Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy żeglugi. Zobacz też: inne znaczenie tego słowa.
Bicie szklanek na amerykańskim okręcie wojennym

Szklanka (lub bicie szklanek) – na żaglowcach system bicia w dzwon informujący o aktualnej godzinie wachty znajdujące się na statku.

W związku z tym, że wachty morskie trwały 4 godziny, tyle trwało jedno powtórzenie. Wachta schodzącą wybijała 4 szklanki, czym informowała następną wachtę o zakończeniu służby. Następni uderzali w dzwon co pół godziny, z tendencją rosnącą: pół szklanki co pół godziny. W czasach dawnych (przed upowszechnieniem zegarów) posługiwano się klepsydrą, która odmierzała pół godziny. Po każdym przesypaniu się piasku wybijane było pół szklanki. Czasami było również praktykowane wybijanie pół szklanki 10 minut przed zakończeniem służby, w celu poinformowania (w nocy – budzenia) następnej wachty o zbliżającej się służbie.

W Polsce terminem „pół szklanki” określa się jedno uderzenie w dzwon okrętowy, natomiast dwa uderzenia są „szklanką”. Wynika to z błędu w tłumaczeniu lub interpretacji. Na świecie szklanką nazywa się pojedyncze uderzenie w dzwon. Słowo „glass” oprócz szklanki oznacza w języku angielskim klepsydrę. Trudno byłoby przyjąć, że obraca się pół klepsydry. Starsze źródła polskie też podają, że szklanka = 1 uderzenie[1][2].

Szklanki wybijano o następujących godzinach (w systemie uproszczonym):

Liczba uderzeń Godzina
1 0:30 4:30 8:30 12:30 16:30 20:30
2 1:00 5:00 9:00 13:00 17:00 21:00
3 1:30 5:30 9:30 13:30 17:30 21:30
4 2:00 6:00 10:00 14:00 18:00 22:00
5 2:30 6:30 10:30 14:30 18:30 22:30
6 3:00 7:00 11:00 15:00 19:00 23:00
7 3:30 7:30 11:30 15:30 19:30 23:30
8 4:00 8:00 12:00 16:00 20:00 24:00

PrzypisyEdytuj

  1. Koczorowski Eugeniuz, Koziarski Jerzy, Pluta Ryszard: Zwyczaje i ceremoniał morski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1971, str. 86
  2. Gajewski Ireneusz, Wójcicki Józef: Mały leksykon morski, Wydawnictwo MON, Warszawa 1981, str. 267