CHAMP: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1129 bajtów ,  8 lat temu
infoboks, przypis, drobne redakcyjne, drobne merytoryczne, kat., link zew. W tekście są liczne "kalki" z języka ang. - do poprawy
m (Bot: Przenoszę linki interwiki (4) do Wikidata, są teraz dostępne do edycji na d:q48600)
(infoboks, przypis, drobne redakcyjne, drobne merytoryczne, kat., link zew. W tekście są liczne "kalki" z języka ang. - do poprawy)
{{Sztuczny satelita infobox
'''CHAMP''' (''Challenging Minisatellite Payload'') – satelita geo-naukowy ([[geologia|geologiczny]], [[geofizyka|geofizyczny]]...) wystrzelony w lipcu [[2000]] roku z [[Rosja|rosyjskiego]] [[kosmodrom]]u. Niska orbita o początkowej wysokości lotu 452 km. [[Inklinacja]] orbity sprawia, że przelatuje nad biegunami, jest uzupełnieniem systemu [[Global Positioning System|GPS]] bowiem dostarcza danych z niezbadanych dotychczas obszarów.
| nazwa = CHAMP
| obrazek =
| podpis obrazka =
| inne_nazwy = CHAllenging Minisatellite Payload
| organizatorzy = Deutsches GeoForschungsZentrum, [[Niemiecka Agencja Kosmiczna]]
| COSPAR = 2000-039B
| model =
| rakieta = [[Kosmos 11K65M]]
| kosmodrom = kosmodrom Plesieck
| kraj = Rosja
| perygeum = 416{{r|nssdc}}
| apogeum = 476{{r|nssdc}}
| okres = 93,5{{r|nssdc}}
| nachylenie = 87,3{{r|nssdc}}
| mimośród = 0,0044{{r|nssdc}}
| początek_dzień = 15 lipca
| początek_rok = 2000
| hh:mm = 12:00
| koniec_dzień =
| koniec_rok =
| powrót_dzień = 19 września
| powrót_rok = 2010
| kształt =
| wymiary = wys. 0,75 m, szer. 1,621 m,<br />dł. 8,333 m (w tym maszt o dł. 4,044 m)
| masa_całk = 500
| masa_ład = 30
| commons =
}}
'''CHAMP''' (''Challenging'''CHA'''llenging Minisatellite'''M'''inisatellite Payload'''P'''ayload'') – [[Niemcy|niemiecki]] satelita geo-naukowy ([[geologiaSatelita geodezyjny|geologicznygeodezyjny]], [[geofizyka|geofizyczny]]...) wystrzelony w15 lipculipca [[2000]] roku z [[Rosja|rosyjskiego]] [[kosmodrom]]u [[Kosmodrom Plesieck|Plesieck]]. NiskaZostał umieszczony na [[niska orbita okołoziemska|niskiej orbicie okołoziemskiej]] o początkowej średniej wysokości lotu 452 km. [[Inklinacja]] orbity sprawiasprawiała, że przelatujeprzelatywał nad biegunami, jesti był uzupełnieniem systemu [[Global Positioning System|GPS]], bowiemdostarczał dostarczabowiem danych z niezbadanych dotychczas obszarów.
 
== Charakterystyka misjiŁadunek ==
* Rakieta nośna/miejsce startu: Kosmos 11K65M/kosmodrom Plesetsk, Rosja
* Parametry orbity: 421 × 475 km; 87,2°
* Czas trwania: 15 lipca 2000 – 19 sierpnia 2010
* Masa: masa całk. 500 kg, w tym 30 kg ładunku
 
=== Ładunek ===
* [[magnetometr]] wektorowy
* [[magnetometr]] skalarny
* ogniwa słoneczne
* antena [[Global Positioning System|GPS]] do określania orbity
* antena [[Global Positioning System|GPS]] do sondowania [[atmosfera|atmosfery]]
* akcelerometr
 
== Cele misji ==
=== Prowadzenie pomiarów pola grawitacyjnego Ziemi ===
Ze względu na nieregularny rozkład mas we wnętrzu [[Ziemia|Ziemi]] przyspieszenie rzeczywiste różni się od przyspieszenia normalnego, a powierzchnia ekwipotencjalna jest zdeformowana w stosunku do powierzchni elipsoidy. [[Geoida]], anomalie siły ciężkości, odchylenia pionu i inne funkcje pola siły ciężkości są wielkościami bazowymi dla realizacji spójnego globalnego systemu odniesienia w geodezji, stosowanego do pomiarów praktycznych i modelowania geodynamicznego. Undulacje geoidy i anomalie pola siły ciężkości reprezentują nieregularną strukturę pola siły ciężkości wzdłuż powierzchni [[Ziemia|Ziemi]]. Może ono zostać przedstawione w formie funkcji harmonicznych sferycznych. Pole siły ciężkości Ziemi zmienia się nie tylko przestrzennie, ale i czasowo. Każda zmiana w podziale mas atmosfery, mas wody w oceanach, mas lodów na [[Antarktyda|Antarktydzie]] i [[Grenlandia|Grenlandii]], jak również mas wód podziemnych i mas we wnętrzu Ziemi prowadzi do krótkookresowych, sezonowych, rocznych, wieloletnich aż do wiekowych wariacji pola siły ciężkości i z tym związanych zmian [[geoida|geoidy]].
 
Globalne modele pola siły ciężkości Ziemi są uzyskiwane w geodezji od rozpoczęcia ery satelitów poprzez obserwacje ruchu torowego sztucznych satelitów. Aż do startu niskolatających satelitów CHAMP i [[GRACE]] modele pola siły ciężkości Ziemi były obliczane z kierunkowych, oddaleniowych i dopplerowskich obserwacji od stacji naziemnej do wielkiej liczby satelitów na bardzo różnorodnych torach i za czasem obserwacji przynajmniej 20 lat. Ze względu na niepełne i mało dokładne obserwacje, co wiązało się z problemami ujęcia działających na lecącego na wyższych wysokościach satelitę wpływu sił zakłócających, otrzymane wyniki przed erą CHAMP i [[GRACE]] dawały tylko ograniczone dokładności pola siły ciężkości i stanowiły tylko długofalowy udział przy modelowaniu tego pola. Powód tego można było zobaczyć w tym, że dla czujnika ciężkości lecącego na wysokości setek kilometrów nad powierzchnią Ziemi problematyczne jest wymierzenie przestrzennej struktury pola ciężkości i przeprowadzenie ekstremalnie dokładnych obserwacji, na dodatek w szybkim czasie i bez wpływu niegrawitacyjnych sygnałów zakłóceniowych. Dokładnie powiodło się to pierwszy raz w 40-letniej historii geodezji satelitarnej niemieckiej misji CHAMP i poprawionej i rozbudowanej współpracy z amerykańska misją GRACE. Obie misje wykorzystują zasadę, która w latach 70. była intensywnie propagowana i studiowana przez niektóre amerykańskie i europejskie grupy naukowców, mianowicie – międzysatelitarne obserwacje w wysoko-niskiej, względnie nisko-niskiej wersji i pomiar działających na satelitę niegrawitacyjnych przyspieszeń zakłócających z wykorzystaniem wysokoodczuwalnego 3 osiowego przyrządu do pomiaru przyspieszenia. W 2000 roku pierwszy satelita CHAMP został wystrzelony na niskiniską 450 450kmkm tororbitę i po raz pierwszy został z powodzeniem zrealizowany pomiar intersatelitarny w wysoko-niskiej wersji i jednoczesny pomiar przyspieszenia zakłócającego z użyciem precyzyjnego akcelerometru. Z pomocą rozwiniętego i ukończonegoskonstruowanego przez [[NASA]] ([[Jet Propulsion Laboratory]], [[Pasadena (Kalifornia)|Pasadena]]) odbiornika [[Global Positioning System|GPS]] -Black – JackBlackJack na pokładzie niskolecącego satelity CHAMP są uzyskiwaneuzyskiwano ciągłe obserwacje kodów i faz aż do 10 wysokolatających satelitów GPS. Ukończony przez francuską firmę ONERA precyzyjny akcelerometr STAR dostarczadostarczał biegnąc wzdłuż toru CHAMP pomiaru przyspieszenia. Już podczas pierwszych 30 dni pracy CHAMP – [[Global Positioning System|GPS]] i danych z akcelerometru mógł nastąpić przełom w określaniu globalnego pola siły ciężkości Ziemi. Długofalowe udziały pola siły ciężkości mogły po raz pierwszy zostać określone danymi z pojedynczego satelity z wyraźnie wyższą dokładnością niż było to możliwe jak dotąd ze wszystkimi danymi satelitarnymi z ostatnich 20-30 lat.
 
=== Prowadzenie obserwacji atmosfery/jonosfery ===
Pierwsze wykorzystanie pomiarów satelitarnych GPS dla celu meteorologii nastąpiło w połowie lat 90. przez amerykańską misję Microlab 1. W lipcu [[2000]] roku wystartował [[Niemcy|niemiecki]] satelita geo-naukowy CHAMP, który sondujesondował również regiony, które jak do tej pory ubogie były w dane. Satelita obiegaobiegał ZiemieZiemię napo orbicie o średniej wysokości 450 km wi okresie 93 minminuty, mamiał na pokładzie ulepszony odbiornik [[Global Positioning System|GPS]], a po spodniej stronie specjalną antenę.
 
Podczas gdy jeden z satelitów ginie z widoczności CHAMP-a za horyzontem Ziemi, dochodzą do odbiornika CHAMP radiosygnały GPS przechodzące przez atmosferę w coraz krótszych odległościach od powierzchni Ziemi. Podczas czegoś takiego, tzw. okultacji, która trwa od 1 do 2 minut, rejestrowane jest pasmo strumienia widoczności atmosfery pomiędzy wysokością 120 km a powierzchnią. Powodem refrakcji strumienia fal radiowych jest odchylanie się fal radiowych podczas drogi przez atmosferę; miarą tego jest kąt załamania.
 
=== Prowadzenie pomiarów pola magnetycznego Ziemi ===
Główne pole nie jestbyło przedmiotem badań satelity CHAMP. Pomiary pola magnetycznego za pomocą magnetometru fluxgate umieszczonego na pokładzie satelity CHAMP dotycządotyczyły pulsacji geomagnetycznych i były niezwykle dokładne. Dane o polu magnetycznym z satelity CHAMP zapewniajązapewniły unikatowy sposób na studiowanie efektu propagacji fal MHD w atmosferze z dwóch powodów:
# w przeszłości nie było generalnie możliwe obserwowanie pulsacji geomagnetycznych z satelitów na niskich orbitach nad [[Ziemia|Ziemią]] z powodu wyjątkowo małych amplitud oscylacji nakładających się na duże pole główne.
# niska orbita CHAMP jestbyła też unikatowa z powodu podobnego dystansu nad [[jonosfera|jonosferą]] co stacji naziemnych do [[jonosfera|jonosfery]].
 
{{Przypisy|przypisy=
<ref name="nssdc">{{Cytuj stronę | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraftDisplay.do?id=2000-039B | tytuł = CHAMP | praca = NSSDC Master Catalog | opublikowany = NASA | język = en | data dostępu = 2013-10-06}}</ref>
}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://opwww.gfz-potsdam.de/champ/ Strona oficjalna] {{lang|de|en}}
* [http://science.hq.nasa.gov/missions/satellite_9.htm Strona NASA] {{lang|en}}
 
[[Kategoria:Satelity geodezyjne]]
[[Kategoria:Niemieckie sztuczne satelity]]