Gheorghe Manu: Różnice pomiędzy wersjami

[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Usunięta treść Dodana treść
m kat.
MastiBot (dyskusja | edycje)
m Bot poprawia nazwę sekcji; zmiany kosmetyczne
Linia 18:
}}
 
'''Gheorghe Manu''' (ur. [[26 lipca]] [[1833]] w [[Bukareszt|Bukareszcie]]; zm. [[16 maja]] [[1911]] w [[Bukareszt|Bukareszcie]]) – rumuński [[generał]] i [[polityk]]. W okresie od 5 listopada 1899 do 15 lutego 1891 [[Premierzy Rumunii|premier Rumunii]], wielokrotny minister wojny z ramienia [[Partia Konserwatywna (Rumunia, 1880-1918)|Partii Konserwatywnej]]. Przewodniczący [[Izba Deputowanych (Rumunia)|Izby Deputowanych]] w okresie od 26 lutego 1892 do 24 października 1895. Uczestnik [[wojna rosyjsko-turecka (1877-1878)|wojny rosyjsko-tureckiej (1877-1878)]].
 
==Biografia Życiorys ==
 
 
=== Edukacja i kariera wojskowa ===
 
Urodził się w starej rodzinie bojarskiej - jego ojciec, Ion Manu, był [[kajmakam]]em [[Muntenia|Muntenii]], a matka Ana pochodziła z potężnego rodu [[Ghica]]<ref>Stelian Neagoe, ''Oameni politici români. Enciclopedie.'', Editura Machiavelli, Bucureşti 2007, s. 439-441</ref>. Początkowo zdobywał wykształcenie w kraju, po czym w wieku 14 lat wyjechał do [[Królestwo Prus|Prus]] by podjąć studia w szkole kadetów w [[Poczdam]]ie. Ukończywszy naukę w 1853 roku za zgodą rządu rumuńskiego wstąpił do armii pruskiej w stopniu [[podporucznik]]a by kontynuować specjalizację w [[1 Pułk Artylerii Polowej Gwardii Cesarstwa Niemieckiego|1 Pułku Artylerii Polowej Gwardii]] w [[Berlin]]ie<ref>Ibidem, s. 439-441</ref>. We wrześniu 1858 roku wrócił do kraju, gdzie powierzono mu za zadanie reorganizację rumuńskiej [[artyleria|artylerii]]. Równolegle rozpoczął karierę wykładowcy w Szkole Wojskowej w Bukareszcie. Jego służba wojskowa charakteryzowała się licznymi przerwami, ze względu na zaangażowanie w życie polityczne. Po raz pierwszy zrezygnował ze służby czynnej w 1869 roku będąc w stopniu [[pułkownik]]a. W związku z wybuchem wojny [[wojna rosyjsko-turecka (1877-1878)|wojny rosyjsko-tureckiej (1877-1878)]] - określanej w [[historiografia|historiografii]] rumuńskiej jako wojna o niepodległość - ponownie wstąpił w szeregi armii w marcu 1877 roku. Zaledwie miesiąc później, w dniu 24 kwietnia 1877 roku, został mianowany przez króla [[Karol I (Rumunia)|Karola I]] [[generał brygady|generałem brygady]]<ref>Petre Dan, ''Preşedinţii Adunării Deputaţilor şi Senatului României 1862-2004'', Editura Meronia, Bucureşti 2004, s. 162</ref>.
 
W czasie działań wojennych na terytorium obecnej [[Bułgaria|Bułgarii]] dowodził 4 Dywizją Piechoty w walkach pod [[Nikopol (Bułgaria)|Nikopolem]], a następnie jako dowódca artylerii armii rumuńskiej uczestniczył [[Bitwa pod Plewną|w oblężeniu Plewna]] (lipiec - grudzień 1877) i okupacji [[Widyń|Widynia]] (luty 1878). Za zasługi na polu bitwy został pierwszym rumuńskim oficerem odznaczonym medalem [[Virtutea militară]], nadanym mu przez króla [[Karol I (Rumunia)|Karola I]] w dniu 10 maja 1878 roku<ref>Ibidem, s. 162</ref>.
 
Po zakończeniu wojny przez krótki czas pełnił funkcję generalnego inspektora artylerii (5 sierpnia - 19 grudnia 1878 roku), po czym zakończył służbę w wyniku [[demobilizacja|demobilizacji]]. Powrócił do armii jeszcze na krótki okres na początku lat 80., obejmując dowództwo 3 Dywizji, a następnie ponownie funkcję generalnego inspektora artylerii (od 20 lipca 1881 roku). Karierę wojskową zakończył definitywnie 11 marca 1883 roku, poświęcając się całkowicie działalności politycznej<ref>Stelian Neagoe, ''Oameni politici români. Enciclopedie.'', Editura Machiavelli, Bucureşti 2007, s. 439-441</ref>.
 
=== Kariera polityczna ===
 
Już w latach 60. udzielał się w grupie młodych konserwatystów "Juna dreaptă" (Młoda Prawica), a następnie w kręgach zbliżonych do dziennika "Timpul" ("Czas"), którego członkowie weszli do utworzonej oficjalnie w 1880 roku [[Partia Konserwatywna (Rumunia, 1880-1918)|Partii Konserwatywnej]]. Po swoim pierwszym rozbracie z armią, jeszcze w stopniu [[pułkownik]]a, mianowany został na stanowisko ministra wojny w trzech następujących po sobie rządach konserwatystów: [[Dimitrie Ghica]] (14 czerwca 1869 - 27 stycznia 1870), [[Alexandru Golescu]] (2 luty - 18 kwietnia 1870) i [[Manolache Costache Epureanu]] (20 kwietnia - 14 grudnia 1870)<ref>Petre Dan, ''Preşedinţii Adunării Deputaţilor şi Senatului României 1862-2004'', Editura Meronia, Bucureşti 2004, s. 162</ref>. W 1870 roku po raz pierwszy uzyskał mandat poselski do [[Izba Deputowanych (Rumunia)|Izby Deputowanych]]. Następnie, w październiku 1874 roku, wybrany został na burmistrza [[Bukareszt]]u, z którego to stanowiska zrezygnował w marcu 1877 roku w związku z wybuchem wojny i podjęciem czynnej służby wojskowej. Po zakończeniu działań militarnych ponownie aktywnie zaangażował się w życie polityczne.
Linia 39:
Szczytowym osiągnięciem jego kariery politycznej było objęcie funkcji [[Premierzy Rumunii|premiera]] w dniu 5 listopada 1889 roku. W stworzonym przez siebie gabinecie zajmował także stanowisko ministra spraw wewnętrznych. Pracami rządu kierował ponad rok, do 13 lutego 1891 roku, kiedy na stanowisku premiera zastąpił go [[Ion Emanuel Florescu]]. Rok później, 16 lutego 1892 roku, wybrany został na przewodniczącego [[Izba Deputowanych (Rumunia)|Izby Deputowanych]], którą to funkcję sprawował do 24 października 1895 roku.
 
=== Ocena działalności ===
 
Współcześni mu krytycy zbliżeni do kręgów konserwatywnych (Gh. Panu) zarzucali mu przenoszenie militarnego stylu sprawowania władzy do polityki, w której dominującą rolę przykładał do dyscypliny i procedur<ref>Ibidem, s. 161</ref>. Uchodził za osobę kapryśną zarówno w wojsku, jak i w polityce, co argumentowano ciągłymi zmianami służby wojskowej na cywilną i odwrotnie. Wtykano mu także brak odpowiedniej elastyczności i szerszego spojrzenia oraz prowadzące do osłabienia [[Partia Konserwatywna (Rumunia, 1880-1918)|Partii Konserwatywnej]] konflikty z czołowymi postaciami nurtu konserwatywnego - [[Take Ionescu]] i [[Petre P. Carp]]em<ref>Stelian Neagoe, ''Oameni politici români. Enciclopedie.'', Editura Machiavelli, Bucureşti 2007, s. 442</ref>. Na tym tle doszło zresztą do jego rezygnacji z działalności w [[Partia Konserwatywna (Rumunia, 1880-1918)|Partii Konserwatywnej]] w 1907 roku (stał się posłem niezależnym), będącej sprzeciwem wobec zjednoczenia partii z grupą "Junimea" pod przewodnictwem [[Petre P. Carp|P.P. Carpa]]<ref>Ibidem, s. 441</ref>. Doceniany jest natomiast jego wkład w rozwój rumuńskiej artylerii oraz rola jaką odegrał podczas [[wojna rosyjsko-turecka (1877-1878)|wojny rosyjsko-tureckiej (1877-1878)]].
Linia 51:
* Dimitrie R. Rosetti, ''Dicționarul contimporanilor'', Editura Lito-Tipografiei "Populară" 1897.
 
{{SORTUJ:Manu, Gheorghe}}
 
[[Kategoria:Burmistrzowie Bukaresztu]]
[[Kategoria:Premierzy Rumunii]]