Otwórz menu główne

Wojna domowa w Wenezueli (1859–1863)

Wojna domowa w Wenezueli (zwana też wenezuelską wojną 5-letnią lub wojną federalną) 1859-1863 była najdłuższym i najbardziej wyniszczającym konfliktem na ziemiach Wenezueli od czasów uzyskania przez to państwo niepodległości. W konflikcie udział wzięły dwie zwalczające się od lat frakcje: Konserwatyści i Liberałowie zwani Federalistami, których celem była walka o autonomię prowincji.

Wojna domowa w Wenezueli 1859-1863
Ilustracja
Siły Federalistów (1860 r.)
Czas 1859-1863
Terytorium Wenezuela
Wynik Zwycięstwo Liberałów
Strony konfliktu
Liberałowie (Federaliści) Konserwatyści (siły rządowe)
Dowódcy
Ezequiel Zamora

Juan Crisóstomo Falcón

José Antonio Páez

Julián Castro

Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych

Działania wojenne objęły rejony prowincji Llanos, Lary, Carabobo, Zulii i Gujany. Wojna odcisnęła swoje piętno na znacznej części kraju. Rejony nie tknięte wojną rozwiną się wkrótce gospodarczo i kulturalnie, ziemie na których toczono ciężkie walki dotknie kryzys i zacofanie gospodarcze.

Jedną z przyczyn wybuchu wojny stało się obalenie prezydenta José Tadeo Monagasa w marcu 1858 r.

1859Edytuj

Dnia 20 lutego 1859 r. oddział dowodzony przez Tirso Salaverríę zajął Coro dając tym samym sygnał siłom Liberałów do rozpoczęcia powstania. Do pierwszej większej bitwy doszło dnia 10 grudnia 1859 r. w pobliżu Santa Inés koło Barinas. Bitwa w której udział wzięło 3400 powstańców i 2300 żołnierzy rządowych zakończyła się zwycięstwem wojsk Federalistów pod wodzą generała Ezequiela Zamory, który przejął tym samym kontrolę nad Llanos.

1860Edytuj

W styczniu 1860 r. wojska Zamory obległy miasto San Carlos. Podczas trwającego tydzień oblężenia Zamora poniósł śmierć (10 lipca 1860) a siły Federalistów przerwały oblężenie. Po śmierci Zamory dowództwo nad siłami powstańczymi objął generał Juan Crisóstomo Falcón. Z uwagi na straty wynikłe w trakcie ataku na San Carlos, Falcón postanowił uniknąć walnego starcia przed przybyciem posiłków prowadzonych przez generała Juana Antonio Sotillo. Zanim to nastąpiło powstańców zaskoczyły wojska rządowe dowodzone przez generała Febresa Cordero. Do zwycięskiej dla sił rządowych bitwy doszło dnia 17 lutego pod Coplé w rejonie Calabozo. Pobite wojska powstańcze wycofały się, a Falcón zmuszony został do zmiany strategii: walka partyzancka zamiast prowokowania przeciwnika do bitwy. W trakcie podróży do Kolumbii, na Karaiby oraz Haiti Falcón zabiegał o pomoc finansową i militarną dla sił Federalistów.

 

  • Ezequiel Zamora

1861Edytuj

W lipcu 1861 r. Falcón powrócił do Wenezueli. Siły liberałów stopniowo wzmacniały swoje pozycje, odnosząc sukcesy nad wojskami rządowymi. W grudniu 1861 r. doszło do pierwszych rozmów pokojowych, zakończonych jednak fiaskiem.

1862Edytuj

W roku 1862 wojska federalistów osiągnęły kilka sukcesów m.in pod Pureche, El Corubo, Mapararí oraz w najważniejszej bitwie pod Buchivacoa (26-27 grudnia).

 

  • Juan Crisóstomo Falcón

1863Edytuj

Przedłużająca się walka partyzancka znacznie osłabiła siły rządowe. Wielu żołnierzy zginęło, część zaś zdezerterowała. Po odcięciu przez siły Liberałów miejscowości Coro w kwietniu 1863 r. rozpoczęto kolejne rozmowy pokojowe. Dnia 22 maja 1863 r. prezydent José Antonio Páez oraz generał Falcón podpisali porozumienie pokojowe w Coche. Wojna zakończyła się zwycięstwem Liberałów. Dnia 24 grudnia 1863 parlament mianował generała Falcóna nowym prezydentem.

Następstwa wojnyEdytuj

W trakcie działań wojennych w Wenezueli zmarło od 150 000 do 180 000 ludzi (w wyniku walk, chorób i głodu). Liczba ta odpowiadała 1/10 ludności kraju. Chłopi stanowiący większość sił powstańczych nie uzyskali poprawy swojego losu. Głównym celem Ezequiela Zamory były: zniesienie kary śmierci i niewolnictwa oraz gwarancja wolnych wyborów. Po śmierci Zamory Liberałowie poparli postulaty chłopstwa, których jednak po wojnie nie spełniono. Sytuację chłopów podsumował po latach polityk wenezuelski José Loreto Arismendi który stwierdził: ,,Walczono pięć lat po to tylko aby złodziej zastąpił złodzieja a tyran tyrana,,.

Literatura:

  • Micheal Tarver, Julia Frederick: The History of Venezuela. Palgrave MacMillan, New York 2006, ​ISBN 1-403-96260-X​, S. 67.
  • Malcolm Deas: Venezuela, Colombia and Ecuador: the first half-century of independence. In: The Cambridge History of Latin America. Band 3: From Independence to c. 1870. Cambridge University Press, Cambridge 1985, ​ISBN 0-521-23224-4​, S. 525–526.
  • Frédérique Langue: Histoire du Venezuela. De la conquête à nos jours. Ed. L'Harmattan, Paris Langue, ​ISBN 2-7384-7432-2​, S. 397.
  • Orlando Araujo: Venezuela. Die Gewalt als Voraussetzung der Freiheit. Suhrkamp, Frankfurt am Main 1971, S. 32.