Otwórz menu główne

Synagoga w Czudcu – dawna synagoga znajdująca się w Czudcu przy ulicy Słonecznej 2, po 1945 zaadaptowana na kino, współcześnie pełni funkcję biblioteki publicznej[1][2].

Synagoga w Czudcu
Państwo  Polska
Miejscowość Czudec
Budulec murowana
Data budowy 1795
Data likwidacji II wojna światowa
Tradycja ortodoksyjna
Obecnie biblioteka
brak współrzędnych

Pierwsza czudecka synagoga powstała w początkach XVIII wieku. Był to drewniany dom, z zewnątrz nie wyróżniający się na tle sąsiednich domów mieszkalnych, o długości 37 łokci i szerokości 18 (ok. 22,2 × 10,8 m). Budynek spłonął podczas wielkiego pożaru miasta w 1751[2].

W trzy lata później Wojciech Grabieński, właściciel miasta, wystawił na swój koszt nowy budynek synagogi, jednak wskutek protestów kleru katolickiego prace budowlane przerwano do wyrażenia zgody na odbudowę synagogi przez krakowski konsystorz. Ostatecznie komisja powołana przez biskupa Mikołaja de Lipe Lipskiego zgodziła się na budowę, jednak w nowej lokalizacji, dalej od centrum miasteczka[2], na przedłużeniu wschodniej pierzei rynku[1]. Druga synagoga również spłonęła, przed 1795 rokiem[2].

Trzecia z kolei synagoga została zbudowana w 1795 roku na miejscu poprzedniej[2][1]. Murowany budynek zbudowano na planie prostokąta o wymiarach 12,5 × 20 metrów, zorientowanego wedle stron świata[1]. Pierwotnie we wschodniej części znajdowała się główna sala modlitewna, do której wchodziło się przez przedsionek, nad którym znajdował się babiniec[2][1].

Podczas II wojny światowej bożnica została zdewastowana przez hitlerowców, jednak budynek przetrwał. Po 1945 budynek gruntownie przebudowano z przeznaczeniem na kino. Wówczas zatarto oryginalne cechy architektury synagogalnej[1].

Od 1970 roku w synagodze znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna, w której są zgromadzono judaika, m.in. skrzydło drzwiczek Aron ha-kodesz, menorę, chanukiję, a także stare książki. Zostały one wyeksponowane we wnęce po Aron ha-kodesz[2][1].

W ostatnim czasie synagoga została wyremontowana: wymieniono więźbę dachową, okna oraz odnowiono elewację budynku[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Wojciech Wilczyk, Niewinne oko nie istnieje, Atlas Sztuki, 2009, s. 128, ISBN 978-83-61407-96-6 [dostęp 2017-04-08] (pol.).
  2. a b c d e f g Andrzej Potocki i inni, Synagoga w Czudcu (ul. Słoneczna 2) - Synagogi, domy modlitwy i inne - Zabytki - Czudec, Wirtualny Sztetl, 26 lutego 2013 [dostęp 2017-04-08] (pol.).
  3. Remont budynku Gminnej Biblioteki Publicznej w Czudcu (dawna synagoga) - czudec.pl

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj