Otwórz menu główne

Sosna masztowa (sosna supraska) – ekotyp sosny zwyczajnej. Nazwa sosna supraska pochodzi od miejscowości Supraśl leżącej w centrum Puszczy Knyszyńskiej, gdzie znajduje się drzewostan nasienny tej sosny[1][2].

Ekotyp ten wykształcił się w wyniku doboru naturalnego, ciągłego dostosowywania się do miejscowych warunków klimatycznych i siedliskowych. Charakteryzuje się znaczną wysokością oraz prostą i dobrze oczyszczoną (prawie pozbawioną gałęzi) strzałą. W wieku 150 lat osiąga wysokość ok. 45 m i średnicę ok. 90 cm. W starodrzewiach Puszczy Knyszyńskiej rosną egzemplarze przekraczające 35 m wysokości. Cechują się dobrą jakością techniczną drewna[3][2].

Sosna supraska pod względem jakości surowca jest jedną z najlepszych w Europie. Była od wieków przedmiotem handlu z licznymi krajami Europy. Już w XVI wieku spławiano ją rzeką Supraśl do Narwi, a dalej Wisłą do Gdańska. Ceniona ze względu na strzelistość i brak sęków, swego czasu eksportowana była do Anglii i Hiszpanii[4] przede wszystkim na maszty okrętów żaglowych[2].

Do dziś sosna ta, ze względu na swe cenne własności genetyczne, techniczne i ekologiczne stanowi bardzo cenny obiekt przyrodniczy, hodowlany i gospodarczy[2].

W Puszczy Knyszyńskiej można natknąć się na stare, okazałe okazy sosny masztowej, na których wiszą drewniane kapliczki. Zgodnie ze starym miejscowym zwyczajem kapliczki te wieszane są w konkretnej intencji, np. ku pamięci osób zaginionych lub członków rodziny. Drzewo, na którym powieszono kapliczkę zostaje tym uświęcone i zgodnie z tradycją nie można go ściąć. Najstarsza zachowana kapliczka znajduje się w muzeum i pochodzi z 1827 roku. W lesie nadal można znaleźć kapliczki pochodzące z drugiej połowy XIX wieku[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Andrzej Jaworski: Charakterystyka hodowlana drzew leśnych. Kraków: Gutenberg, 1995, s. 1-25. ISBN 83-86310-00-6.
  2. a b c d e Krzysztof Łaziuk: Sosna supraska. Lasy Państwowe Nadleśnictwo Supraśl, 2014. [dostęp 2014-05-28].
  3. Plan urządzenia lasu nadleśnictwa Dojlidy na okres 01.01.2007 - 31.12.2016. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku, 2006. [dostęp 2014-05-27].
  4. R. Misiuk. Kształtowanie się osadnictwa leśnego na terenie Puszczy Knyszyńskiej - uwarunkowania historyczne i prawne. „Architecturae et Artibus”. 4/2012 [1].  (za L. Herz: Puszcza Knyszyńska. Warszawa: ZWP PTTK, 1979.)