Impact factor: Różnice pomiędzy wersjami

[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
Usunięta treść Dodana treść
interpunkcja
Panek (dyskusja | edycje)
m WP:SK, drobne merytoryczne
Linia 1:
'''Impact factor''' (IF) – w tłumaczeniu „Miara„miara oddziaływania” to wskaźnik prestiżu i siły oddziaływania [[czasopismo naukowe|czasopism naukowych]], ustalany corocznie na podstawie prowadzonego przez koncern wydawniczy [[Thomson Reuters]] indeksu cytowań publikacji naukowych. W literaturze popularyzującej pojawiło się obrazowe tłumaczenie nazwy jako „siła przebicia”<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Weiner | imię = January | tytuł = Kto się boi ekologii molekularnej? | czasopismo = e-Wiadomości Ekologiczne | wydawca = Komitet Ekologii PAN | wolumin = 1 | strony = 3-9 | język = pl | data = marzec 2014 | url = http://biol-chem.uwb.edu.pl/new/biologia/ewiadomosci/ewe_nr_1.pdf}}</ref>.
 
== Zasady ustalania IF ==
Linia 6:
Zazwyczaj jest tak, że jeśli dana publikacja wnosi coś istotnego do nauki, to jest też często cytowana przez autorów innych publikacji. Stąd liczba cytowań danej publikacji jest dobrą miarą jej wartości. Rozciągając ten tok rozumowania na czasopisma, można logicznie uznać, że średnia liczba cytowań wszystkich artykułów, które się w danym czasopiśmie ukazały, jest dobrą miarą prestiżu i siły oddziaływania tego czasopisma.
 
Na tej właśnie zasadzie jest oparty wskaźnik ''impact factor''. Wskaźnik ten jest tworzony w oparciu o indeks cytowań publikacji naukowych tworzony na bieżąco przez [[Institute for Scientific Information|Instytut Filadelfijski]]. Indeks ten jest tworzony poprzez gromadzenie wszystkich cytowań, wszystkich publikacji, które ukazały się w wybranych przez Instytut Filadelfijski czasopismach naukowych. Indeks ten nie obejmuje wszystkich czasopism tego rodzaju wydawanych na całym świecie, gdyż tworzenie takiego indeksu byłoby zadaniem niewykonalnym technicznie. Indeksowane przez Instytut Filadelfijski czasopisma są wybierane na podstawie tzw. [[Prawo Bradforda|Prawa Bradforda]], które głosi, że w każdej dziedzinie naukowej istnieje pewna, niezbyt liczna grupa czasopism (rzędu od 5 do 30), w których ukazuje się 99% wszystkich naprawdę istotnych dla danej dziedziny publikacji, a pozostałe czasopisma można uznać za całkowicie drugorzędne. Lista czasopism indeksowanych przez Instytut Filadelfijski obejmuje ok. 8300 pozycji i liczba ta nie zmienia się zbytnio od ok. 10 lat. Co roku pewna część czasopism jest z tej listy usuwana (gdy IF dla danego czasopisma spada poniżej 0.1), a inne są w to miejsce przyjmowane.
 
IF jest ustalane wg wzoru:
Linia 30:
W wielu krajach istnieją całe systemy oceny instytucji naukowych i zatrudnionych w nich pracowników opierające się na liczbie publikacji z uwzględnieniem IF czasopism, w których te publikacje się ukazały. W Polsce instytuty naukowe i wydziały uczelni wyższych oceniane są przez [[Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego]] m.in. właśnie na podstawie kryterium IF. Co prawda szczegółowe zasady oceny jednostek naukowych ulegają częstym modyfikacjom, jednak wykształcił się już pewien stały, ogólny schemat tej oceny. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego publikuje [[Lista czasopism punktowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego|wykaz czasopism naukowych wraz z przypisaną im punktacją]]<ref name="MNiSW">{{cytuj stronę|url=http://www.nauka.gov.pl/ministerstwo/komunikaty/komunikaty/artykul/zasady-oceny-parametrycznej-jednostek-naukowych/|tytuł=Zasady oceny jednostek naukowych (strona MNiSW)|język=pl|data dostępu=2010-03-20}}</ref>. Wykaz ten zawiera część A, czyli pisma, które mają obliczony IF i znajdują się w bazie [[Journal Citation Reports]] oraz część B, czyli pozostałe pisma (głównie polskie). Punktacja czasopisma z listy A oparta jest wyłącznie o wartość jego IF na tle innych czasopism naukowych w danej dziedzinie.
 
== Krytyka ''Impact factor'' ==
Krytycy tego wskaźnika twierdzą, że:
* Jest on zanadto „mechaniczny” i często pokazuje nie tyle wartość naukową czasopism (i publikacji), lecz raczej aktualnie panujące mody i trendy w nauce. Czasopismo specjalizujące się w dziedzinie, która jest aktualnie modna, siłą rzeczy publikuje artykuły, które opisują też „modne” badania. W modnych dziedzinach panuje większy ruch niż w niemodnych, co się przekłada bezpośrednio na liczbę cytowań.
Linia 38:
* Bardzo często podnoszony jest argument, że IF preferuje badania, które są modne w [[Stany Zjednoczone|USA]]. Istotnie ponad 50% czasopism na liście Instytutu Filadelfijskiego jest wydawana w USA, zaś ponad 80% czasopism na tej liście to czasopisma anglojęzyczne. Argument ten jest szczególnie istotny w naukach społecznych i ekonomicznych, których większa część odbywa się w innych obszarach językowych.
 
''Impact Factor'' stanowi obecnie temat wielu dyskusji wydawców i pracowników nauki. Jego zasadnicze ograniczenie do czasopism wydawanych w języku angielskim powoduje, że wiele czasopism o wysokim poziomie merytorycznym nie jest ujmowane w IF. Konferencja nt. jakości wydawnictw medycznych w [[Bombaj]]u (wrzesień 2004), oraz ''International Peer Review Congress on Biomedical Journals'' (wrzesień 2005, [[Chicago]], [[Illinois]], USA) było forum do szerokiej i bardzo emocjonującej dyskusji na temat IF. Jego niedoskonałości dotykają przede wszystkim krajów mniej rozwiniętych, które z jednej strony mają być obiektem wsparcia wymiany informacji naukowej, a z drugiej ograniczane są przez konkretne interesy amerykańskiego lobby naukowego. Faktem niezaprzeczalnym jest bowiem, że czasopisma nieanglojęzyczne stanowią zbyt mały odsetek w bazie danych Instytutu Filadelfijskiego. W 2008 r. [[Europejskie Stowarzyszenie Redaktorów Naukowych]] wydało specjalne oświadczenie dotyczące niewłaściwego wykorzystywania IF (patrz link w stopce artykułu).
 
Potencjalną konkurencją dla IF mają być wskaźniki tworzone na podstawie bazy [[Scopus]], prowadzonej przez wydawnictwo [[Elsevier]].
Linia 53:
* [http://www.scimagojr.com/journalrank.php?area=0&category=0&country=all&year=2007&order=cpd&min=0&min_type=cd SJR : Journal Indicators] – IF obliczony na podstawie bazy danych ''Scopus''. Witryna prezentuje też ''SCImago Journal Rank'', mający brać uwagę także rangę czasopisma w którym wystąpiło cytowanie.
* [http://impactfactor.pl Impact Factor pl] Serwis zawierający wskaźniki impact factor dla wszystkich czasopism naukowych. Czasopisma można wyszukiwać korzystając z wyszukiwarki.
 
[[Kategoria:Informacja Naukowa]]
[[Kategoria:Bibliotekoznawstwo]]