Tzat I (Gruz. წათე), Tzathius lub Tzathios (gr. Τζάθιος) – według źródeł bizantyjskich król Lazyki (zachodnia Gruzja) w okresie od 521/522 r. Data końca jego rządów jest nieznana. Odrzucił zwierzchnictwo Persji Sasanidzkiej i zwrócił się o pomoc do cesarza bizantyjskiego Justyna I (r. 518–527). Był pierwszym chrześcijańskim królem Lazyki[1].

Tzat I
წათე I
Król Lazyki
Okres

od ok. 522
do po 527

Poprzednik

Damnazes

Następca

Gubazes II

Tzat był synem Damnazesa, o którym prawie nic nie wiadomo[2]. Po śmierci ojca, w 521 lub 522 r., odmówił uznania tradycyjnej zwierzchności sprawowanej przez perskiego władcę nad Lazyką, odrzucił zaratusztrianizm i zwrócił się do Cesarstwa Bizantyjskiego. Pojechał do Konstantynopola, gdzie został przyjęty przez cesarza Justyna I, ochrzczony jako chrześcijanin i poślubiony z Walerianą - kobietą ze szlacheckiego rodu. Po otrzymaniu insygniów i szat królewskich, które oznaczały zarówno jego status królewski, jak i poddanie się cesarzowi bizantyjskiemu, wrócił do Lazyki[2][3][1].

Tzat jest wspomniany po raz ostatni wraz z wybuchem wojny iberyjskiej w 527 r. - wtedy Lazyka została zaatakowana przez Persów, którzy z łatwością opanowali zbuntowanych Iberyjczyków. Zwrócił się o pomoc do cesarza Justyniana I (r. 527–565), który właśnie zastąpił swojego wuja Justyna I. Justynian odpowiedział wysyłając armię, co pozwoliło Lazyce skutecznie przeciwstawić się Persom[4][5].

Profesor Cyril Toumanoff przypuszcza, że panowanie Tzata trwało do około 540 r., kiedy to zastąpił go jego przypuszczalny syn Gubazes II. Opsytes, wuj Gubazesa, jest wspomniany przez VI-wiecznego bizantyjskiego historyka Prokopiusza z jednej strony jako „król Lazów”, a z drugiej - jako książę wschodniej Abasgii. Jeśli Opsytes rzeczywiście był królem, okres jego panowania może przypadać między rządami Tzata i Gubazesa. Toumanoff zakłada jednak, że Opsytes był członkiem lazyckiej rodziny królewskiej i księciem Abasgii, ale nigdy nie został królem Lazyki, co czyni Gubazesa bezpośrednim następcą Tzata I[6].

PrzypisyEdytuj

ŹródłaEdytuj