Otwórz menu główne

Võidupüha

estońskie święto państwowe

Võidupüha (tłum. „Dzień Zwycięstwa”) – estońskie święto państwowe obchodzone corocznie 23 czerwca w rocznicę zwycięstwa wojsk estońskich i ich sprzymierzeńców nad Bałtycką Landeswehrą w bitwie pod Kiesią w 1919 roku.

HistoriaEdytuj

 
Madis Kallas podczas parady z okazji Võidupüha w Kuressaare, 23 czerwca 2014

Święto zostało ustanowione przez parlament Estonii 16 lutego 1934 roku[1] i było obchodzone do roku 1939[2]. Po odzyskaniu niepodległości przez Estonię jest obchodzone ponownie co roku od 1992 roku[2].

Święto upamiętnia zwycięstwo wojsk estońskich i ich sprzymierzeńców nad Bałtycką Landeswehrą w bitwie pod Kiesią w 1919 roku[2][3], która była decydującą bitwą w wojnie o niepodległość Estonii[2].

Na początku 1919 roku wojska estońskie pod wodzą Johana Laidonera (1884–1953), wspierane przez ochotników z Finlandii, Szwecji i Danii, wyparły Armię Czerwoną z terytorium Estonii, zajmując jednocześnie północną Łotwę[4]. Spowodowało to zatarg z niemieckimi władzami okupacyjnymi Łotwy, a złożona z oddziałów Niemców bałtyckich Bałtycka Landeswehra ruszyła, by wyprzeć wojska estońskie[4]. Landeswehra zajęła Kieś 6 czerwca, po tymczasowym zawieszeniu ognia, walki wznowiono 19 czerwca[4]. Niemcy zaatakowali Estończyków pod Limbaži, tracąc wkrótce przewagę liczebną[4]. Do głównego starcia doszło 23 czerwca 1919 roku pod Kiesią – zwyciężyły wojska estońskie, zmuszając Niemców do odwrotu do Rygi[4]. Zwycięstwo Estonii zostało zasygnalizowane zapaleniem wielkich ognisk na wzgórzach[5].

Parady wojskoweEdytuj

 
Flaga Kaitseliit

Podczas obchodów przeprowadzana jest centralna parada wojskowa, która od 2000 roku organizowana jest przez estońską Ligę Obrony – Kaitseliit[1]. Na przestrzeni lat centralne parady odbywały się kolejno w miastach[1]:

1994 – Tartu 2009 – Jõgeva
1995 – Pärnu 2010 – Viljandi[6]
1996 – Narva 2011 – Tartu[7]
1997 – Võru 2012 – Pärnu[8]
1998 – Viljandi 2013 – Haapsalu[9]
1999 – Valga 2014 – Valga[10]
2000 – Haapsalu 2015 – Kärdla[11]
2001 – Pärnu 2016 – Võru[12]
2002 – Põlva 2017 – Rakvere[13]
2003 – Jõhvi 2018 – Tallinn[14]
2004 – Rakvere 2019 – Tartu[15]
2005 – Paide
2006 – Saaremaa
2007 – Rapla
2008 – Tallinn

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Eno-Gerrit Link: Kuidas hakati Võidupüha tähistama Võidupüha paraadi ajalugu (est.). W: Pärnu Postimees [on-line]. [dostęp 2019-06-22].
  2. a b c d Estonia Victory Day (ang.). W: Governement of South Australia Department of the Premier and Cabinet [on-line]. [dostęp 2019-06-22].
  3. Karsten Brüggemann: Võidupüha. Võnnu lahing kui Eesti rahvusliku ajaloo kulminatsioon (est.). W: Vikerkaar [on-line]. 2018. [dostęp 2019-06-22].
  4. a b c d e Landeswehr War. W: Jonathan D. Smele: Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916-1926. Rowman & Littlefield, 2015, s. 654. ISBN 978-1-4422-5281-3. [dostęp 2019-06-23]. (ang.)
  5. Ernst Põdder. W: Toivo Miljan: Historical Dictionary of Estonia. Rowman & Littlefield, 2015, s. 370. ISBN 978-0-8108-7513-5. [dostęp 2019-06-23]. (ang.)
  6. Täna algab Võidupüha tähistamine Viljandis (est.). W: Kaitseliit [on-line]. 2010-06-22. [dostęp 2015-06-24].
  7. Võidupüha paraad ja Maakaitsepäev Tartus (est.). W: Kaitseliit [on-line]. 2011-06-23. [dostęp 2015-06-24].
  8. Pärnust saab Võidupüha linn (est.). W: Kaitseliit [on-line]. 2012-06-10. [dostęp 2015-06-24].
  9. Haapsalus toimus Võidupüha paraad (est.). W: Kaitseliit [on-line]. 2013-06-23. [dostęp 2015-06-24].
  10. Tänavu viivad Võidutule maakondadesse ennast Kaitseliidu tegevusega sidunud pereliikmed (est.). W: Kaitseliit [on-line]. 2014-06-12. [dostęp 2015-06-24].
  11. Victory Day parade in Kärdla (ang.). W: Kaitseliit [on-line]. 2018-06-23. [dostęp 2015-06-24].
  12. Võrru võidupüha paraadile tulijaid võetakse vastu soojade kallistustega (est.). W: Kaitseliit [on-line]. 2016-06-22. [dostęp 2015-06-24].
  13. Rakvere hosts Victory Day parade (ang.). W: Kaitseliit [on-line]. 2017-06-23. [dostęp 2019-06-23].
  14. Tallinn has become the Victory Day city (ang.). W: Kaitseliit [on-line]. 2018-06-23. [dostęp 2019-06-23].
  15. Henry-Laur Allik: Galerii ja video: võidupüha paraad Tartus (est.). W: www.err.ee [on-line]. [dostęp 2019-06-23].