Nikolaus Gerhaert: Różnice pomiędzy wersjami

[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Usunięta treść Dodana treść
WP:SK rożnych
grafika, commons
Linia 1:
[[File:Nicolaus von Leyden, Self-portrait2.JPG|thumb|Tzw. ''Autoportret'', ok. 1467]]
[[Plik:Dangolsheimer Muttergottes.jpg|thumb|''Madonna z Dzieciątkiem'', ok. 1460-65]]
'''Mikołaj Gerhardt z Lejdy''' (ur. w [[Gondorf]] nad [[Mozela|Mozelą]] ok. [[1430]], zm. [[1473]]) – późnogotycki rzeźbiarz niemiecki.
 
Linia 8 ⟶ 9:
Wczesne dzieła to między innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Siercka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busanga w katedrze strasburskiej. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu, zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny, głoszący chwałę Strasburga i eksponujący tarcze z herbami różnych instytucji. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło, mianowicie krucyfiks z cmentarza w [[Baden-Baden]]. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Chrystusa na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony, konający człowiek.
 
W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza [[Fryderyk III Habsburg|Fryderyka III]], który zamówił u niego pomnik nagrobny. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżącą postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w [[Katedra św. Szczepana w Wiedniu|katedrze wiedeńskiej]]). O artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło, tak zwany „Autoportret”''Autoportret''. Jest to postać zamyślonego mężczyzny, który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni.
 
Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu, wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. Przykładem jest twórczość [[Wit Stwosz|Wita Stwosza]], Jörga Syrlina Starszego, Jana z Akwizgranu, Konrada Sifera czy Hansa Hammera.
 
=== Bibliografia ===
* Wojciech Marcinkowski, ''Mikołaj z Lejdy'', "Foliae Historiae Artium", 2002.
* [[Willibald Sauerländer]], ''Rzeźba średniowieczna'', Warszawa 1978.
Linia 18 ⟶ 19:
* Rolf Toman (red.), ''Gotyk'', Koln 1998.
 
=== Linki zewnętrzne ===
{{commonscat|Nicolaus Gerhaert van Leyden}}
* [http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/g/gerhaert/index.html Galeria dzieł]