Sampi

litera, która występowała w archaicznym alfabecie greckim

Sampi (σαμπῖ, pisana Ͳͳ lub Ϡϡ) – litera, która występowała w niektórych przedklasycznych wariantach alfabetu greckiego. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 900.

PochodzenieEdytuj

Pochodzenie litery sampi jest nieznane. Mogła ona bądź bezpośrednio, bądź pośrednio rozwinąć się z archaicznej greckiej litery san ( ) pochodzącej od fenickiej litery sade ( ). Litera sade oznaczała dźwięk zbliżony do s. Jednak litera sampi nie występowała w alfabecie greckim między literami pi i koppa, ale na końcu za literą omega. Dlatego istnieje hipoteza mówiąca, że sampi zostało dołączone do alfabetu greckiego później.

Nazwa sampi nie jest jasna. Być może ma związek z nazwą san. Inną możliwością jest pochodzenie od słów ὡσὰν πῖ hōsan pi „jak pi“), litera ta bowiem graficznie jest podobna do pi.

Użycie jako literyEdytuj

W niektórych alfabetach jońskich i pamfilskich występuje specjalna litera w postaci   lub  . Jest to archaiczna alfabetyczna forma sampi, z której później powstała współczesna numeryczna forma sampi. Znak ten występował od VI do V w. p.n.e. w napisach jońskich i od IV do III w. w alfabetach pamfilskich. Występował w miejscach, gdzie w większości dialektów stawiano σσ (ss), a w dialekcie attyckim ττ (tt). Jak wymawiano sampi, nie wiadomo. Pochodzi od zbitki *kj, można więc przypuszczać, że wymowa była zbliżona do /ts/. Przyjmuje się, że później zaczęła przeważać wymowa /ss/. W średniowiecznych rękopisach sampi otrzymało swój dzisiejszy numeryczny kształt   (Ϡϡ).

KodowanieEdytuj

W Unicode litera jest zakodowana:

Znak Unicode Kod HTML Nazwa unikodowa Nazwa polska
Ͳ U+0372 Ͳ lub Ͳ GREEK CAPITAL LETTER ARCHAIC SAMPI archaiczna wielka litera grecka sampi
ͳ U+0373 ͳ lub ͳ GREEK SMALL LETTER ARCHAIC SAMPI archaiczna mała litera grecka sampi
Ϡ U+03E0 Ϡ lub Ϡ GREEK CAPITAL LETTER SAMPI wielka litera grecka sampi
ϡ U+03E1 ϡ lub ϡ GREEK SMALL LETTER SAMPI mała litera grecka sampi

W LaTeX-u używa się znacznika:

Znak LaTeX
  \Sampi
  \sampi

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj