Yunhua Zhiyan: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 482 bajty ,  4 lata temu
m
Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne
(ilustracja)
m (Bot: Dodanie tytułów do linków w przypisach (patrz FAQ); zmiany kosmetyczne)
 
== Biografia ==
Zhiyan pochodził z [[Tianshui]], miasta położonego niedaleko od [[Chang’an]]u, który był wówczas stolicą państwa [[Dynastia Tang|Tangów]]. Był synem urzędnika prowincji [[Shenzhou]]. Gdy Zhiyan miał dwanaście lat w jego domu pojawił się mnich [[Dixin Dushun]], który położył dłoń na jego głowie i powiedział do ojca: "To jest mój syn, powinieneś mi go oddać". Ponieważ Dushun był bardzo znanym mnichem, rodzice z radością spełnili jego życzenie<ref>Garma C.C. Chang. ''Buddyjska nauka o całości istnienia''. Str. 276</ref><ref>{{Cytuj | url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/zhiyan | tytuł=Zhiyan - Dictionary definition of Zhiyan &#124; Encyclopedia.com: FREE online dictionary<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.encyclopedia.com | język=en | data dostępu=2018-04-11}}</ref>.
 
Dushun zaprowadził chłopca do [[Klasztor buddyjski|klasztoru]] [[Zhixiang si|Zhixiang]], który znajdował się na górze Zhongnan. Tam przekazał nauczanie Zhiyana w ręce jednego z jego starszych uczniów. W 615 r. przyjął ordynację mnisią. Po jakimś czasie Zhiyan rozpoczął studia u najwybitniejszych mnichów w Chang’anie. Studiował nauki wszystkich scholastycznych szkół buddyjskich istniejących w Chinach w VII wieku. Największy wpływ wywarły na nim takie teksty jak ''She dasheng lun'' ([[Sanskryt|skr.]] ''Mahāyānasaṃgraha'') [[Asanga|Asangi]], a później także sama ''[[Avatamsaka Sutra|Mahāvaipulya-buddhagaṇḍavyūha Sūtra]]'' przetłumaczona na język chiński jako ''Huayan jing''. W tym czasie doskonalił także znajomość sanskrytu pod kierunkiem dwóch indyjskich mnichów. Do jego religijnego rozwoju w wielkiej mierze przyczyniło się przeczytanie komentarza do tej sutry ''Huayan jing shu'' napisanego przez [[Huiguang]]a, który był założycielem frakcji ''nandao'' szkoły [[dilun]]<ref>Peter N. Gregory. ''Tsung-mi and the Sinification of Buddhism''. Str. 10</ref><ref>{{Cytuj | url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/zhiyan | tytuł=Zhiyan - Dictionary definition of Zhiyan &#124; Encyclopedia.com: FREE online dictionary<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.encyclopedia.com | język=en | data dostępu=2018-04-11}}</ref>. Mimo wszechstronnego wykształcenia i głębokiego zrozumienia nauk, nie czuł się w pełni usatysfakcjonowany<ref>Peter N. Gregory. ''Tsung-mi and the Sinification of Buddhism''. Str. 10</ref>.
 
Pewnego dnia w klasztorze pojawił się dziwny mnich, który przemówił do niego: "Jeśli chcesz zrozumieć znaczenie doktryny jednego pojazdu, powinieneś przestudiować teorię ''sześciu aspektów'' (chiń. ''liuxiang'') zamieszczoną w [rozdziale o] dziesięciu etapach bodhisattwy. Powinieneś spędzić miesiąc lub dwa w odosobnieniu i rozważać ją''. Po wypowiedzeniu tych słów mnich zniknął. Zhiyan zrobił tak jak nakazał mu ów mnich i po niecałym miesiącu osiągnął głębokie zrozumienie. Miał wtedy 26 lat. Napisał wtedy komentarz do ''Sutry Awatamsaki'' ''Souxuan ji'' ([[Język polski|pol.]] ''Wnikliwe zapiski o głębokości [''Sutry huayan'']'')<ref>Peter N. Gregory. ''Tsung-mi and the Sinification of Buddhism''. Str. 10, 11</ref>.
 
Następne trzydzieści lat jego życia, to głównie tajemnica spowodowana brakiem informacji. Wiadomo, że stał się głównym propagatorem ''Sutry Awatamsaki'' i że przebywał w klasztorze Zhixiang, który tym samym stał się centrum nauczania tej doktryny.
Nocą dwudziestego siódmego dnia dwunastego miesiąca położył się boku i zmarł. Był rok 668.
 
== Dzieła Zhiyana ==
* ''Souxuan ji'' (pełny tytuł ''Dafangguang fohuayan jing souxuan fenqi tongzhi fanggui''. K 1506, T 1732, H 1732)
* ''Yisheng shixuan men'' (T 1868)
* ''Wushiyao wenda'' (T 1869)
* ''Huayan jing kongmu zhang'' (T 1870)
* ''Jin’gang jing lüeshu'' (T 1704)<ref group=uwaga>K=''[[The Korean Buddhist Canon: A Descriptive Catalogue]]''; T=''[[Taishō shinshū daizōkyō]]''; H=''[[Han’gul tajanggyong kanhaeng mo]]''</ref>
 
== Znaczenie Dushuna ==
Rubrykę nr 1 Zhiyan zaczerpnął z nauk [[Huiguang]]a. Chociaż uważa, iż do powstania 2 rubryki przyczynił się [[Paramartha]] (jako tłumacz ''Mahāyānasaṃgrahabhaṣya''), to jest jasne, że najważniejszą zawartość tej kategorii zaczerpnął z ''[[Sutra lotosu|Sutry lotosu]]''. Te dwie rubryki odbijają próbę Zhiyana zsyntetyzowania dwóch scholastycznych tradycji szkół ''dilun'' i ''shelun'', którymi zajmował się w młodości<ref>Peter N. Gregory. ''[[Guifeng Zongmi|Tsung-mi]] and the Sinification of Buddhism''. Str. 118</ref>.
 
Zhiyan rozwijał swą teorię klasyfikacji nauk w trzech dziełach począwszy od ''Souxuan ji'', poprzez ''Wushiyao wenda'', aż do ''Kongmu zhang.''
 
;"Panjiao" w ''Kongmu zhang''
Dość charakterystyczne jest, że Zhiyan używa raczej określeń "sheng" ("pojazd") czy "wei" ("poziomy") zamiast "jiao" ("nauki"). Podział jest elastyczny, zależnie od formy zapisu można go przedstawić jako system "pięciu nauk" lub "trzech kategorii":
* 1. Ludzie i bogowie
** a. Ludzie
** b. Bogowie
* 2. Mniejszy pojazd
** a. [[Śrawaka]]
** b. [[Pratjekabudda]]
* 3. Trzy pojazdy
** a. Podstawowe nauki
** b. Zaawansowane nauki (dojrzałe)
* 4. Nagłe nauki
* 5. Doskonałe nauki jednego pojazdu
** a. Odrębne nauki
** b. Zwyczajne nauki
1–3 to nauki stopniowe. Jeśli wprowadzimy to jako kategorie, to schemat będzie następujący:
* I. Nauki stopniowe
* 1. Ludzie i bogowie
** a. Ludzie
** b. Bogowie
* 2. Mniejszy pojazd
** a. [[Śrawaka]]
** b. [[Pratjekabudda]]
* 3. Trzy pojazdy
** a. Podstawowe nauki
** b. Zaawansowane nauki (dojrzałe)
* II. Nagłe nauki
* III. Doskonałe nauki jednego pojazdu
** a. Odrębne nauki
** b. Zwyczajne nauki<ref>Peter N. Gregory. ''Tsung-mi and the Sinification of Buddhism''. Str. 124</ref>.
 
To co jest tu najważniejsze, to to, że owa aranżacja oznacza [[soteriologia|soteriologiczny]] postęp od tych najmniej zaawansowanych do najbardziej rozwiniętych duchowo "pojazdów" czy też nauk.
{{Uwagi}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* Kenneth Ch’en. ''Buddhism in China. A Historical Survey''. Princeton University Press. Princeton. 1973. Str. 560. {{ISBN|0-691-00015-8}}
* Brook Ziporyn. ''Being and Ambiguity. Philosophical Experiments with Tiantai Buddhism''. Open Court. Chicago. 2004. Str. 452. {{ISBN|0-8126-9542-9}}
* Peter N. Gregory. ''Tsung-mi and the Sinification of Buddhism. University of Hawai'i Press. Honolulu. 2002. Str. 368. {{ISBN|0-8248-2623-X}}
* Garma C.C. Chang. ''Buddyjska nauka o całości istnienia''. Wydawnictwo "A". Kraków. 1999. Str. 306. {{ISBN|83-905347-1-1}}
 
[[Kategoria:Duchowni buddyjscy epoki Tang]]
3 034 518

edycji