopływów, których długość przekracza 1000 km
  • rzeki karaibskie – zwykle krótkie rzeki o zasilaniu deszczowym, spływ głównie latem, najdłuższa rzeka tej strefy to Magdalena
  • rzeki Wyżyny Brazylijskiej – spływ następuje głównie latem i jesienią, największą rzeką tej strefy jest São Francisco
  • rzeki Pampy – głównie małe rzeki, w porze suchej często wysychają, część z nich nie dociera do Oceanu Atlantyckiego, ginąc w zapadliskach (tworzą się tam tzw. solniska) lub uchodząc do słonych jezior
  • rzeki Patagonii – rzeki o zasilaniu śniegowym i lodowcowym, zwykle płyną w głębokich wąwozach i nie przyjmują po drodze wielu dopływów. Największe rzeki tej strefy to Río Negro i Chubut

Rzeki Ameryki Południowej według dorzeczyEdytuj

Uwagi: dane o długości rzek i powierzchni dorzecza pochodzą z Encyklopedii PWN – inne źródła, w tym artykuły Wikipedii oparte na takich źródłach, mogą podawać różne wartości; rzeki ułożone są w kolejności według ich długości oraz dorzeczami; „bd.” oznacza brak danych

rzeka długość
w km
pow. dorzecza
w tys. km²
zlewisko
lub dorzecze
państwa
Amazonka 7025[a] 7200 Ocean Atlantycki   Peru,   Kolumbia,   Brazylia
 Juruá 3280 224 Amazonka   Brazylia
 Madeira 3230[b] 1200 Amazonka   Boliwia,   Brazylia
   Mamoré 2300 600 Madeira   Boliwia,   Brazylia
     Guaporé 1749 360 Mamoré   Brazylia
   Beni 1500 850 Madeira   Boliwia
     Madre de Dios 1450 110 Beni   Peru,   Boliwia
   Aripuanã 870 bd. Madeira   Boliwia
 Purus 3200 365 Amazonka   Peru,   Brazylia
 Tocantins 2850 840 Amazonka   Brazylia
   Araguaia 2640 370 Magdalena   Brazylia
 Rio Negro 2300 691 Amazonka   Wenezuela,   Kolumbia,   Brazylia
   Rio Branco 563[c] bd. Marañon   Peru
 Tapajós[d] 2200 487 Amazonka   Brazylia
 Xingu 2100 513 Amazonka   Brazylia
 Marañón[e] 2000 350 Amazonka   Peru
   Huallaga 1200 100 Marañon   Peru
   Pastaza 644 bd. Marañon   Ekwador,   Peru
 Ukajali[f] 1950 375 Amazonka   Peru
   Apurímac 1200 bd. Ukajali   Peru
   Urubamba 725 bd. Ukajali   Peru
 Japurá 1928 500 Amazonka   Kolumbia,   Brazylia
 Putumayo 1580 123 Amazonka   Kolumbia,   Ekwador,   Peru,   Brazylia
 Napo 900 106 Amazonka   Ekwador,   Peru
 Paru 595 bd. Amazonka   Brazylia
 Jari 563 bd. Amazonka   Brazylia
Parana 4380 3100 Ocean Atlantycki   Brazylia,   Paragwaj,   Argentyna,   Urugwaj
 Paragwaj 2500 1150 Parana   Brazylia,   Boliwia,   Paragwaj,   Argentyna
   Pilcomayo 1200 160 Paragwaj   Boliwia,   Paragwaj,   Argentyna
   Bermejo 1060 94 Paragwaj   Argentyna
   Cuiabá 800 bd. Paragwaj   Brazylia
 Iguaçu 1320 60 Parana   Brazylia,   Argentyna
 Salado 1300 160 Parana   Argentyna
 Rio Grande 1230 170 Parana   Brazylia
 Tietê 1130 72 Parana   Brazylia
 Paranaíba 900 bd. Parana   Brazylia
 Paranapanema 805 100 Parana   Brazylia
São Francisco 2880 619 Ocean Atlantycki   Brazylia
Orinoko 2730 994 Ocean Atlantycki   Wenezuela,   Kolumbia
 Apure 1580 147 Orinoko   Wenezuela
 Guaviare 1300 140 Orinoko   Kolumbia
   Inirída 700 bd. Guaviare   Kolumbia
 Meta 1100 104 Orinoko   Kolumbia
 Arauca 900 18 Orinoko   Wenezuela,   Kolumbia
 Caura 745 52 Orinoko   Wenezuela
 Caroní 692 bd. Orinoko   Wenezuela
Urugwaj 1593[g] 307 Ocean Atlantycki   Brazylia,   Argentyna,   Urugwaj
 Río Negro 800 71 Urugwaj   Brazylia,   Urugwaj
Magdalena 1540 250 Morze Karaibskie   Kolumbia
 Cauca 1000 80 Magdalena   Kolumbia
Parnaíba 1450 350 Ocean Atlantycki   Brazylia
Río Negro 1200[h] 146 Ocean Atlantycki   Argentyna
Colorado 1142[i] 350 Ocean Atlantycki   Argentyna
 Salado 1200 bd. Colorado   Argentyna
Essequibo 1000 155 Ocean Atlantycki   Gujana
Chubut 810 138 Ocean Atlantycki   Argentyna
Jequitinhonha 800 73 Ocean Atlantycki   Brazylia
Courantyne 700 60 Ocean Atlantycki   Gujana,   Surinam
Maroni 700 bd. Ocean Atlantycki   Gujana Francuska,   Surinam
Atrato 644 36 Morze Karaibskie   Kolumbia
Dulce 644 27 Mar Chiquita   Argentyna
Surinam 644 bd. Ocean Atlantycki   Surinam
Deseado 615 15 Ocean Atlantycki   Argentyna

UwagiEdytuj

  1. od źródeł Ukajali według danych peruwiańskich; według danych brazylijskich długość Amazonki wynosi 6515 km
  2. od źródeł Mamoré
  3. z Uraricoera – 1046 km
  4. powstaje z połączenia rzek Juruena i Teles Pires
  5. jedna z rzek źródłowych Amazonki
  6. jedna z rzek źródłowych Amazonki; od źródeł Apurimac 2835 km
  7. od źródeł Pelotas – 2200 km
  8. od źródeł Neuquén
  9. od źródeł Grande

PrzypisyEdytuj

  1. L. Kubatowicz: Słownik geografii Ameryki. Wiedza Powszechna, 1975, s. 75-78.