Gmina Grabówka: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 15 bajtów ,  6 miesięcy temu
m
MalarzBOT: WPCHECK#64: poprawiam link tożsamy z tekstem linka
(poprawa linków)
m (MalarzBOT: WPCHECK#64: poprawiam link tożsamy z tekstem linka)
{{Inne znaczenia|dawnej gminy w powiecie częstochowskim|[[gminaGmina Grabówka (ujednoznacznienie)|inne znaczenia tej nazwy]]}}
{{Polska jednostka administracyjna infobox
|nazwa = Grabówka
|flaga =
|wariant flagi = PRL
|województwo = 1919-39: [[województwoWojewództwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|kieleckie (II RP)]]<br />1945-50: [[Województwo kieleckie (1945–1975)|kieleckie (PRL)]]<br />1950-53: [[Województwo katowickie (1950–1975)|katowickie]]<br />1953-54: [[Województwo katowickie (1950–1975)|stalinogrodzkie]]
|powiat = [[powiatPowiat częstochowski|częstochowski]]
|data powstania =
|data likwidacji =
[[Plik:Powiat częstochowski 1867-1952.gif|thumb|240px|Gmina na tle zmieniającego się podziału administracyjnego powiatu częstochowskiego]]
 
'''Gmina Grabówka''' – dawna [[gmina wiejska]] istniejąca w latach [[1867]]–[[1954]]<ref>Do [[28 września]] [[1954]]</ref> w [[województwoWojewództwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]], [[Województwo katowickie (1950–1975)|katowickim]] i [[Województwo katowickie (1950–1975)|stalinogrodzkim]] (dzisiejsze [[województwoWojewództwo śląskie|woj. śląskie]]). Siedzibą władz gminy była [[Grabówka (Częstochowa)|Grabówka]] (obecnie dzielnica [[Częstochowa|Częstochowy]])<ref name="gus">Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - ''podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku'', Książnica-Atlas, Lwów 1933</ref>.
 
Gmina powstała w 1867 roku i obejmowała wsie [[Aniołów]], [[Antoniów (gmina Mykanów)|Antoniów]], [[Czarny Las (powiat częstochowski)|Czarny Las]], Gnaszyn, Gorzelnia, Grabówka folwark, Kaleja folwark, [[Kamień (Częstochowa)|Kamień]], Kawodrza (kolonia), Kędry (Kędziory), Kiedrzyn folwark, Lgota, Lisiniec folwark, Liszka folwark, [[Łojki (województwo śląskie)|Łojki]] wieś, Ottonów, Przysieka, Stradom wieś, Szalejka, Wielki bór, [[Wierzchowisko (województwo śląskie)|Wierzchowisko]], Wola Kiedrzyńska, Wójtowstwo Częstochówka, Wrzecionów, [[Wyczerpy Dolne|Wyczerpy Dolne]] folwark, Zacisze. W 1897 roku do gminy włączono także wsie Austeria (zagroda), Gnaszyn (zagroda-młyn), Grabówka (wieś), Kalej (wieś), Kawodrza (zagroda-młyn), Kiedrzyn (wieś), Lisiniec (wieś), Liszka Dolna (kolonia), Liszka Górna (kolonia), Łojki Kondratów (folwark), Łojki A (folwark), dom (wieś), Stradom (zagroda-młyn), Stradom (zagroda-karczma), Wierzchowisko (folwarki), Wójtostwo (wsie), Wyczerpy Dolne (budka kolejowa), Wydra (kolonia)<ref name="tgzcz">{{cytuj stronę | url = https://www.genealodzy.czestochowa.pl/zasoby/artykuly/216-zmiany-terytorialne-powiatu-czstochowskiego | tytuł = Zmiany terytorialne powiatu częstochowskiego | autor = Florian Huras | data = 2009-07-23 | opublikowany = Towarzystwo Genealogiczne Ziemi Częstochowskiej | język = pl | data dostępu = 2019-10-02}}}</ref>.
 
W okresie międzywojennym gmina Grabówka należała do [[powiatPowiat częstochowski|powiatu częstochowskiego]] w [[województwoWojewództwo kieleckie (II Rzeczpospolita)|woj. kieleckim]]. W roku 1928 z gminy wyłączono wieś Lisiniec Stary, wieś i kolonię Lisiniec Nowy, folwark Lisiniec, wieś Kamień, wieś Stradom Stary, wieś Stradom Nowy, osadę fabryczną Stradom, hutę szkła na Zaciszu, folwark Stradom, folwark Kazimierzów, folwark Stradom-Józef, folwark Stradom Cegielnia, koszary na Stradomiu, farbiarnię Heiningera i włączono w granice miasta Częstochowy<ref>Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 marca 1928 roku o zmianie granic miasta Częstochowy ({{Dziennik Ustaw|rok=1928|numer=40|pozycja=391}})</ref>, jednak gmina pozostała najludniejszą w granicach powiatu częstochowskiego. Dwa lata później gminę okrojono także z wsi Czarny Las, którą włączono do [[Gmina Kamyk|gminy Kamyk]]{{r|tgzcz}}.
 
W 1933 roku gminę Grabówka podzielono na gromady Grabówka, Gnaszyn Dolny, Gnaszyn Górny, Kawodrza Dolna, Kawodrza Górna, Kiedrzyn, Kondratów, Kalej, Wydra, Lgota, Liska Dolna, Liska Górna, Łojki, Ottonów, Szarlejka, Wielki Bór, Wyczerpy Dolne, Wierzchowisko, Wola Kiedrzyńska{{r|tgzcz}}.
 
W październiku 1939 roku niemiecki okupant włączył częściowo gminę do Rzeszy ([[powiat Blachownia]]), a tereny pozostałe w granicach Generalnego Gubernatorstwa podzielono między inne gminy. Spośród sołectw włączonych do Rzeszy, Gnaszyn, Gorzelnię, Lewki, Liskę Dolną, Sitowiznę, Wielki Bór, Konradów, Wydrę i Ottonów włączono do [[Gmina Dźbów|gminy Dźbów]] (przekształconej w [[Blachownia (gmina)|gminę Blachownia]]); Kalej, Lgotę i Szarlejkę przyłączono do nowej [[gminaGmina Czarny Las|gminy Czarny Las]], a Sabinów do okrojonej [[Gmina Wrzosowa|gminy Wrzosowa]]. Jednocześnie w GG do okrojonej gminy Grabówka okupant włączył Błeszno, Bugaj, Bernatowiznę, Podbucze, Wrzosowiak, Bór Kazimierzów, Wypalanki i Siwki z przedzielonej [[Gmina Wrzosowa|gminy Wrzosowa]] {{r|tgzcz}}.
 
Początkowo gromady Grabówka, Liska Dolna, Wilki Bór, Kawodrza Dolna, Kawodrza Górna, Zacisze, Błeszno, Bór Kazimierzów, Wyczerpy Dolne, Wierzchowisko, Wola Kiedrzyńska i Kiedrzyn włączono do starostwa grodzkiego w Częstochowskie, a w 1942 roku okupant włączył je w granice miasta Częstochowa{{r|tgzcz}}.
 
[[1 lipca]] [[1952]] roku gmina Grabówka została mocno okrojona: część jej obszaru (gromady [[Lisiniec|Liska Górna]], [[Wyczerpy-Aniołów|Wyczerpy Dolne]] i Zacisze) przyłączono do [[Częstochowa|Częstochowy]]<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1952|numer=19|pozycja=117}}</ref>, natomiast inne części gminy weszły w skład czterech nowych gmin<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1952|numer=19|pozycja=120}}</ref>:
* [[gminaGmina Ostrowy (województwo stalinogrodzkie)|gminy Ostrowy]] – gromada Ottonów
* [[gminaGmina Gnaszyn Dolny|gminy Gnaszyn Dolny]] – gromady [[Gnaszyn-Kawodrza|Gnaszyn Dolny]], [[Gnaszyn-Kawodrza|Gnaszyn Górny]], [[Kawodrza Dolna]], [[Kawodrza Górna]], [[Konradów (województwo śląskie)|Konradów]], [[Lisiniec|Liska Dolna]], [[Łojki (województwo śląskie)|Łojki]], [[Lisiniec|Wielki Bór]] i [[Wydra (województwo śląskie)|Wydra]]
* [[gminaGmina Lubojna|gminy Lubojna]] – gromady [[Wierzchowisko (województwo śląskie)|Wierzchowisko]] i [[Wola Kiedrzyńska]]
* [[Wręczyca Wielka (gmina)|gminy Wręczyca Wielka]] – gromada [[Kalej]]
 
Po owych zmianach (według stanu z [[1 lipca]] [[1952]] roku) gmina Grabówka składała się zaledwie z 4 gromad: [[Grabówka (Częstochowa)|Grabówka]], [[Kiedrzyn (Częstochowa)|Kiedrzyn]], [[Lgota (województwo śląskie)|Lgota]] i [[Szarlejka]]<ref>Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa</ref>. Jednostka została zniesiona [[29 września]] [[1954]] roku wraz z reformą wprowadzającą [[gromadaGromada (podział administracyjny)|gromady]] w miejsce [[gminaGmina|gmin]]<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1954|numer=43|pozycja=191}}</ref>.
 
Po reaktywowaniu gmin z dniem [[1 stycznia]] [[1973]] roku gminy Grabówka nie przywrócono<ref>{{Dziennik Ustaw|rok=1972|numer=49|pozycja=312}}</ref>, a jej dawny obszar wszedł głównie w skład [[Kłobuck (gmina)|gminy Kłobuck]], [[Wręczyca Wielka (gmina)|gminy Wręczyca Wielka]], [[Mykanów (gmina)|gminy Mykanów]] i Częstochowy oraz (od [[1977]] roku) [[Blachownia (gmina)|gminy Blachownia]].
2 914 114

edycji