Muszla: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 186 bajtów ,  11 lat temu
- nadmiar grafik, w dodatku nie na temat
(- nadmiar grafik, w dodatku nie na temat)
{{DisambigR|biologii|[[Muszla (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tego słowa]]}}
'''Muszla''' - [[wapień|wapienny]] [[egzoszkielet|szkielet zewnętrzny szkielet]] [[muszlowce|muszlowców]]. W przekroju muszli można wyróżnić trzy wyraźne warstwy: [[Periostracum|zewnętrzną konchiolinową - periostracum]], środkową porcelanową - ostracum i wewnętrzną perłową - hypostracum, zbudowaną z licznych drobnych blaszek wapiennych. [[Masa perłowa]] może być odkładana przez płaszcz także wokół drobin np. ziarenek piasku, które dostaną się do wnętrza muszli. Wtedy tworzą się zazwyczaj regularne grudki masy perłowej - [[perła|perły]].
{|align=left
{{Galeria
|[[Grafika:Przyklady_muszli.jpg|thumb|left|Różne rodzaje muszli]]
|Nazwa=Muszle|wielkość=200|pozycja=left
|-
|[[GrafikaPlik:Przyklady_muszliPrzyklady muszli.jpg|thumb|left|Różne rodzaje muszli]]
|[[GrafikaPlik:Muszlasmall.jpg|thumb|left|Muszle mogą osiągać bardzo różne rozmiary]]
|}}
'''Muszla''' - [[wapień|wapienny]] [[egzoszkielet|zewnętrzny szkielet]] [[muszlowce|muszlowców]]. W przekroju muszli można wyróżnić trzy wyraźne warstwy: [[Periostracum|zewnętrzną konchiolinową - periostracum]], środkową porcelanową - ostracum i wewnętrzną perłową - hypostracum, zbudowaną z licznych drobnych blaszek wapiennych. [[Masa perłowa]] może być odkładana przez płaszcz także wokół drobin np. ziarenek piasku, które dostaną się do wnętrza muszli. Wtedy tworzą się zazwyczaj regularne grudki masy perłowej - [[perła|perły]].
[[ImagePlik:Czescimuszli_shellsCzescimuszli shells.jpg|thumb|200px|right|Budowa muszli ślimaka. 1-dołek osiowy, 2-warga, 3-otwór muszli, 4-kolumienka (wrzeciono), 5-szew, 6-zwój, 7-szczyt muszli. Skręty muszli, prócz ostatniego (najmłodszego i z otworem) tworzą skrętkę.]]
Muszle są charakterystycznym tworem mięczaków: [[Monoplacophora]], [[Polyplacophora]], [[Gastropoda]], [[Bivalvia]], [[Scaphopoda]], [[Nautilida]]. Tworzone są przez specjalne gruczoły na brzegu płaszcza, i narastają w ten sposób, że gdy zwierzę rośnie, brzegi płaszcza odsuwają się od siebie, odkładając coraz to nowe warstwy substancji budujących muszlę - tak więc początek muszli jest zawsze najmniejszy i najstarszy.
[[Image:Lymnaea_sp.jpg|thumb|150px|left|Powierzchnia muszli określana jako "młotkowana"]]
U ''Gastropoda'' obserwuje się największą różnorodność kształtu muszli. U ślimaków nagich spotyka się niewielkie szczątkowe płytki wewnątrz ciała. Większość brzuchonogów posiada jednak dość pokaźne muszle, skręcone spiralnie wokół osi, mniej lub bardziej stożkowato wzniesione tak np. jak u [[błotniarkowate|błotniarek]]. Nieliczne muszle są skręcone płasko, w jednej płaszczyźnie np. u [[Zatoczkowate|zatoczkowatych]]. Muszle zwinięte spiralnie, w jednej płaszczyźnie mają też łodziki (''Nautilida'').
U ''Bivalvia'' muszla jest dwuklapowa i składa się z dwóch części. Muszle ''Monoplacophora'' składają się z jednej części i mają kształt nieregularnego stożka lub okrągławego "serduszka". ''Polyplacophora'' mają osłonę składającą się z kilku płytek, upodabniającą zwierzę do segmentowanych stawonogów. U [[Cephalopoda]] muszla silnie zredukowana i zanurzona w tkance ciała, tworzy tzw. ''os sepiae'' - "kość mątwy" natomiast u [[Aplacophora]] muszli brak.
Muszle posiadają także m.in. [[ramienionogi]] (Branchiopoda) nie należące do mięczaków. Ich muszla jest bardzo podobna do muszli małży, ale jedna część (grzbietowa) jest u nich wyraźnie mniejsza.
 
[[ImagePlik:Lymnaea_spLymnaea sp.jpg|thumb|150px|left|Powierzchnia muszli określana jako "młotkowana"]]
Do prywatnych celów kolekcjonerskich nie należy zabijać mięczaków. Tam gdzie występują, zwykle łatwo można znaleźć puste muszle. Muszle ślimaków wodnych najlepiej zbierać w miejscach gdzie prowadzone są prace pogłębiające.
U ''Gastropoda''ślimaków obserwuje się największą różnorodność kształtu muszli. U ślimaków nagich spotyka się niewielkie szczątkowe płytki wewnątrz ciała. Większość brzuchonogów posiada jednak dość pokaźne muszle, skręcone spiralnie wokół osi, mniej lub bardziej stożkowato wzniesione, takjak np. jak u [[błotniarkowate|błotniarek]]. Nieliczne muszle są skręcone płasko, w jednej płaszczyźnie np. u [[Zatoczkowate|zatoczkowatych]]. Muszle zwinięte spiralnie, w jednej płaszczyźnie mają też łodziki (''Nautilida'').
U ''Bivalvia'Bivalvi' muszla jest dwuklapowa i składa się z dwóch części. Muszle ''Monoplacophora'' składają się z jednej części i mają kształt nieregularnego stożka lub okrągławego "serduszka". ''Polyplacophora'' mają osłonę składającą się z kilku płytek, upodabniającą zwierzę do segmentowanych stawonogów. U [[Cephalopodagłowonogi|głowonogów]] muszla silnie zredukowana i zanurzona w tkance ciała, tworzy tzw. ''os sepiae'' - "kość mątwy", natomiast u [[Aplacophora]] muszli brak.
Muszle posiadająmają także m.in. [[ramienionogi]] (Branchiopoda) nie należącenienależące do mięczaków. Ich muszla jest bardzo podobna do muszli małży, ale jedna część (grzbietowa) jest u nich wyraźnie mniejsza.
 
Do prywatnych celów kolekcjonerskich nie należy zabijać mięczaków. Tam gdzie występują, zwykle łatwo można znaleźć puste muszle. Muszle ślimaków wodnych najlepiej zbierać w miejscach gdzie prowadzone są prace pogłębiające.
== Ciekawostka ==
Słowo ''shell'' [[język angielski|Ang.]] oznaczające "muszla" oraz stylizowana muszla małża od ponad wieku są znakiem firmowym koncernu paliwowego [[Royal Dutch/Shell]]. Początek firmy datuje się na rok 1833. Jej założyciel, Marcus Samuel otworzył wtedy w Londynie sklep z antykami i orientalnymi muszlami<ref>Za: Shell Polska Sp.z o.o. - http://www.shell.com/home/content/pl-pl/about_shell/how_we_work/historia_shell_100_Lat_06112003.html</ref>.
 
== Ciekawostka ==
{|
Słowo ''shell'' [[język angielski|Ang.Angielskie]] słowo ''shell'', oznaczające "muszla", oraz stylizowana muszla małża od ponad wieku są znakiem firmowym koncernu paliwowego [[Royal Dutch/ Shell]]. Początek firmy datuje się na rok 1833. Jej założyciel, Marcus Samuel, otworzył wtedy w Londynie sklep z antykami i orientalnymi muszlami<ref>Za: Shell Polska Sp.z o.o. - http://www.shell.com/home/content/pl-pl/about_shell/how_we_work/historia_shell_100_Lat_06112003.html</ref>.
|[[Grafika:Possibly chlamys001xx.jpg|200px]]
|[[Grafika:StacjaShell.jpg|360px]]
|}
 
{{Commonscommonscat|Category:Shells}}
{{Przypisy|stopień= ==}}
 
== Zobacz też ==
* [[Belemnity]]
* [http://www.muszle.concha.pl Muszle w kolekcji Jacka Glanca]
 
[[kategoriaKategoria:Malakologia]]
 
[[ar:صدفة بحرية]]
23 923

edycje