Dialekt wielkopolski: Różnice pomiędzy wersjami

m
(uzupenienie)
[[Plik:Jezyki i dialekty Europa Srodkowo Wsch..jpg|thumb|350 px350px|Języki i dialekty [[Europa Środkowa|Europy Środkowo-Wschodniej]], '''B2'''-dialekt wielkopolski]]
'''Dialekt wielkopolski''' – jeden z dialektów [[język polski|języka polskiego]], używany w [[Wielkopolska|Wielkopolsce]].
 
Obecnie obejmuje tereny ograniczone linią przechodzącą nieco na południe od [[Koło (województwo wielkopolskie)|Koła]], [[Kalisz]]a, [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]], [[Rawicz]]a i [[Babimost]]u, na zachód od [[Międzychód|Międzychodu]], do [[Noteć|Noteci]] koło [[Krzyż]]a, i wzdłuż tej rzeki do jej źródeł i do [[Warta|Warty]] pod Kołem.<ref name="webpark">http://artur.czesak.webpark.pl/Stronica/Dialwlkp.html</ref>.
 
Wyróżnia się gwary<ref name="webpark" />
* Wielkopolski środkowej,
* Wielkopolski południowej (część południowa, od powiatów [[powiat leszczyński|leszczyńskiego]], [[powiat gostyński|gostyńskiego]], [[powiat krotoszyński|krotoszyńskiego]], [[powiat ostrowski (województwo wielkopolskie)|ostrowskiego]] i [[powiat kaliski|kaliskiego]] włącznie),
* [[gwary zachodniowielkopolskie|Wielkopolski zachodniej]] (na zachód od [[Pniewy|Pniew]], [[Nowy Tomyśl|Nowego Tomyśla]] i [[Wolsztyn]]a)
* [[gwary północnowielkopolskie|Wielkopolski północnej]] (na północ od [[Gniezno|Gniezna]] i [[Międzychód|Międzychodu]]).
 
Według większośćiwiększości językoznawców [[dialekt chełmińsko-kociewsko-warmiński]] jest odgałęzieniem dialektu wielkopolskiego<ref>http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=section&id=7&Itemid=17</ref> ([[gwara warmińska]] najczęściej zaliczana do [[dialekt mazowiecki|dialektu mazowieckiego]]<ref>http://www.gwarypolskie.uw.edu.pl/index.php?option=com_content&task=section&id=6&Itemid=16</ref>).
 
Do cech dialektu należą<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Dubisz | imię = Stanisław | autor link = Stanisław Dubisz | nazwisko2 = Karaś | imię2 = Halina | autor link2 = | nazwisko3 = Kolis | imię3 = Nijola | autor link3 = | tytuł = Dialekty i gwary polskie | wydanie = I | wydawca = [[Wiedza Powszechna]] | miejsce = Warszawa| rok = 1995 | miesiąc = | isbn = 83-2140989-X}}</ref>:
* brak [[mazurzenie|mazurzenia]] (jedynym wyjątkiem są [[gwary chazackie]], [[gwara chwalimska|chwalimska]] i [[gwara Mazurów wieleńskich|Mazurów wieleńskich]].
* udźwięczniajaca [[ubezdźwięcznienie|fonetyka międzywyrazowa]] (na całym obszarze)
* [[dyftongizacja]], np. ''ptauk'', ''buoso'', ''myj'' (na zachodzie), ''loudzie'' (ptak, boso, my, ludzie)
* [[samogłoski nosowe]] wymawiane wąsko i asynchronicznie, np. ''wy̨ch'', ''wiųzać'', ''wszyńdzie'', ''widzom'' (węch, wiązać, wszędzie, widzą)
* przejście ''eł'' w ''åu'', ''óu'', np. ''kiåubasa'', ''koukiouka''
* formy typu ''koniewi'' obok ''chłopowi''
* formy [[dopełniacz (przypadek)|dopełniacza]]a [[liczba pojedyncza|liczby pojedynczej]] rzeczowników [[rodzaj gramatyczny|rodzaju nijakiego]] typu ''kazanio'', ''picio''
* formy [[mianownik (przypadek)|mianownika]]a [[liczba mnoga|liczby mnogiej]] typu ''kawalyrzo'', ''sołtysio''
* końcówka ''-ygo'' lub ''-ygó'' w dopełniaczu zaimków, np. ''tanigo'', ''tygo'', ''tegu'', ''tégó'', ''gu'' (go)
* zachowanie końcówki ''-i'' w odmienie [[liczebnik]]ów 5-10, np. ''w szyści miejscach''
16 600

edycji