Nexum: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 26 bajtów ,  11 lat temu
m
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (robot dodaje: ru:Nexum)
'''''Nexum''''' ([[łacina|łac.]], [[supinum]] [[czasownik|czasownika]]a ''necto'', ''nectere'' - zawiązać, zobowiązać) w [[prawo rzymskie|prawie rzymskim]] archaiczna [[czynność prawna]], należąca do grupy uroczystych aktów prawnych dokonywanych ''per aes et libram'' (przy użyciu spiżu i wagi). Z ''nexum'' wywodzi się późniejsza instytucja [[pożyczka|pożyczki]] (''mutuum'').
 
''Nexum'', podobnie jak inne formalne czynności prawne w prawie rzymskim, musiało zostać dokonane w obecności pięciu świadków oraz ''libripensa'', osoby trzymającą wagę. Pożyczkodawca przenosił na własność pożyczkobiorcy określoną ilość kruszcu odważaną przez ''libripensa'' na wadze (w czasach późniejszych kruszec został zastąpiony przez bity [[pieniądz]]). Pożyczkobiorca w uroczystych, ściśle określonych formą słowach zobowiązywał się zwrócić pożyczkodawcy taką samą ilość kruszcu (pieniędzy), jaką otrzymał. ''Nexum'' jako akt ściśle formalny, wywodzący się z najstarszego ''ius civile'' był dostępny wyłącznie dla pełnoprawnych [[obywatele rzymscy|obywateli rzymskich]] i musiał być dokonany z pełnym zachowaniem przewidzianej prawem formy.
 
Wierzycielowi przeciwko dłużnikowi, który nie zwrócił otrzymanej pożyczki, przysługiwała ''legis actio per manus iniectionem'', prawdopodobnie najstarsza z ''actiones in personam'' (skarg służących dochodzeniu [[prawo podmiotowe|praw podmiotowych]] względnych wynikających ze [[prawo zobowiązań|zobowiązań]]). Wierzyciel przed [[pretor|pretorem]]em dokonywał aktu nałożenia ręki na osobę dłużnika (''manus iniectio''), wypowiadając przy tym odpowiednią formułę<ref>Treść formuły przytoczona przez [[Gajusz (jurysta rzymski)|Gaiusa]] w ''Instytucjach'': ''Quod tu mihi iudicatus sive damnatus es sestertium X milia, quandoc non solvisti, ob eam rem ego tibi sestertium X milium iudicati manum inicio.'' "Ponieważ zasądzono mi od ciebie lub jesteś mi winien [na innej podstawie] 10 000 [[sesterc|sestercji]]ji, a ponieważ nie wywiązałeś się z tego zobowiązania, ja z powodu tych 10 000 sestercji nakładam na ciebie mą rękę" (G. 4,21).</ref>. Akt ten stanowił symboliczne wzięcie dłużnika pod władzę (''manus'') wierzyciela. Dłużnik mógł odtrącić rękę wierzyciela rozpoczynając w ten sposób [[postępowanie sądowe]]. Jeżeli dłużnik nie odtrącił ręki wierzyciela lub proces przegrał, pretor zezwalał wierzycielowi na zabranie dłużnika w celu dokonania egzekucji osobistej. W dawniejszych czasach dłużnik mógł zostać sprzedany przez wierzyciela w niewolę "za Tybr" (''trans Tiberim''), czyli poza granice [[starożytny Rzym|państwa rzymskiego]], a nawet zabity ([[PrawoLex XIIduodecim tablictabularum|Ustawa XII tablic]] dopuszczała podział ciała dłużnika między kilku wierzycieli - ''Tertis nundinis partis secanto''). Po [[326 p.n.e.]] (''lex Pœtelia'') sytuacja niewypłacalnego dłużnika poprawiła się, pozostawał w stanie zależności u wierzyciela jako ''nexus''.
 
{{przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* [[Marek Kuryłowicz|M. Kuryłowicz]], [[Adam Wiliński|A. Wiliński]], ''Rzymskie prawo prywatne - zarys wykładu'', Warszawa 2008
* [[Witold Wołodkiewicz|W. Wołodkiewicz]], [[Maria Zabłocka|M. Zabłocka]], ''Prawo rzymskie. Instytucje'', Warszawa 2009
 
{{Negotia per aes et libram}}
 
[[Kategoria:Prawo rzymskieRes]]
 
[[bg:Формални сделки]]