Otwórz menu główne

Zmiany

Dodane 431 bajtów ,  2 lata temu
m
Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne
 
Część Kanału, od śluzy w [[Miłomłyn]] do Jeziora Drwęckiego, nosiła pierwotnie nazwę ''Kanału Oberlandzkiego'', chociaż obecnie używana nazwa to również Kanał Elbląski. Z kolei odgałęzienie z Miłomłyna do jeziora Jeziorak nazywa się [[Kanał Iławski|Kanałem Iławskim]]. Kanał Bartnicki (Ducki) łączy jezioro Ruda Woda (Duckie) z jeziorem Barążek.
[[Plik:KOS Ostroda Przystan.jpg|thumbmały|250px|Przystań Żeglugi Ostródzko-Elbląskiej w [[Ostróda|Ostródzie]]]]
Na Kanale od Ostródy do Elbląga jest 5 [[Pochylnia (żegluga)|pochylni]] (Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie, Całuny) i 2 [[śluza wodna|śluzy]] (Miłomłyn i Zielona). Na całym kanale są cztery śluzy: Miłomłyn, Zielona, Ostróda, Mała Ruś.
 
 
=== Budowa ===
[[Plik:MAPA KANAŁU ELBLASKIEGO.svg|thumbmały|leftlewo|250px|Plan Kanału Elbląskiego]]
Nad projektem kanału zaczęto pracować w 1837<ref>Dodatek „150 lat Kanału Ostródzko-Elbląskiego” do „Rzeczpospolitej” z 29 IV 2010r. podaje jako datę przyjęcia projektu do realizacji rok 1825, a jako datę rozpoczęcia prac także rok 1846. 1825 podawana jest też przez inne źródła jako rok przekonania króla pruskiego do budowy argumentem, że „Nikt na świecie takiej budowli nie posiada”.</ref> a prace rozpoczęto 28 października 1844. Cztery pierwsze pochylnie ''suche'': [[Buczyniec (wieś w gminie Rychliki)|Buczyniec]], [[Kąty (osada w powiecie elbląskim)|Kąty]], Oleśnica i Jelenie uruchomiono w 1860. Projektantem i realizatorem Kanału był [[Georg Jacob Steenke]], który przyjął zlecenie [[Fryderyk Wilhelm II Pruski|Fryderyka Wilhelma II]], pragnącego połączyć szlakiem żeglownym [[Prusy Wschodnie]] z [[Morze Bałtyckie|Bałtykiem]]<ref>[http://www.geozeta.pl/artykuly,,35 Geozeta.pl]</ref>.
 
Ostatni odcinek systemu kanałów z [[Ostróda|Ostródy]] do [[Stare Jabłonki|Starych Jabłonek]] (a właściwie do [[Staszkowo|Staszkowa]]) przez [[Puzy|Jezioro Pauzeńskie]] o długości 16,8 km<ref>Starsze źródła podają długość 16,9 km.</ref> oddano do użytku dopiero w 1873. Z uwagi na względy ochrony przyrody odcinek ten jest dostępny wyłącznie dla kajaków i żaglówek.
 
Budowa kanału była droższa o około 10% od kosztu budowy [[Wieża Eiffla|Wieży Eiffla]] w [[Paryż]]u. Wartość poniesionych nakładów inwestycyjnych odpowiadała wartości 2,4 t złota. <ref>"150 lat Kanału Ostróda-Elbląg 1860-2010", Ryszard Kowalski, Cezary Wawrzyński, Wydawnictwo: Wers Olsztyn, ISBN 978-83-60488-25-6</ref> <ref>{{Cytuj | url=http://www.focus.pl/artykul/kanal-ostroda-elblag-bezimienny-cud-architektury | tytuł=Kanał Ostróda-Elbląg: bezimienny cud architektury - Focus.pl<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.focus.pl | język=pl | data dostępu=2017-12-09}}</ref> <ref>{{Cytuj | url=http://zielski.osdw.pl/ksiazka/Ryszard-Kowalski-Cezary-Wawrzynski/150-lat-Kanalu-Ostroda-Elblag-1860-2010,zielsGD2WK8V4 | tytuł=150 lat Kanału Ostróda-Elbląg 1860-2010, Ryszard Kowalski, Cezary Wawrzyński Księgarnia Literacka i Rolnicza<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=zielski.osdw.pl | data dostępu=2017-12-09}}</ref>
 
[[Plik:KanalElblaski-schemat.svg|thumbmały|leftlewo|400px]]
 
=== Znaczenie gospodarcze kanału ===
 
== Wymiary śluz ==
[[Plik:Oberländischer Kanal3.jpg|thumbmały|250px|Łódź na pochylni]]
{| class="wikitable"
! Nazwa śluzy
* Śluza Miłomłyn – Iława.
 
[[Plik:Sluza miłomłyn.svg|thumbmały|leftlewo|250px|Schemat śluzy]]
 
=== Śluza Miłomłyn (km 0,0) – pochylnia Buczyniec (km 36,77) ===
[[Plik:20070824 kanal elblaski 100 3918.jpg|thumbmały|250px|Statek ''białej floty'']]
* kilometr 0,0 – Śluza Miłomłyn. W tym miejscu rozpoczyna się [[kilometraż rzeki|kilometraż]] w kierunkach:
*# Jezioro [[Druzno]].
 
=== Pochylnia Buczyniec (km 36,77) – jezioro Druzno (km 52,00) ===
[[Plik:100 4038 zaglowka na wozku buczyniec.jpg|thumbmały|250px|Wózek przewożący żaglówkę]]
Trasa kanału wiedzie przez 9,2-kilometrowy odcinek na którym znajdują się suche pochylnie.
 
 
==== Różnice w wysokościach pochylni ====
[[Plik:100 3934 wozek pochylnia caluny.jpg|thumbmały|250px|Wózek na pochylni Całuny]]
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! Nazwa
| 13,83
|}
[[Plik:Sluza ostroda.svg|thumbmały|leftlewo|250px|Schemat śluzy]]
 
=== Śluza Miłomłyn (km 0,0) – jezioro [[Szeląg Mały]] (km 33,30 km) ===
* Kilometry 14,80–15,11. Krótki odcinek kanału sztucznego od jeziora Drwęckiego, prowadzi do śluzy Ostróda.
* Odcinek od 4,62–15,11 km jest najniższym w tej części kanału. Zwierciadło wody znajduje się na wysokości 94,9 m n.p.m.
[[Plik:Sluza mala rus.svg|thumbmały|leftlewo|250px|Schemat śluzy]]
* Kilometry 15,11–15,35. Kanał sztuczny. Łączy łączy Ostródę z jeziorem [[Puzy]] (Pauzeńskim).
* Kilometry 15,35–16,82. Kanał wiedzie przez jezioro [[Puzy]].
* Kilometry 19,13–21,42. Kanał sztuczny łączący śluzę Mała Ruś z jeziorem [[Szeląg Wielki]]., rzeka Szelążnica płynie równolegle do kanału własnym korytem.
* Kilometry 21,42–31,30. Kanał prowadzi przez jezioro [[Szeląg Wielki]].
* Kilometry 31,30-31,80. Odcinek Szelążnicy o długości 500 m łączący jezioro [[Szeląg Wielki]] z jeziorem [[Szeląg Mały]], na nim jedyny w Polsce tunel żeglowny (wybudowany w 1876 r.) pod kilkudziesięciometrowym nasypem w poprzek jeziora. Nasypem biegnie droga i linia kolejowa między [[Olsztyn]]em a [[Ostróda|Ostródą]].
* Kilometry 31,80-33,30. Kanał prowadzi jeziorem [[Szeląg Mały]], najpierw koło miejscowości [[Stare Jabłonki]], a po przejściu przez wąską cieśninę na drugą część jeziora, koło miejscowości [[Staszkowo]]. Koniec kanału w małej osadzie [[Buńki]] na południowym końcu jeziora. Zwierciadło wody na wysokości 98,2 m n.p.m.
 
* Kilometry 11,50–32,30. Kanał prowadzi przez jezioro [[Jeziorak]]. Poziom zwierciadła na odcinku Miłomłyn – Iława znajduje się na wysokości 99,50 m n.p.m.
 
[[Plik:Elbląg-Ostróda-kanaal.jpg|thumbmały|250px|Widok z lotu ptaka]]
 
== Rewitalizacja kanału ==
 
{{Pomniki historii w Polsce}}
 
[[Kategoria:Architektura w województwie warmińsko-mazurskim]]
[[Kategoria:Geografia Elbląga]]
2 567 871

edycji