Gęsia Szyja: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 296 bajtów ,  6 lat temu
rozbudowa i szczegółowe uźródlowienie
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(rozbudowa i szczegółowe uźródlowienie)
 
{{Góra infobox
|nazwa = Gęsia Szyja
|opis grafiki = Widok z [[Polana Głodówka|Głodówki]]
|państwo = POL
|położenie =
|pasmo = [[Tatry]], [[Karpaty]]
|wysokość = 1489
|wybitność =
|data zdobycia =
|pierwsze wejście =
|data zdobycia zimą =
|pierwsze wejście zimą =
|kod mapy = Tatry
|wariant mapy = POL
|stopniN = 49 |minutN = 15 |sekundN = 34
|stopniE = 20 |minutE = 04 |sekundE = 36
|opis miejsca =
|pozycja opisu = left
|commons = Category:Gęsia Szyja
[[Plik:Gęsia Szyja.jpg|thumb|240px|Widok z Głodówki a1.jpg|Gęsia Szyja widziana z [[Łysa Polana|Łysej Polany]]]]
 
'''Gęsia Szyja''' – szczyt o wysokości (1489 m) [[n.p.m.]] położonyszczyt w reglowej części [[Tatry Wysokie|Tatr Wysokich]]. Jest najwyższy w grupie masywu o tej samej nazwie. JegoGrupę zboczaGęsiej porośnięteSzyi od lasamimasywu [[świerkKoszysta|Koszystej]] oddziela [[Rówień Waksmundzka]]owymi. GrupęDawniej Gęsiejnazwa SzyiGęsia odSzyja dotyczyła tylko wąskiego i wygiętego [[Koszysta|Koszystejupłaz]]u oddzielana wsch. grzbiecie, od strony [[RówieńRusinowa WaksmundzkaPolana|Rusinowej Polany]]. Jego kształt przypominał góralom gęsią szyję. Później nazwę tę zastosowano do całego masywu<ref name=wet>{{Cytuj książkę |imię=Zofia |nazwisko= Radwańska-Paryska |imię2=Witold Henryk |nazwisko2= Paryski|tytuł= Wielka encyklopedia tatrzańska|miejsce=Poronin|wydawca= Wyd. Górskie|rok=2004 |isbn = 83-7104-009-1}}</ref>.
 
== Topografia ==
Od wierzchołka Gęsiej Szyi odchodzą trzy ramiona. Ramię wschodnie, skręcające w kierunku północno-wschodnim, schodzi trawiastymi tarasami w kierunku [[Rusinowa Polana|Rusinowej Polany]]. Wąskie, długie ich połączenie przypomina wygięcie gęsiej szyi, stad nazwa szczytu. Na przedłużeniu północnego ramienia, już poza Rusinową Polaną, znajduje się [[Goły Wierch Rusinowy|Goły Wierch]] (1206&nbsp;m n.p.m.). Ramię północne oddziela od siebie górną część [[Dolina Filipka|doliny Filipki]] od [[Dolina Złota|Doliny Złotej]] i kończy się zboczem nazywanym [[Wiktorówki]]. Zachodnie ramię Gęsiej Szyi przechodzi przez siodło [[Przysłop Waksmundzki|Przysłopu Waksmundzkiego]] (1443&nbsp;m n.p.m.), za którym wznosi się na [[Suchy Wierch Waksmundzki]] (ok. 1485&nbsp;m n.p.m.). Dalej skręca na północ i za [[Wyżnia Filipczańska Przełęcz|Wyżnią Filipczańską Przełęczą]] (1435&nbsp;m n.p.m.) wznosi się [[Ostry Wierch Waksmundzki]] (1475&nbsp;m n.p.m.), a za nim widoczne są [[Kopy Sołtysie]].
Od wierzchołka Gęsiej Szyi odchodzą trzy ramiona<ref name=polkart>{{Cytuj książkę|tytuł=Tatry Wysokie i Bielskie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25&nbsp;000|miejsce=Warszawa |rok=2005/06|wydawca= Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka |isbn= 83-87873-26-8}}</ref>:
* ramię wschodnie, niżej skręcające w kierunku północno-wschodnim. Schodzi trawiastymi tarasami w kierunku Rusinowej Polany. Na jego przedłużeniu, już poza Rusinową Polaną, znajduje się [[Goły Wierch Rusinowy|Goły Wierch]] (1206 m) zaliczany jeszcze do Tatr. Biegnący od niego na południe grzbiet to już [[Pogórze Bukowińskie]]<ref name=wet/>,
* północno-wschodnia [[Grzęda (geomorfologia)|grzęda]] o nazwie [[Złoty Wierch]], oddzielająca [[Dolina Złota|Dolinę Złotą]] od równoległej, bezimiennej dolinki,
* północna grzęda opadająca w widły [[Filipczański Potok|Filipczańskiego Potoku]] i [[Złoty Potok (dopływ Filipczańskiego Potoku)|Złotego Potoku]]. Jej dolna część to [[Wiktorówki]]. Powyżej Wiktorówek w kierunku północno-wschodnim odgałęzia się grzęda [[Wojskowy Zrąb]] oddzielająca dolinki dwóch dopływów Złotego Potoku,
* południowo-wschodni grzbiet, który poprzez [[Przysłop Waksmundzki]] łączy Gęsią Szyję z [[Ostry Wierch Waksmundzki|Ostrym Wierchem Waksmundzkim]] i [[Kopy Sołtysie|Kopami Sołtysimi]].
 
Gęsia Szyja jestznajduje położonasię pomiędzy dwiema dużymi [[dolina walna|dolinami walnymi]]: [[Dolina Suchej Wody Gąsienicowej|Doliną Suchej Wody]] (od zachodu) oraz [[Dolina Białki|Doliną Białki]] (od wschodu) i jej odnogami: [[Dolina Waksmundzka|Doliną Waksmundzką]] (od południa), dolinąDoliną FilipkąFilipka (od północnego zachodu), a od północy z jej odnogą – Doliną Złotą<ref name=polkart/>.
Wierzchołkowa część grzbietu Gęsiej Szyi zbudowana jest z dolomitowych skałek wypiętrzonych na ok. 15 m (tzw. Waksmundzkie Skałki). Już z Rusinowej Polany, a także z drogi na szczyt i samego wierzchołka, można podziwiać szeroką panoramę [[Tatry|Tatr]] od [[Tatry Bielskie|Tatr Bielskich]] przez Tatry Wysokie do [[Tatry Zachodnie|Tatr Zachodnich]]. Z polany widoczne są Tatry Bielskie i Wysokie do [[Mięguszowieckie Szczyty|Mięguszowieckiego Szczytu]]. Panorama była propagowana przez [[Tytus Chałubiński|Tytusa Chałubińskiego]] jako „widok na 100 szczytów i przełęczy” już w 1878 r.
 
== Opis szczytu ==
Gęsia Szyja jest położona pomiędzy dwiema dużymi [[dolina walna|dolinami walnymi]]: [[Dolina Suchej Wody Gąsienicowej|Doliną Suchej Wody]] (od zachodu) oraz [[Dolina Białki|Doliną Białki]] (od wschodu) i jej odnogami: [[Dolina Waksmundzka|Doliną Waksmundzką]] (od południa), doliną Filipką (od północnego zachodu), a od północy z jej odnogą – Doliną Złotą.
Wierzchołkowa część grzbietu Gęsiej Szyi zbudowana jest z dolomitowych skałek wypiętrzonych na ok. 15 m (tzw. Waksmundzkie Skałki). Już z Rusinowej Polany, a także z drogi na szczyt i samego wierzchołka, można podziwiać szeroką panoramę [[Tatry|Tatr]] od [[Tatry Bielskie|Tatr Bielskich]] przez Tatry Wysokie do [[Tatry Zachodnie|Tatr Zachodnich]]. Z polany widoczne są Tatry Bielskie i Wysokie do [[Mięguszowieckie Szczyty|Mięguszowieckiego Szczytu]]. Panorama była propagowana przez [[Tytus Chałubiński|Tytusa Chałubińskiego]] jako „widok na 100 szczytów i przełęczy” już w 1878 r<ref name=nyka>{{Cytuj książkę|imię=Józef |nazwisko=Nyka |autor link= Józef Nyka|tytuł=Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII |miejsce=Latchorzew |rok=2003 |wydawca=Wyd. Trawers |isbn= 83-915859-1-3}}</ref>.
 
Jako pierwsi zimą na Gęsią Szyję weszli [[Józef Dunin-Borkowski (ur. 1879)|Józef Borkowski]] i [[Mariusz Zaruski]] na nartach 4 kwietnia 1907 r.<ref name=whp>{{Cytuj książkę |nazwisko=Paryski |imię=Witold Henryk |autor link=Witold Henryk Paryski |tytuł=Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część IV. Walentkowa Przełęcz – Przełączka pod Zadnim Mnichem |data=1951 |wydawca=Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj” |miejsce=Warszawa |strony=16}}</ref>
 
== Szlaki turystyczne ==
: {{szlak|zielony}} – przez Gęsią Szyję poprowadzony jest zielony [[szlak turystyczny]] z [[Wierchporoniec|Wierchporońca]] do [[Dolina Gąsienicowa|Doliny Gąsienicowej]]. Ze szczytu schodzi na Przysłop Waksmundzki, za którym na [[Rówień Waksmundzka|Równi Waksmundzkiej]] krzyżuje się ze szlakiem z [[Toporowa Cyrhla|Toporowej Cyrhli]] do [[Wodogrzmoty Mickiewicza|Wodogrzmotów Mickiewicza]]. W [[Dolina Pańszczyca|dolinie Pańszczycy]] odchodzi od niego łącznikowy szlak w kierunku przełęczy [[Krzyżne]].
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
# {{Cytuj książkę |imię=Zofia |nazwisko= Radwańska-Paryska |imię2=Witold Henryk |nazwisko2= Paryski|tytuł= Wielka encyklopedia tatrzańska|miejsce=Poronin|wydawca= Wyd. Górskie|rok=2004 |isbn = 83-7104-009-1}}
# {{Cytuj książkę|imię=Józef |nazwisko=Nyka |autor link= Józef Nyka|tytuł=Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII |miejsce=Latchorzew |rok=2003 |wydawca=Wyd. Trawers |isbn= 83-915859-1-3}}
# {{Cytuj książkę|tytuł= Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20&nbsp;000 |miejsce=Piwniczna |rok=2006|wydawca= Agencja Wyd. „WiT” s.c. |isbn= 83-89580-00-4}}
 
{{Clear}}
167 441

edycji