Igo Sym: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 568 bajtów ,  4 miesiące temu
|imię i nazwisko = Igo Sym
|grafika = Igo Sym.jpg
|opis grafiki =
|prawdziwe imię i nazwisko = Karol Antoni Juliusz Sym
|data urodzenia = [[3 lipca]] [[1896]]
|zawód = [[aktor]]
|współmałżonek = [[Helena Fałat]]
|lata aktywności =
|zespół artystyczny =
|nagrody =
|odznaczenia =
|commons = Category:Igo Sym
|wikicytaty =
|www =
}}
[[Plik:Szpieg w masce (Jerzy Leszczyński, Igo Sym, 1933).jpg|thumb|[[Jerzy Leszczyński]] i Igo Sym (z prawej) w scenie filmu ''[[Szpieg w masce]]'' (1933)]]
Był synem [[Polacy|Polaka]], [[Antoni Sym (leśnik)|Antoniego Syma]], i [[Austriacy|Austriaczki]], Julii Seppi. Brat biochemika [[Ernest Sym|Ernesta]] i [[Fred Sym|Alfreda]] (1894–1973) – również aktora i kompozytora muzyki poważnej.
 
W [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] walczył cztery lata w szeregach [[Armia Austro-Węgier|Armii Austro-Węgier]], dosłużył się stopnia [[porucznik]]a. Po odzyskaniu przez [[II Rzeczpospolita|Polskę]] niepodległości służył w [[piechota|piechocie]] do 1921. Następnie pracował jako urzędnik. 20 czerwca 1920 w [[Warszawa|Warszawie]] ożenił się z Heleną Ritą Zdzisławą Fałatówną, córką [[Julian Fałat|Juliana]], z którą miał syna, Juliana Piotra. Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1923. Julian Piotr Sym zmarł na zapalenie opon mózgowych w wieku siedmiu lat w 1929, a dwa lata później matka chłopca Helena Niemczewska (po rozwodzie z Symem wyszła za mąż za adwokata Mariana Niemczewskiego) popełniła samobójstwo{{odn|Roman Włodek|: Igo Sym (1896-1941)}}{{odn|Bogusław Kunach|: ''Być tym, co słynie''2003}}.
 
=== Okres międzywojenny ===
Sym był absolwentem Instytutu Filmowego, prywatnej szkoły aktorstwa filmowego [[Wiktor Biegański|Wiktora Biegańskiego]]{{odn|Tadeusz Lubelski|: ''Historia kina polskiego''2008}}. Debiut w filmie – ''Wampiry Warszawy'' z 1925 – umożliwiła Symowi [[Atrakcyjność fizyczna|uroda]]{{r|w24}} i wyniesiona z wojska sprawność fizyczna. Grywał głównie eleganckich mężczyzn, arystokratów i wojskowych. Dwa lata po debiucie aktorskim wyjechał do [[Wiedeń|Wiednia]]. Podpisał tam [[Umowa|kontrakt]] na wyłączność ze studiem „Sascha-Filmindustrie AG”, gdzie potem przez rok sprawował funkcję prezesa. Od 1929 pracował głównie w [[Republika Weimarska|Niemczech]], na ekranie partnerował m.&nbsp;in. [[Marlene Dietrich|Marlenie Dietrich]] i Lilian Harvey. Z tą pierwszą łączył go ponoć przelotny romans<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://kultura.onet.pl/wywiady-i-artykuly/igo-sym-masz-lotrze-za-polske/llce0jr | tytuł = Masz, łotrze, za Polskę! | autor = Mateusz Zimmerman | data = 2020-08-03 | opublikowany = onet.pl | data dostępu = 2021-01-10MZ}}</ref>.
 
Na początku [[Lata 30. XX wieku|lat 30.]], po zdaniu egzaminu aktorskiego w Polsce, zaangażował się w warszawskich teatrach rewiowych „Banda” i „Hollywood”. Od tego czasu rzadko, jak na wcześniejszą sławę filmowego [[amant]]a, występował na dużym ekranie. Pojawiał się głównie w drugoplanowych rolach, prawdopodobnie z powodu kłopotów z bezbłędnym opanowaniem [[Język polski|języka polskiego]], co w epoce kina dźwiękowego stało się dla aktorów koniecznym wymogiem{{odn|Tadeusz Lubelski|: ''Historia kina polskiego''2008}}. Skupił się na karierze estradowej, celując w [[sztuki muzyczne]] z lżejszego [[repertuar]]u, śpiewał [[recital]]e, a jego popisowym numerem było akompaniowanie sobie grą na pile{{r|staedeli}}. W rozmowach nie akceptował atmosfery nazistowskich Niemiec, cały czas pracując w Polsce{{odn|Tadeusz Wittlin|: ''Pieśniarka Warszawy''}}. Jednakże w 1937 zagrał w niemieckim filmie ''Serenade'', gdzie odtwarzał rolę Ferdinanda Lohnera.
 
=== II wojna światowa ===
Po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] Sym pozostał w Warszawie. Podczas [[Obrona Warszawy (1939)|obrony miasta]] pracował w Straży Obywatelskiej: kopał rowy przeciwlotnicze, wydobywał rannych spod gruzów. Po [[Kapitulacja Warszawy (1939)|kapitulacji stolicy]] i rozpoczęciu działań [[Okupacja niemiecka ziem polskich (1939–1945)|władz okupacyjnych]] na początku pracował w magistracie jako tłumacz i w wojskowej komendanturze rejestrującej pojazdy{{odn|Irena Górska-Damięcka|: ''Wygrałam życie''1997}}.
 
Jeszcze przed wojną sądzono, że Sym był agentem [[Abwehra|Abwehry]], ale do kwietnia 1940 wywiad ZWZ nie znalazł na to dowodów{{odn|Janina Hera|: ''Losy aktorów w Generalnym Gubernatorstwie''}}. Dopiero 12 lipca 1940, po czwartym zbadaniu sprawy Syma, stwierdzono niezbicie jego współpracę z Niemcami{{odn|Mirosław Derecki|: ''Roman Niewiarowicz contra Igo Sym''}}. Śledztwo w tej sprawie, na zlecenie „dwójki”, prowadził [[Roman Niewiarowicz]], reżyser Teatru Komedia, potem w podziemiu oficer wywiadu ofensywnego WW-72 (Wywiad Wschód), noszący pseudonim „Łada” {{odn|Roman Niewiarowicz|: ''Prawda o Igo Symie''1946a}}. Zadanie obserwacji Syma oficerowie „dwójki” powierzyli Niewiarowiczowi jeszcze w 1939, w konsulacie polskim w Budapeszcie, w czasie ewakuacji polskich władz{{odn|Janina Hera|: ''Losy artystów polskich w czasach niewoli 1939-1954''}}.
 
Pod koniec 1939 Sym rozpoczął współpracę z okupantem, proponując odbudowę środowiska teatralnego w Warszawie. Urząd„''Propagandaabteilung''” (urząd propagandowy [[Generalne Gubernatorstwo|Generalnego Gubernatorstwa]] „Propagandaabteilung”) powierzył mu stanowisko dyrektora „Theater„''Theater der Stadt Warschau”Warschau''” (ex [[Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie|Teatr Polski]]) oraz zarządzanie kinem ''[[nur für Deutsche]]'' „Helgoland” (przedwojenne „Palladium” przy ul. Złotej nr 7/9). Otrzymał też koncesję na prowadzenie Teatru Komedia przy ul. Kredytowej 14{{r|Kunert}}. W 1940 organizował werbunek polskich aktorów do antypolskiego filmu ''[[Heimkehr]]''{{r|szpieg}}. Chociaż Sym często posuwał się w swojej działalności do gróźb i szantaży, aktorzy, którzy odmówili gry w tym filmie, nie ponieśli z tego tytułu żadnych represji ze strony Niemców{{odn|Krzysztof Trojanowski|: ''Świnie w kinie''2018}}.
 
Wbrew opinii z okresu wojny, nie przyczynił się do aresztowania ukrywającej się [[Hanka Ordonówna|Hanki Ordonówny]], ale też odmówił pomocy w jej uwolnieniu{{odn|Anna Mieszkowska|: ''Hanka Ordonówna''}}. Udało mu się uzyskać zwolnienie z obozu niemieckiego dla jego brata Alfreda, powołując się na jego austriackie pochodzenie{{odn|Roman Niewiarowicz|: ''Prawda o Igo Symie''1946a}}.
 
=== Wyrok na Syma ===
W dniu 5 marca 1941 z oskarżenia prokuratora [[Tadeusz Dyzmański|Tadeusza Dyzmańskiego]] za współpracę z okupantem [[Wojskowy Sąd Specjalny]] ZWZ wydał wyrok śmierci na Syma. Dokument wyroku nie zawierał opisu materiału dowodowego, uzasadnienia wyroku oraz składu orzekającego{{odn|Bogusław Kunach|: ''Być tym, co słynie''2003}}. Zamach (tzw. akcję wyrokową) przeprowadził 7 marca 1941 zespół bojowy „ZOM” kontrwywiadu Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ, w składzie{{odn|Roman Włodek|: Igo Sym (1896-1941)}}:
* ppor. Bohdan Rogoliński, ps. „Szary”, dowódca grupy
* ppor. [[Roman Rozmiłowski]], ps. „Zawada”
* kpr. Wiktor Klimaszewski, ps. „Mały”
 
Porucznik „Zawada” tak opisywał zamach w wywiadzie dla konspiracyjnego pisma „Demokrata” w sierpniu 1944{{r|Kunert}}:
{{CytatD|[Sym] mieszkał na czwartym piętrze przy [[Ulica Mazowiecka w Warszawie|ul. Mazowieckiej]] 10. O godzinie 7.10 zapukaliśmy do drzwi.<br /> Otworzyła służąca. – Czy pana dyrektora Syma możemy prosić?” – W tej chwili ukazał się Sym. – Czy pan Igo Sym?” – Tak. Czym mogę panom służyć?”<br /> W tej chwili wystrzeliłem, mierząc z [[Pistolet Vis wz. 35|Visa]] prosto w serce. Strzał był celny. Szpicel upadł na twarz bez jęku. Ze schodów zbiegliśmy pędem. Później spokojnie rozeszliśmy się do domów.{{u|Zaw}}}}
Więcej informacji na temat okoliczności śmierci Igo Syma przekazała sąsiadka Symów Aniela Lawińska, żona aktora i reżysera [[Ludwik Lawiński|Ludwika Lawińskiego]]. Kiedy wykonawcy wyroku udali się do mieszkania Syma, znajdowali się w nim oprócz aktora jego matka Julianna oraz brat Fred z żoną. Kilka godzin przed śmiercią Igo Sym odebrał bowiem z dworca swojego starszego brata, którego udało mu się uwolnić z Oflagu. To właśnie bratowa Syma, a nie służąca, otworzyła drzwi wykonawcom wyroku<ref>L. Lawiński, ''Aczkolwiek'', Londyn 1963, ss. 87–89.</ref><ref>R. {{r|LL}}{{odn|Niewiarowicz, ''Prawda o Igo Symie'', „Tygodnik Powszechny” 1946, nr 14.</ref>|1946a}}. Igo Sym został z honorami niemieckimi pochowany 12 marca 1941 na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarzu Powązkowskim]]{{odn|Władysław Bartoszewski|: ''1859 dni Warszawy''2008}}.
<ref>Rozmowę z „Zawadą” przeprowadził dziennikarz [[Powstanie warszawskie|powstańczej]] gazety „Demokrata” 26 sierpnia 1944 w Warszawie. Cztery dni po opublikowaniu rozmowy ppor. Rozmiłowski został ciężko ranny na posterunku obserwacyjnym w gmachu [[PAST]]-y przy ul. Zielnej 37/39 i zmarł z ran 3 września 1944</ref>.}}
Więcej informacji na temat okoliczności śmierci Igo Syma przekazała sąsiadka Symów Aniela Lawińska, żona aktora i reżysera [[Ludwik Lawiński|Ludwika Lawińskiego]]. Kiedy wykonawcy wyroku udali się do mieszkania Syma, znajdowali się w nim oprócz aktora jego matka Julianna oraz brat Fred z żoną. Kilka godzin przed śmiercią Igo Sym odebrał bowiem z dworca swojego starszego brata, którego udało mu się uwolnić z Oflagu. To właśnie bratowa Syma, a nie służąca, otworzyła drzwi wykonawcom wyroku<ref>L. Lawiński, ''Aczkolwiek'', Londyn 1963, ss. 87–89.</ref><ref>R. Niewiarowicz, ''Prawda o Igo Symie'', „Tygodnik Powszechny” 1946, nr 14.</ref>. Igo Sym został z honorami niemieckimi pochowany 12 marca 1941 na [[Cmentarz Powązkowski w Warszawie|cmentarzu Powązkowskim]]{{odn|Władysław Bartoszewski|: ''1859 dni Warszawy''}}.
 
=== Represje niemieckie ===
Zamach wywarł bardzo duże wrażenie w środowisku niemieckim, ale też Niemcy wykorzystali też ten „zbrodniczy“„zbrodniczy” czyn do rozpoczęcia wzmożenia terroru wobec polskiej ludności cywilnej, a szczególnie środowiska artystycznego. W odwecie aresztowali 18 kobiet i ok. 100 mężczyzn{{odn|''Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949''}}. Wśród nich znaleźli się m.in. [[Stefan Jaracz]], [[Leon Schiller]], [[Zbigniew Sawan]], [[Janusz Warnecki]], [[Elżbieta Barszczewska]] i [[Zofia Małynicz]]. Większość z nich została wywieziona do [[Auschwitz-Birkenau|KL Auschwitz]], wszyscy z wymienionych przeżyli{{r|eteatr}}{{odn|''Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949''}}. 11 marca 1941 w [[Palmiry|Palmirach]] rozstrzelano 21 osób{{odn|Krzeysztof Dunin-Wąsowicz|: ''Warszawa w latach 1939–1945''}}.
 
Tuż po zamachu rozplakatowano [[List gończy|listy gończe]] za aktorami podejrzewanymi o udział w akcji – małżeństwem [[Irena Górska-Damięcka|Ireną Górską]] i [[Dobiesław Damięcki|Dobiesławem Damięckim]], gdyż ktoś doniósł specjalnej grupie dochodzeniowej „Mordkommision Igo Sym”, że Damięcki w barze aktorów w podziemiach [[Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie|Teatru Polskiego]] opowiadał w niewybredny sposób, co Polacy myślą o obnoszącym się ze swoją pozycją Symie. Na tej podstawie gestapo powiązało ich z zamachem i aktorska para do końca wojny musiała się ukrywać{{r|eteatr}}.
 
== Opinie ==
Przygotowując wykonanie wyroku, Roman Niewiarowicz proponował otruć Igo Syma, motywując to obawą przed niemieckim odwetem. Komenda Główna ZWZ ponowiła rozkaz zastrzelenia, zaznaczając, że w tym wypadku właśnie chodzi o silny wstrząs dla społeczeństwa i danie dowodu, że polskie władze podziemne działają{{r|Kunert}}{{odn|Bogusław Kunach|: ''Być tym, co słynie. Igo Sym''2003}}.
 
Generał Kazimierz Sosnkowski 21 marca 1941 napisał z Londynu list do generała Stefana Grota-Roweckiego z żądaniem wyjaśnień, czy ''organizacja wojskowa ma coś wspólnego z tym faktem'' i przypomniał, że ''wyroki śmierci wydane przez sądy kapturowe związku podlegają zatwierdzeniu przez Delegata Rządu''. Zwrócił też uwagę na to, aby przy każdej tego typu akcji ''… rozważyć, czy nie lepiej poniechać tego rodzaju aktów terroru, jak zabójstwo Igo Syma, ze względu na ofiary, jakie za sobą pociągają''{{odn|Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945}}.
 
Opinia aktorki Marii Malickiej o Igo Symie przedstawiona w 1986{{odn|Maciej Nowak|: '' Po tylu latach wszystko wraca''}}:
* 1926: ''[[O czym się nie myśli]]'' jako kompozytor Orlicz
* 1926: ''[[Die Pratermizzi]]''
* 1927: ''Sąd polowy w Sanoku''<ref>{{Cytuj pismo r|tytuł = Artykuł filmowy |url = http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=4858| czasopismo = [[Głos Drohobycko-Borysławski|Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborski]] |strony = 5 |data = nr 43 z 22 października 1927GDB}}</ref> tyt. oryg. ''Das Feldgericht von Sanok'', reż. [[Hans Otto Löwenstein]], produkcji Sascha Film (Wien)
* 1927: ''[[Kochanka Szamoty]]'' jako Jerzy Szamota
* 1927: ''Die Beichte des Feldkuraten / Das Feldgericht von Gorlice''
 
== Odniesienia w kulturze masowej ==
* Igo Sym jako symbol amanta pojawia się w piosence ''Co temu winien Zygmuś, że jest taki śliczny?'' z rewii pt. ''Pieniądze dla wszystkich''<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://staremelodie.pl/piosenka/269/Co_temu_winien_Zygmus_ze_jest_taki_sliczny | tytuł = Co temu winien Zygmuś, że jest taki śliczny? | opublikowany = StareMelodie.pl | data dostępu = 2021-01-18Zyg}}</ref>.
{{CytatD|Co temu winien Zygmuś, że jest taki śliczny?<br />
On jest, jak Igo Sym, Nowarro, Chevalier<br />
A że w kobietach wzbudza zapał erotyczny<br />
Co temu winien jest nasz Zygmuś, pytam się!}}
* Podobny wydźwięk ma tekst piosenki ''Moja gwiazda'' z rewii ''Parada gwiazd'' (1930)<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://staremelodie.pl/piosenka/3391/Moja_gwiazda | tytuł = Moja gwiazda | opublikowany = StareMelodie.pl | data dostępu = 2021-01-18Mgw}}</ref>.
{{CytatD|Jak Chaplin krok<br />
Jak Mozżuchin wzrok<br />
A tors, jak Rod La Rocque<br />
Lub Igo Sym}}
* Aktor został uwieczniony jako symbol uwodziciela w przedwojennej piosence ''Czy umiesz gwizdać Joanno?''<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://staremelodie.pl/piosenka/2331/Czy_umiesz_gwizdac_Joanno | tytuł = Czy umiesz gwizdać Joanno? | opublikowany = StareMelodie.pl | data dostępu = 2021-01-18Joa}}</ref> wykonywanej m.in. przez [[Chór Dana]].
{{CytatD|Nie ma takiej rzeczy, której ty nie znałabyś:<br />
umiesz czyścić, prać, pływać, w golfa grać,<br />
szyć sukienki, konno jeździć, nosem puszczać dym<br />
i uwodzić tak, jak Igo Sym.}}
* Jako symbol amanta filmowego pojawia się także w piosence ''Nikodem'' (1933) śpiewanej przez [[Tadeusz Faliszewski|Tadeusza Faliszewskiego]]<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://staremelodie.pl/piosenka/122/Nikodem | tytuł = Nikodem | opublikowany = StareMelodie.pl | data dostępu = 2021-01-18Nik}}</ref>.
{{CytatD|Nikodem, Nikodem<br />
Nie równaj nawet się z Bodem<br />
Przy tobie Bodo i Igo Sym<br />
Też są byle kim}}
* Aktor jest pierwowzorem jednego z bohaterów filmu ''[[Miłość ci wszystko wybaczy (film)|Miłość ci wszystko wybaczy]]'' (1981) w reżyserii [[Janusz Rzeszewski|Janusza Rzeszewskiego]]. W filmie nie pada nazwisko aktora, jedynie imię. W jego postać wcielił się [[Piotr Garlicki]]<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=121032 | tytuł = Miłość ci wszystko wybaczy | opublikowany = filmpolski.pl | data dostępu = 2021-01-10mww}}</ref>.
* Sym jest też pierwowzorem bohatera filmu ''[[Oszołomienie]]'' (1988) w reżyserii [[Jerzy Sztwiertnia|Jerzego Sztwiertni]] o nazwisku Chris Sten. Rolę tę zagrał [[Wojciech Wysocki]]<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=122757 | tytuł = Oszołomienie | opublikowany = filmpolski.pl | data dostępu = 2021-01-10osz}}</ref>.
* Wyrok na Symie jest tematem pierwszego odcinka serialu ''[[Ludzie i bogowie]]'' (2020) w reżyserii [[Bodo Kox|Bodo Koxa]]a. W postać Syma wcielił się [[Lesław Żurek]]<ref>{{Cytuj stronę r| url = https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1249485 | tytuł = Ludzie i bogowie | opublikowany = filmpolski.pl | data dostępu = 2021-01-10l&b}}</ref>.
 
== Uwagi ==
{{Uwagi|
<ref name="Zaw">Rozmowę z „Zawadą” przeprowadził dziennikarz [[Powstanie warszawskie|powstańczej]] gazety „Demokrata” 26 sierpnia 1944 w Warszawie. Cztery dni po opublikowaniu rozmowy ppor. Rozmiłowski został ciężko ranny na posterunku obserwacyjnym w gmachu [[PAST]]-y przy ul. Zielnej 37/39 i zmarł z ran 3 września 1944.</ref>.}}
}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy |
<ref name="eteatr">Stanisław Marczak-Oborski: [http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/9633.html ''Egzekucja Igo Syma''], [w:] ''Teatr czasów wojny'', „Kalendarz Teatralny”, 1991.]<!-- SPRAWDŹ TO MIEJSCE! (NIESPAROWANE NAWIASY KWADRATOWE) --></ref>
<ref name="GDB">{{cytuj pismo|tytuł=Artykuł filmowy|url=http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/docmetadata?id=4858|czasopismo=[[Głos Drohobycko-Borysławski|Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborski]]|strony=5|data=nr 43 z 22 października 1927}}</ref>
<ref name="Joa">{{cytuj stronę|url=https://staremelodie.pl/piosenka/2331/Czy_umiesz_gwizdac_Joanno|tytuł=Czy umiesz gwizdać Joanno?|opublikowany=StareMelodie.pl|data dostępu=2021-01-18}}</ref>
<ref name="Kunert">Andrzej K. Kunert: ''Likwidacja Igo Syma''.</ref>
<ref name="l&b">{{cytuj stronę|url=https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1249485|tytuł=Ludzie i bogowie|opublikowany=filmpolski.pl|data dostępu=2021-01-10}}</ref>
<ref name="LL">L. Lawiński, ''Aczkolwiek'', Londyn 1963, s. 87–89.</ref>
<ref name="Mgw">{{cytuj stronę|url=https://staremelodie.pl/piosenka/3391/Moja_gwiazda|tytuł=Moja gwiazda|opublikowany=StareMelodie.pl|data dostępu=2021-01-18}}</ref>
<ref name="mww">{{cytuj stronę|url=https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=121032|tytuł=Miłość ci wszystko wybaczy|opublikowany=filmpolski.pl|data dostępu=2021-01-10}}</ref>
<ref name="MZ">{{cytuj stronę|url=https://kultura.onet.pl/wywiady-i-artykuly/igo-sym-masz-lotrze-za-polske/llce0jr|tytuł=Masz, łotrze, za Polskę!|autor=Mateusz Zimmerman|data=2020-08-03|opublikowany=onet.pl|data dostępu=2021-01-10}}</ref>
<ref name="Nik">{{cytuj stronę|url=https://staremelodie.pl/piosenka/122/Nikodem|tytuł=Nikodem|opublikowany=StareMelodie.pl|data dostępu=2021-01-18}}</ref>
<ref name="osz">{{cytuj stronę|url=https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=122757|tytuł=Oszołomienie|opublikowany=filmpolski.pl|data dostępu=2021-01-10}}</ref>
<ref name="staedeli">Thomas Staedeli: [http://www.cyranos.ch/smsym-e.htm ''Portrait of the actor Igo Sym'']. {{lang|en}}.</ref>
<ref name="szpieg">[http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/112415.html ''Ostatnia rola Syma – egzekucja szpiega''], e-teatr.pl, dostęp 18 lutego 2012.</ref>
<ref name="w24">[http://www.wiadomosci24.pl/artykul/wyrok_na_8222_kanalii_8221_igo_symie_w_1941_roku_201505.html ''Wyrok na „Kanalii” – Igo Symie w 1941 roku''], wiadomosci24.pl, dostęp: 2011-07-06.</ref>
<ref name="Zyg">{{cytuj stronę|url=https://staremelodie.pl/piosenka/269/Co_temu_winien_Zygmus_ze_jest_taki_sliczny|tytuł=Co temu winien Zygmuś, że jest taki śliczny?|opublikowany=StareMelodie.pl|data dostępu=2021-01-18}}</ref>
<ref name=staedeli>Thomas Staedeli: [http://www.cyranos.ch/smsym-e.htm ''Portrait of the actor Igo Sym'']. {{lang|en}}</ref>
<ref name=Kunert>Andrzej K. Kunert: ''Likwidacja Igo Syma''.</ref>
<ref name=szpieg>[http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/112415.html ''Ostatnia rola Syma – egzekucja szpiega''], e-teatr.pl, dostęp 18 lutego 2012.</ref>
<ref name=eteatr>Stanisław Marczak-Oborski: [http://www.e-teatr.pl/pl/artykuly/9633.html ''Egzekucja Igo Syma''], [w:] ''Teatr czasów wojny'', „Kalendarz Teatralny”, 1991.]</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj | odn=tak |autor = [[Władysław Bartoszewski ]]|tytuł = 1859 dni Warszawy |wydawca = Wydawnictwo Znak |miejsce = Kraków |data = 2008 |s = 230 |isbn = 978-83-240-1057-8}}
* {{Cytuj | odn=tak | autor = Władysław_Bartoszewski/Bogdan_Brzeziński/Leszek_Moczulski | tytuł = Kronika wydarzeń w Warszawie 1939–1949 | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | miejsce = Warszawa | data = 1970 | s = 43}}
* {{Cytuj | odn=tak | autor = [[Krzysztof Dunin-Wąsowicz ]]| tytuł = Warszawa w latach 1939–1945 | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | data = 1984 | s = 52 | isbn = 83-01-04207-9}}
* {{Cytuj | odn=tak a| autor= [[Roman Niewiarowicz ]]| tytuł= Prawda o Igo Symie | czasopismo= Tygodnik Powszechny | data=1946 | numer=14}}
* {{Cytuj | odn=tak b| autor= Roman Niewiarowicz | tytuł= Kulisy “Komedii” | czasopismo= Tygodnik Powszechny | data= 1946 | numer=42}}
* {{Cytuj | odn=tak | autor=Tadeusz Lubelski| tytuł=Historia kina polskiego| wydawca= Videograf II| miejsce= Katowice | data=2008| s= 67, 113}}
* {{Cytuj | odn=tak | autor=Janina Hera | tytuł= Losy artystów polskich w czasach niewoli 1939-1954 | wydawca= Wydawnictwo Arcana, Kraków | data= 2019| s= 498-499498–499, 502}}
* {{Cytuj |odn=tak| autor=Janina Hera | tytuł=Losy aktorów w Generalnym Gubernatorstwie|czasopismo=Pamiętnik Teatralny| data=1997| numer=46}}
* {{Cytuj | odn=tak| autorarchiwum=Bogusław Kunach |url= http://web.archive.org/web/20160310234101/http://niniwa22.cba.pl/igo_sym_byc_tym_co%20slynie.htm|autor=Bogusław Kunach|tytuł= Być tym, co słynie. Igo|czasopismo=Duży SymFormat|data=2003 |opublikowanynumer=Gazeta Wyborcza 49|data dostępuurl=2012-02-18http://niniwa22.cba.pl/igo_sym_byc_tym_co%20slynie.htm}}
* {{ Cytuj |odn=tak| autor=Roman Włodek | tytuł= Igo Sym (1896-1941), aktor filmowy, kabaretowy, teatralny, dyrektor teatru | opublikowany=Polski Słownik Biograficzny| wolumin= 46| miejsce= Kraków | data= 2009-2010 |url= https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/igo-sym-1896-1941-aktor-filmowy-kabaretowy-teatralny-dyrektor-teatru}}
* {{Cytuj | odn=tak | autor=Bogusław Kunach | tytuł= Być tym, co słynie | czasopismo=Duży Format | data=2003 | numer=49 | url= http://niniwa22.cba.pl/igo_sym_byc_tym_co%20slynie.htm}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=[[Tadeusz Wittlin ]]| tytuł= Pieśniarka Warszawy. Hanka Ordonówna i jej świat |miejsce= Londyn | data=1985 | isbn=8370211445}}
* {{ Cytuj |odn=tak| autor=Roman Włodek | tytuł= Igo Sym (1896-1941), aktor filmowy, kabaretowy, teatralny, dyrektor teatru | opublikowany=Polski Słownik Biograficzny| wolumin= 46| miejsce= Kraków | data= 2009-2010 |url= https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/igo-sym-1896-1941-aktor-filmowy-kabaretowy-teatralny-dyrektor-teatru}}
* {{Cytuj| odn=tak |tytuł=Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945 | wolumin= I, cz. 2. Wrzesień 1939 – czerwiec 1941| wydanie=II |wydawca= Instytut Pamięci Narodowej i Studium Polski Podziemnej – Instytut Polski i Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie | miejsce= Warszawa| data= 2015| s=891}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=Tadeusz Wittlin | tytuł= Pieśniarka Warszawy. Hanka Ordonówna i jej świat |miejsce= Londyn | data=1985 | isbn=8370211445}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=Maciej Nowak| tytuł= Po tylu latach wszystko wraca. Rozmowa z Marią Malicką (2)| czasopismo= Teatr |data=1986| numer=3| url= http://www.hypatia.pl/web/pageFiles/attachments/1263/teatr-nr-3-marzec-1986compressed.pdf}}
* {{Cytuj| odn=tak |tytuł=Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945 | wolumin= I, cz. 2. Wrzesień 1939 – czerwiec 1941| wydanie=II |wydawca= Instytut Pamięci Narodowej i Studium Polski Podziemnej – Instytut Polski i Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie | miejsce= Warszawa| data= 2015| s=891}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=[[Irena Górska-Damięcka]]|tytuł=Wygrałam życie|wydawca=Prószyński i S-ka|miejsce=Warszawa|data=1997|s=93|isbn=8371807783}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=Maciej Nowak| tytuł= Po tylu latach wszystko wraca. Rozmowa z Marią Malicką (2)| czasopismo= Teatr |data=1986| numer=3| url= http://www.hypatia.pl/web/pageFiles/attachments/1263/teatr-nr-3-marzec-1986compressed.pdf}}
* {{Cytuj |odn=tak | autor =Anna Irena Górska-Damięcka Mieszkowska| tytuł =Hanka Ordonówna. WygrałamMiłość życiejej wszystko wybaczy| wydawca = Prószyński i S-ka | miejsce = Warszawa | data = 1997 2019| s = 93 | isbn = 8371807783127–131}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=Anna MieszkowskaLidia Zawistowska|tytuł=Zdrajcom Hanka Ordonówna. Miłość jej wszystko wybaczyśmierć|wydawcaczasopismo=Magazyn PrószyńskiTrybuna i S-kaLudu| miejsce=Warszawa | data=2019| s=1271998-12-13111}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=LidiaKrzysztof ZawistowskaTrojanowski| tytuł=Świnie Zdrajcomw śmierćkinie. |Film czasopismo=w Magazynokupowanej Trybuna LuduPolsce|wydawca=Wydawnictwo PWN|miejsce=Warszawa|data= 11.12.19982018|s=313–318}}
* {{ Cytuj | odn=tak| autor=Krzysztof TrojanowskiMirosław Derecki| tytuł=Roman ŚwinieNiewiarowicz wcontra Igo kinieSym. FilmZ wcyklu: okupowanejWeekend Polsce|wspomnień wydawca= Wydawnictwo PWNMirosława Dereckiego.|miejsceczasopismo=WarszawaGazeta w Lublinie|data=2018 1998|numer=85|s=313-3186}}
* {{Cytuj|odn=tak|autor=Mirosław Derecki|tytuł=Wyrok Romanna Niewiarowicz„króla contra Igo Symamantów”. Z cyklu: Weekend wspomnień Mirosława Dereckiego.| czasopismo= Gazeta w Lublinie |data=1998| numer =8579| s=64}}
 
* {{Cytuj|odn=tak|autor=Mirosław Derecki| tytuł= Wyrok na „króla amantów”. Z cyklu: Weekend wspomnień Mirosława Dereckiego.|czasopismo= Gazeta w Lublinie|data=1998| numer=79| s=4}}
 
== Linki zewnętrzne ==
49 548

edycji