Szablon:Fakt: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 3786 bajtów ,  13 lat temu
Popups: Przywrócenie wersji autora Klejas z dnia 2008-08-16 15:46:53
(Popups: Przywrócenie wersji autora Klejas z dnia 2008-08-16 15:46:53)
<includeonly>{{#if:{{NAMESPACE}}||[[Kategoria:Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł {{#if:{{{data|}}}|od {{{data}}} }}]]}}</includeonly><sup title="Informacje umieszczone obok wymagają podania źródeł {{#if:{{{data|}}}|od {{{data}}}|}}" class="noprint">&#91;[[Wikipedia:Weryfikowalność|''potrzebne&nbsp;źródło'']]&#93;</sup><noinclude>
Fakt-w rozumieniu potocznym jest to wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. W tym sensie faktem nie może być zdarzenie, które nie miało jeszcze miejsca, można jednak mówić o przewidywaniu przyszłych faktów - czyli zdarzeń które najprawdopodobniej się wydarzą. Zdarzenia te jednak stają się faktami dopiero wtedy, gdy się już wydarzą.
 
Szablon umieszcza artykuły z [[Pomoc:Przestrzeń nazw|przestrzeni głównej]] w kategorii [[:Kategoria:Artykuły wymagające uzupełnienia źródeł]].
W sensie filozoficznym fakt jest to zaistniały stan rzeczy. Fakty to elementy składowe świata rzeczywistego. W dyskursie językowym faktom zachodzącym w świecie odpowiadają zdania syntetyczne prawdziwe. Zdaniom syntetycznym fałszywym nie odpowiadają fakty w rzeczywistości. Takie zdania opisują niezaistniałe stany rzeczy.
 
Szablon ten należy umieścić w artykule w miejscu, gdzie ze względu na niepodpartą źródłami treść powinien znajdować się [[Wikipedia:Przypisy|przypis bibliograficzny]].
W takim rozumieniu faktu nie jest istotna relacja czasowa pomiędzy zaistnieniem tego faktu, a wyartykułowaniem odpowiadającego mu zdania.
 
Do wstawiania szablonu najlepiej skorzystać z szablonu pomocniczego, który dodaje datę wstawienia. Należy to zrobić wpisując w artykule:
Zdaniom analitycznym, prawdziwym lub fałszywym na mocy znaczenia zawartych w nich wyrażeń, np. twierdzeniom logiki formalnej czy zaksjomatyzowanych teorii matematycznych nie odpowiadają żadne stany rzeczy w świecie rzeczywistym, pozajęzykowym. Odniesienie tych zdań do rzeczywistości uzyskuje się drogą interpretacji teorii do których należą.
<pre>
wyróżniamy :
{{subst:fd}}
*
</pre>
== fakt prasowy ==
 
*Podobny szablon: {{S|Źródła}}
Faktoid – informacja traktowana jako prawdziwa przez sam fakt jej ukazania się w mediach. Termin stosowany także w odniesieniu do niegodnej zaufania relacji lub wydarzenia o wątpliwej autentyczności, przyjmowanego przez ogół jako prawda i upowszechnianego m.in. w celu manipulacji opinią publiczną, np. utrzymania kogoś lub czegoś (np. polityka lub reklamowanego produktu) w jej obszarze zainteresowania. Inną możliwą motywacją jest wykreowanie sztucznego zainteresowania odbiorców w celu zwiększenia oglądalności/poczytności. Taką techniką posługują się m.in. tabloidy.
 
[[Kategoria:Szablony dodające kategorie|{{PAGENAME}}]]
Klasycznym przykładem niezamierzonego faktoidu jest stworzone na podstawie powieści H. G. Wellsa słuchowisko Wojna światów Orsona Wellesa z 1938 roku, relacjonujące postępy fikcyjnej inwazji Marsjan na Ziemię. Współczesnym przykładem faktoidu są postać i biografia Johnny'ego 11 Palców, fikcyjnego polskiego geniusza muzycznego, stworzone w celach reklamowych.
[[Kategoria:Szablony problemów|{{PAGENAME}}]]
 
[[af:Sjabloon:Feit]]
Jednym z faktoidów, który najbardziej zapisał się w świadomości ludzi, jest pochodząca z 1938 r. z książki Second Book of Marvels Richarda Halliburtona informacja, jakoby Wielki Mur Chiński był jedynym obiektem stworzonym przez człowieka widocznym z kosmosu. W rzeczywistości z orbit wysokich nie można go zobaczyć gołym okiem, zaś z orbit niskich (do ok. 320 km) można (z niemałym trudem) wypatrzeć mur, lecz na tej wysokości widać także różne inne budowle, jak chociażby autostrady.
[[als:Vorlage:Beleg]]
 
[[ar:قالب:حقيقة]]
Słowo "faktoid" wywodzi się z języka angielskiego (factoid). Zostało wykreowane w roku 1973 przez Normana Mailera w jego biografii Marilyn Monroe. Przyrostek "-oid" można tłumaczyć m.in. jako "-podobny", co jest zgodne z intencją Mailera, który pragnął wykreować faktoid jako określenie zjawiska faktopodobnego.
[[bar:Vorlage:Belege fehlen]]
 
[[bg:Шаблон:Посочи източник]]
Jeżeli faktoid jest zamierzonym atakiem w osobę publiczną lub organizację, często określa się go mianem faktu prasowego (neologizmu tego użył po raz pierwszy Bronisław Geremek na początku lat dziewięćdziesiątych, w rozmowie z dziennikarzami) lub faktu medialnego.
[[ca:Plantilla:Falten referències]]
[[cs:Šablona:Doplňte zdroj]]
== Fakt Spoleczny ==
[[da:Skabelon:Kilde mangler]]
Fakt społeczny - termin socjologiczny. Faktem społecznym są wszelkie treści pojawiające się w zbiorowościach ludzkich dotyczące norm i reguł zachowania, zasad działania i sposobów myślenia, które obiektywizują się i wywierają wpływ na członków zbiorowości. Przykładem faktu społecznego może być religia, prawo, moralność, obyczaje. W powyższym rozumieniu termin ten wprowadził francuski socjolog Emile Durkheim w pracy Zasady metody socjologicznej (1895). Badanie faktów społecznych powinno, jego zdaniem, stać się podstawą działalności naukowej socjologii.
[[de:Vorlage:Belege fehlen]]
 
[[dsb:Pśedłoga:Žrědło]]
W ujęciu durkheimowskim fakty społeczne mają trzy podstawowe cechy:
[[et:Mall:Lisa viide]]
 
[[el:Πρότυπο:Εκκρεμεί παραπομπή]]
* powszechność - przekonania i reguły są podzielane przez członków pewnej zbiorowości,
[[en:Template:Fact]]
* zewnętrzność - wobec każdego członka tej zbiorowości fakty te są zewnętrzne, nie są wymyślone przez niego, lecz istniały już wcześniej i zostały mu przekazane w procesie socjalizacji,
[[es:Plantilla:Cita requerida]]
* przymusowość - każdy członek danej zbiorowości musi zachowywać się zgodnie z jej zasadami, każde przeciwstawienie się tym zasadom spotyka się z uruchomieniem wobec jednostki pewnych sankcji społecznych.
[[fa:الگو:مدرک]]
 
[[fr:Modèle:Citation nécessaire]]
Durkheim uznał fakt społeczny za podstawowy przedmiot badań socjologicznych. Powinno się badać je "jak rzeczy", tzn. badać je w sposób obiektywny, unikając wszelkich uprzedzeń wynikających z wiedzy potocznej. Takie podejście było krytykowane, gdyż sugeruje ono, że fakty te są zewnętrzne wobec jednostek i że można je studiować bez odniesienia do subiektywnych znaczeń jakie przypisują im ludzie.
[[gl:Modelo:SenReferencias]]
 
[[ko:틀:출처]]
Klasyczna definicja Durkheima: (Durkheim, 1968: 42)
[[hsb:Předłoha:Žórło]]
 
[[id:Templat:Unreferenced]]
" Jest faktem społecznym wszelki sposób robienia, utrwalony lub nie, zdolny do wywierania na jednostkę zewnętrznego przymusu; (...) taki, który jest w danym społeczeństwie powszechny, mający jednak własną egzystencję, niezależną od jego jednostkowych manifestacji."
[[is:Snið:Heimild vantar]]
 
[[it:Template:Citazione necessaria]]
 
[[he:תבנית:מקור]]
 
[[ka:თარგი:ფაქტი]]
[[lv:Veidne:Nepieciešama atsauce]]
== Faktografia ==
[[lt:Šablonas:Faktas]]
Faktografia to inaczej zbiór faktów lub działania polegające na gromadzeniu, selekcjonowaniu oraz ocenie stanu zachowanych zapisów wykorzystywanych do tworzenia wizerunku przeszłości.
[[hu:Sablon:Nincs forrás]]
 
[[mk:Шаблон:Без извори]]
Faktografia jest jedną z nauk pomocniczych historii, często poddaną krytyce związanej z subiektywizmem jej oceny – o ile fakty zgromadzone są w pełni prawdziwe, to sposób ich wykorzystania może być różny. Jednym ze znanych historyków poddanych właśnie takiej krytyce był Arnold Joseph Toynbee, któremu zarzucano manipulacje historią poprzez posługiwanie się mitami i przenośniami na równi z faktografią, a także za przypisywanie religii zbyt dużej roli w rozwoju cywilizacyjnym.
[[nl:Sjabloon:Feit]]
 
[[ja:Template:要出典]]
Z faktografią ludzkość ma do czynienia od zarania dziejów, szczególnym okresem nasilenia się jej w ostatnich stuleciach był czas II wojny światowej.
[[no:Mal:Trenger referanse]]
 
[[nn:Mal:Kjelde manglar]]
Za rodzaj faktografii mogą zostać uznane np. albumy rodzinne, rzadziej pamiętniki.
[[pt:Predefinição:Carece de fontes]]
[[ro:Format:Necesită citare]]
[[ru:Шаблон:Нет источника]]
[[simple:Template:Fact]]
[[sk:Šablóna:Bez citácie]]
[[sl:Predloga:Podatek]]
[[szl:Szablon:Fakt]]
[[sr:Шаблон:Чињеница]]
[[fi:Malline:Lähde]]
[[sv:Mall:Källa behövs]]
[[tl:Template:Fact]]
[[te:మూస:మూలాలు అవసరం]]
[[th:แม่แบบ:ต้องการอ้างอิง]]
[[vi:Tiêu bản:Cần chú thích]]
[[uk:Шаблон:Fact]]
[[zh:Template:Fact]]
</noinclude>