Sztucer: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 43 bajty ,  8 lat temu
m
drobne redakcyjne
m (drobne redakcyjne)
{{Inne znaczenia|'''broni palnej'''| '''[[Sztucer (instalacje)]]'''}}
[[Plik:1870722 4882fa531748d.jpg|thumb|500px|Sztucer]]
'''Sztucer''' ([[Język staropolski|staropol.]] ''Sztuciec''{{r|Kwas}})– [[broń myśliwska|myśliwska]] [[broń kulowa]] z [[Lufa gwintowana|gwintowaną lufą]] (często zaopatrzona w [[celownik optyczny]]) używana do [[Polowanie|polowania]] na grubą [[Zwierzęta łowne|zwierzynę]].
 
== Historia ==
[[FilePlik:Sztucer kozienicki 1790.jpg|thumb|650px|Schemat budowy [[Sztucer kozienicki|sztucera kozienickiego]]. A - trzewik, B - szufladka na skałki, C - kolba, D - szyjka kolby, E - blacha zamka, F - kurek, G - szczęki kurka, H - panewka, I - celownik szczerbinowy uchylny, J - lufa, K - muszka kulkowa, L - grzybek na pas, M - warkocz kabłąka, N - spust, O - śróbka regulacji spustu, P - przyspieszacz. R - kabłąk spustu, S - łoże kolby, U - stempel stalowy, X - zaczep na pas, Y - uchwyt stempla.]]
W XVIII i XIX w. sztucerów używali w wojsku [[Strzelec wyborowy|strzelcy wyborowi]], których w [[Prusy (państwo)|Prusach]], [[Austria|Austrii]] i [[Rosja|Rosji]] nazywano [[Jegrzy|jegrami]], a w Polsce ''[[Strzelcy celni|strzelcami celnymi]]''. W [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|I RzeczpospolitejRzeczypospolitej]] na mocy decyzji sejmu produkowany był w latach 1790-1794 w [[Fabryka Broni w Kozienicach|Fabryce Broni w Kozienicach]]{{r|Orlowski}} tzw. [[sztucer kozienicki]].
 
==Podział==
 
== Podział ==
Rozróżnia się sztucery:
* jednolufowe, niełamane, [[Broń powtarzalna|powtarzalne]] tzw. ''repetiery'' z [[Zamek obrotowy|obrotowym zamkiem]] (zwykle 5-strzałowe), o konstrukcji wzorowanej na [[karabin]]ie. ''Repetiery'' są także wytwarzane z dwiema lufami, na przykład FineGuns 700SSS. Dwulufowe repetiery są przeważnie ciężkie i mają duży kaliber. Repetiery mają zwykle [[Zamek czterotaktowy|zamek ślizgowo-obrotowy]] dwu- lub czterotaktowy.
* dwulufowe, łamane, dwustrzałowe tzw. ''[[Ekspres (broń)|ekspresy]]'' o konstrukcji [[Dubeltówka|dubeltówki]]
 
Spotyka się też sztucery jednolufowe, [[Broń wielostrzałowa|wielostrzałowe]], [[Broń samopowtarzalna|samopowtarzalne]] tzw. ''automaty'' (w [[Polska|Polsce]] rzadkie).
 
Nazwa wywodzi się z [[język niemiecki|niemieckiego]] ''stutzen'' – "obcinać"„obcinać”, nawiązuje do krótkiej ("obciętej"„obciętej”) lufy, która nie wystawała powyżej pasa stojącego żołnierza. Broń typu ''Stutzen'' jest zwykle krótsza niż inne karabiny i może mieć [[Łoże (broń palna)|łoże]] do końca lufy.
 
== Sztucer pomysłu Mierosławskiego ==
Specyficznym jednolufowym, wojskowym sztucerem był używany przez [[Powstanie styczniowe|powstańców styczniowych]] w formacji [[Karabinierzy|karabinierów]] tzw. ''sztuciec'' (określenie żargonowe) wytwarzany w fabryce J. Gerarda w [[Liège]] ([[Belgia]]) według pomysłu [[Ludwik Mierosławski|Ludwika Mierosławskiego]]. Jest on wspominany w pieśni ''[[s:Marsz strzelców (Anczyc)|Marsz strzelców]]'' autorstwa [[Władysław Ludwik Anczyc|Władysława Ludwika Anczyca]]. Jego dane techniczne to:
* [[Kaliber broni|kaliber]]: 18 mm,
* długość całkowita: 110,5 cm,
W [[Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie]] znajduje się taki ''sztuciec'' należący do [[Apolinary Kurowski|Apolinarego Kurowskiego]].
 
== Zobacz też ==
* [[Sztucersztucer kozienicki]]
 
*[[Sztucer kozienicki]]
 
{{Przypisy|2|przypisy=
* <ref name=Orlowski>{{Cytuj książkę | autor = [[Bolesław Orłowski]] | tytuł = Nie tylko szablą i piórem | strony = 109-110 | miejsce = Warszawa | wydawca = Wydawnictwo Komunikacji i Łączności | data = 1985 | isbn = 83-206-0509-1}}</ref>
* <ref name=Kwas>{{Cytuj książkę | autor = [[Włodzimierz Kwaśniewicz]] | tytuł = 1000 słów o dawnej broni palnej | strony = 159 | miejsce = Warszawa | wydawca = MON | data = 1987 | isbn = 83-11-07350-3}}</ref>
}}